Sáng Chủ Nhật ngày 21/8, Hội nghị Ngoại vụ lần thứ 18 đã được khai mạc tại Hà Nội. Chủ đề bao trùm của Hội nghị Ngoại vụ (HNNV) năm nay là “Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại địa phương phục vụ phát triển và hội nhập”.

Tham dự Hội nghị năm nay có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương, các đồng chí trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cán bộ làm công tác ngoại vụ toàn quốc.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: VGP/Hải Minh

Đây là dịp của những cán bộ làm công tác đối ngoại tại các cơ sở địa phương cũng như các cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước ngoài cùng nhau tổng kết các công việc đã làm trong thời gian qua và đưa ra mục tiêu phát triển trong thời gian tới. Theo chia sẻ của Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh trước thềm chương trình, Hội nghị Ngoại vụ lần thứ 18 sẽ tập trung vào mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại tại địa phương, phục vụ cho sự phát triển và hội nhập của đất nước. 

Đây là lần thứ ba Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc được tổ chức cùng Hội nghị Ngoại giao để các đại biểu địa phương có dịp tham dự Hội nghị lớn nhất của ngành ngoại giao, để chúng ta cùng nắm bắt “hơi thở” của tình hình quốc tế và khu vực, và quan trọng hơn, là cùng đề ra các biện pháp triển khai công tác đối ngoại thống nhất từ trung ương tới địa phương trong cả nước. 

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến hết sức phức tạp, tình hình kinh tế - xã hội của đất nước còn không ít khó khăn, nhiệm vụ đối ngoại rất nặng nề. Tuy vậy, công tác đối ngoại địa phương phát triển toàn diện cả về bề rộng và chiều sâu, mở rộng quan hệ với các đối tác nước ngoài, thúc đẩy thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư, đóng góp thiết thực vào thực hiện các mục tiêu chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương và cả nước. Các cơ quan ngoại vụ địa phương đã tiếp tục phát triển cả về số lượng và chất lượng, trở thành lực lượng nòng cốt tham mưu cho tỉnh ủy, uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương triển khai thực hiện hiệu quả các hoạt động đối ngoại.

Tuy vậy, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận tiến trình hội nhập quốc tế ở cả cấp trung ương và địa phương còn nhiều hạn chế. Tư duy hội nhập quốc tế vẫn chuyển biến chậm. Nhiều tỉnh, thành chưa gắn hội nhập với quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội của địa phương, chưa xây dựng chương trình hành động của triển khai Nghị quyết 22 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế và Chỉ thị 15 của Thủ tướng Chính phủ về tiếp tục triển khai Nghị quyết này (mới có 41/63 tỉnh, thành có chương trình hành động). Điều này cho thấy độ trễ khá lớn từ chính sách đến hành động. 

Trước thực tế nêu trên, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đã đưa ra các tiêu chí thảo luận cho hội nghị, theo đó, hướng thẳng đến mục tiêu mà hội nghị đã đề ra. 

Trích các vấn đề trọng tâm được Phó Thủ tướng nêu trong bài phát biểu của mình: 

"Thứ nhất, cần quyết liệt trong việc đổi mới tư duy hội nhập quốc tế, xác định đây là sự nghiệp của toàn dân và của cả hệ thống chính trị; cần triển khai mạnh định hướng chủ động và tích cực hội nhập quốc tế của địa phương, coi đây là nhiệm vụ chung của các tất cả các sở, ban, ngành. Các địa phương cần gắn hội nhập quốc tế với chiến lược phát triển, quy hoạch tổng thể của địa phương mình.

Đề nghị các địa phương cho biết Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài phải làm gì để phục vụ, đồng hành, kết nối, hỗ trợ hiệu quả hơn nữa trong việc triển khai công tác đối ngoại của địa phương.

Thứ hai, các địa phương cần tận dụng tối đa lợi ích của hội nhập quốc tế, đặc biệt là hội nhập kinh tế quốc tế, để đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ của địa phương, tham gia vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu, đa dạng hóa thị trường, đối tác, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, xuất khẩu lao động, du lịch.

Cụ thể, lãnh đạo tỉnh, các sở, ban ngành, các doanh nghiệp và người dân cần nắm rõ các cam kết, thỏa thuận kinh tế mà nước ta tham gia ký kết để “đón đầu”, chuẩn bị tốt nhất cho việc thực hiện các cam kết này, tận dụng tối đa các cơ hội mà các thoả thuận đó đem lại.

Đề nghị các tỉnh, thành phố quan tâm, cùng phối hợp với trung ương tổ chức tốt các hoạt động đối ngoại lớn được tổ chức tại địa phương mình (như khi ta tổ chức các hội nghị APEC vào năm 2017 tới, hay khi có đoàn cấp cao nước ngoài thăm địa phương), coi đây là cơ hội để quảng bá về địa phương, thúc đẩy thương mại, đầu tư và du lịch.

Đề nghị các cơ quan đại diện Việt Nam theo dõi sát các thị trường nước ngoài, hỗ trợ các địa phương, doanh nghiệp lựa chọn đối tác đầu tư, cảnh báo sớm cho các địa phương về khả năng xảy ra tranh chấp thương mại, cảnh báo về những nhà đầu tư không có năng lực, công nghệ lạc hậu, không bảo đảm tiêu chí môi trường.

Thứ ba, đề nghị các địa phương cùng phối hợp với các bộ, ngành trung ương tiếp tục triển khai có hiệu quả các hoạt động đối ngoại thường xuyên, trong đó có việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA, FDI,  tăng cường công tác quản lý biên giới lãnh thổ (đối với các địa phương có biên giới trên bộ, biển, đảo), thực hiện tốt công tác bảo hộ công dân, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, công tác ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại và công tác phi chính phủ nước ngoài.

Thứ tư, tiếp tục kiện toàn tổ chức, bộ máy làm công tác đối ngoại địa phương, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngoại vụ cả về chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ biên-phiên dịch để đáp ứng yêu cầu tình hình mới, tiếp tục nâng cao vai trò, vị trí của Cơ quan ngoại vụ địa phương. Đối với các tỉnh chưa thành lập Sở Ngoại vụ, đề nghị căn cứ vào nhu cầu và tình hình thực tế của địa phương chủ động thúc đẩy việc thành lập Sở để có bộ máy chuyên trách, tham mưu giúp việc hiệu quả cho lãnh đạo tỉnh trong công tác đối ngoại".

Từ ngày mai, 22/8, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 29 cũng sẽ được khai mạc và kéo dài đến ngày 26/8.   

Phan Sương