Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain hôm 26/6 đã có một bài viết đăng tải trên tờ Washington Post bình luận về chuyến đi của ông và đồng nghiệp tới Ukraine hồi tuần trước.

Trong bài báo này, ông McCain - cựu tù bình chiến tranh Việt Nam cho biết, ông cùng các thượng nghị sỹ Mỹ khác đã tới miền đông Ukraine, gặp gỡ binh lính chiến đấu cho chính quyền Kiev. John McCain tỏ ra thương tiếc đối với hai binh sĩ đã "bị giết bởi pháo binh của Nga" trước đó. "Các lệnh ngừng bắn với Nga chỉ là tiểu thuyết, và sự hỗ trợ của Mỹ sẽ rất quan trọng trong việc ngăn chặn sự xâm lược của Nga", vị thượng nghị sỹ này bình luận.

John McCain tới Ukraine ngày 20/6/2015.

Ông John McCain cũng mô tả khu vực chiến sự ở vùng Donbass, nơi ông đã đi qua trong chuyến công du của mình. Ông nhìn thấy lực lượng ly khai Ukraine đã vi phạm lệnh ngừng bắn hàng ngày bằng các vụ pháo kích và tấn công bằng xe tăng. Theo ông, các trận đấu súng vẫn diễn ra như là việc thường nhật, người dân phải chịu hậu quả nặng nề từ các vụ bắn tỉa và đụng độ vào ban đêm trong vùng giao chiến.

Theo lời chỉ huy của một tiểu đoàn quân chính phủ Kiev nói với John McCain, số lượng tấn công bằng tên lửa Grad và pháo kích dữ dội ngày càng tăng. Các báo cáo của họ cho rằng lực lượng ky khai đã chuyển vụ khí và thiết bị hạng nặng của họ trở lại chiến trường, nhằm leo thang tình hình.

Cho đến nay, theo ông McCain, quân chính phủ vẫn có thể cố thủ được tại các vùng đất họ đang kiểm soát mà không cần nhờ đến sự hỗ trợ của pháo binh và xe tăng, do những loại vũ khí hạng nặng này đã "được rút lui theo quy định của thoả thuận Minsk".

Ông McCain lên tiếng chỉ trích, cho rằng trong thoả thuận Minsk, chỉ có người Ukraine tuân thủ, còn quân ly khai - mà ông McCain luôn khẳng định có sự hỗ trợ từ Nga - thì bỏ qua hoàn toàn. "Chúng ta phải trông chờ trong bao lâu nữa những người Ukraine dũng cảm này có thể mong đợi được vào một thoả thuận mà rõ ràng người Nga đã bỏ qua?".

Mỹ và đồng minh châu Âu đã nhìn thấy thất bại của thoả thuận Minsk, cho rằng nó chỉ là những lời hùng biện sáo rỗng mà thôi. Ông McCain cũng đổ lỗi Tổng thống Nga Vladimir Putin đã không mong muốn bất cứ giải pháp ngoại giao nào cho cuộc xung đột mà chỉ muốn cuộc khủng hoảng ở Ukraine sẽ tiếp tục cũng như tham vọng gây ảnh hưởng tới các nước láng giềng khác.

Ông John McCain cũng chỉ trích chính sách không hỗ trợ vũ khí sát thương cho Ukraine của Tổng thống Mỹ Barack Obama, cho rằng Mỹ và châu Âu đã có những phản ứng tập thể "yếu kém" khi né tránh những "khiêu khích xâm lược" từ nước khác, ám chỉ Nga. Ông cho rằng Mỹ không cần thực hiện một giải pháp quân sự ở Ukraine, nhưng nên hỗ trợ người dân nước này "tự bảo vệ đất nước" của họ bằng cách hỗ trợ vũ khí sát thương từ kho vũ khí của Mỹ. Ông ca ngợi sự dũng cảm của binh lính Ukraine, "Những người đàn ông và người phụ nữ đã không lùi bước, họ sẽ tiếp tục chiến đấu cho đất nước của họ dù có hay không có sự hỗ trợ của Mỹ - điều họ cần và xứng đáng có được".

Kết thúc bài viết của mình, John McCain một lần nữa muốn thức tỉnh vai trò số một của nước Mỹ đối với mọi vấn đề của thế giới. Ông viết, "Trên khắp thế giới, bạn bè cũng như kẻ thù đang chờ đợi xem liệu Hoa Kỳ sẽ lại một lần nữa triệu hồi sức mạnh và ảnh hưởng của mình để bảo vệ các hệ thống quốc tế đã giữ hòa bình trong nhiều thập kỷ qua hay không. Chúng ta không được thất bại trong lần thử thách này".

Minh Anh (lược dịch)