Trước thực trạng các tổ chức quốc tế đang rút dần tài trợ cho các chương trình dự phòng HIV, việc cấp thiết hiện nay là phải tìm được nguồn lực bổ sung, trong đó có khối kinh tế tư nhân.
Phát bao cao su miễn phí

Kinh tế tư nhân là kênh cung cấp hiệu quả

TS Phan Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục phòng chống HIV/AIDS khẳng định, khu vực kinh tế tư nhân luôn đóng vai trò quan trọng trong mọi giai đoạn, đặc biệt giai đoạn hiện nay khi dịch HIV/AIDS đã xuất hiện tại tất cả các tỉnh, thành phố, gần 99% quận huyện và hơn 80% xã phường đòi hỏi nguồn lực về tài chính và nhân lực ngày càng cao. 

Tại Luật phòng chống HIV/AIDS và các văn bản quy phạm pháp luật đã có các quy định đòi hỏi sự tham gia của các doanh nghiệp, các cơ sở kinh doanh cùng tham gia vào công tác phòng chống HIV/AIDS như chương trình dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS hay chương trình tiếp thị xã hội bao cao su, …

Trong thời gian qua, phần lớn nguồn ngân sách cho chương trình phòng chống HIV/AIDS được huy động từ các nhà tài trợ quốc tế lớn nhưng hiện nay Việt Nam đã trở thành nước có thu nhập trung bình, vì vậy các nhà tài trợ bắt đầu cắt giảm hỗ trợ cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS. 

Đảm bảo tính bền vững cho chương trình phòng chống HIV/AIDS, duy trì những thành quả đạt được nhằm ngăn ngừa dịch AIDS lây lan trong cộng đồng là mục tiêu hàng đầu của công cuộc phòng, chống AIDS. Do đó cần huy động các nguồn lực trong nước để tiếp tục duy trì các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, trong đó việc huy động của khu vực kinh tế tư nhân tham gia cung cấp các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS sẽ giúp cho người dân thêm sự lựa chọn dịch vụ và giúp giảm tải cho hệ thống phòng, chống HIV/AIDS của nhà nước .

Hơn nữa, công cuộc phòng, chống HIV/AIDS sau hơn 20 năm đã đạt được thành công trong việc nâng cao kiến thức của người dân về HIV/AIDS. Khuynh hướng chủ động tiếp cận dịch vụ đang trở nên dần phổ biến trong cộng đồng, người dân đã biết tự tìm đến với các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS khi nhận thấy mình có nguy cơ lây nhiễm HIV. 

Khu vực kinh tế tư nhân với đặc điểm linh hoạt, quy mô đa dạng, đáp ứng nhanh với nhu cầu thị trường sẽ là kênh cung cấp dịch vụ và các vật phẩm phòng, chống HIV/AIDS như bao cao su, bơm kim tiêm, chất bôi trơn … một cách hiệu quả. Việc tiếp cận sớm với các dịch vụ HIV/AIDS sẽ giúp phát hiện được người nhiễm HIV sớm hơn, giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.

Vẫn còn nhiều e ngại

Để khuyến khích tư nhân tham gia vào lĩnh vực cung ứng hàng hóa và dịch vụ dự phòng HIV, theo bà Hương, một trong những rào cản lớn hạn chế sự tham gia vào hoạt động phòng chống HIV/AIDS của khối tư nhân là quan điểm coi đây là lĩnh vực do Nhà nước đảm nhiệm, các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS hiện nay đều miễn phí. 

Trên thực tế, các văn bản, hướng dẫn và quy định liên quan tới triển khai các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS không giới hạn hình thức của đơn vị cung cấp dịch vụ. Ví dụ như hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV, các hoạt động dự phòng lây nhiễm như cung cấp bao cao su, bơm kim tiêm. 

Do vậy, việc tổ chức vận động, tăng cường thông tin về các Thông tư, quy định và hướng dẫn thực hiện liên quan tới dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS là hết sức quan trọng giúp khối kinh tế tư nhân hiểu rõ thủ tục, quy trình triển khai và khuyến khích khối này tham gia vào chương trình.

Bà Hương cho biết: “Mô hình hợp tác công – tư trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS đang từng bước phát triển. Ví dụ điển hình là chương trình tiếp thị xã hội bao cao su VIP Plus đã thu hút được các doanh nghiệp tư nhân từ Bắc tới Nam tham gia xây dựng mạng lưới phân phối, đưa sản phẩm tới tận tay nhóm khách hàng có nguy cơ lây nhiễm HIV. 

Trước khi có sự tham gia của các doanh nghiệp cho chương trình tiếp thị xã hội bao cao su thì lượng Bao cao su phân phát trong dự phòng lây nhiễm HIV chỉ khoảng 10 triệu bao mỗi năm, nhưng khi có tiếp thị xã hội bao cao su vào những năm 2012-2013 thì số lượng bao cao su cho dự phòng lây nhiễm đã tăng đến gần 40 triệu bao cao su mỗi năm”.

Vấn đề quan trọng là phải xây dựng được một cầu nối giữa khối kinh tế tư nhân và các đơn vị phòng, chống HIV/AIDS Nhà nước, cụ thể là các trung tâm phòng, chống HIV/AIDS các tỉnh, thành phố. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp nhận định được nhu cầu thực tế về các sản phẩm, dịch vụ trong lĩnh vực này cũng như giúp cơ quan Nhà nước có thông tin về nguồn cung ứng để xây dựng kế hoạch và hoạch định chính sách phát triển phù hợp.

An Nhiên