Khám phá M24 Chaffee – Xe tăng đại bại dưới tay Đại tướng Võ Nguyên Giáp

M24 Chaffee được Mỹ chế tạo, quân Pháp sử dụng và thất bại thảm hại trong chiến dịch Điện Biên Phủ, do đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ đạo.
M24 Chaffee là loại xe tăng hạng nhẹ do Mỹ chế tạo năm 1943 và được đưa vào sử dụng trong Thế chiến thứ hai. Tuy chỉ được sản xuất trong một thời gian ngắn, nhưng nó lại được sử dụng khá phổ biến. Loại xe tăng này từng được trang bị cho Quân đội Pháp trong Chiến tranh Đông Dương và Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong Chiến tranh Việt Nam, hiện nay vẫn còn được cải tiến và dùng cho quân đội của một số quốc gia.

Việc thiết kế M24 xuất phát từ việc các mẫu tăng M3/M5 có lớp giáp bọc và vũ khí quá yếu, mẫu tăng M7 tuy mạnh hơn nhưng lại có trình diễn rất tệ. Tháng 3 năm 1943, Bộ Quốc phòng Mỹ đặt ra vấn đề thiết kế một loại tăng hạng nhẹ mới, có thiết kế kĩ thuật và khung tăng giống như M5A1 nhưng thay thế pháo chính bằng pháo 75 mm.

Chỉ một tháng sau khi yêu cầu được đưa ra, General Motors đã giới thiệu mẫu thiết kế một loại tăng mới có tên kĩ thuật là T24 với nhiều chi tiết của M5A1 được giản lược nhằm giữ trọng lượng ở dưới mức 20 tấn. 

Khám phá M24 Chaffee – Xe tăng đại bại dưới tay tướng Giáp trong trận Điện Biên Phủ 1
M24 tại Detroit

Mẫu thiết kế có lớp giáp mỏng, phần dày nhất ở phía trước chỉ dày có 25 mm (nghiêng 60 độ nhìn theo hướng xiên). Một pháo chính hạng nhẹ mới với cỡ nòng 75 mm, thiết kế lại từ pháo phụ phòng không trên máy bay B-25H Mitchell được trang bị cho xe. Loại pháo này có tính năng chiến đấu giống như loại pháo trang bị trên M3 nhưng có vách nòng pháo mỏng hơn và cơ cấu giảm chấn hơi khác, do đó giảm đi trọng lượng pháo cũng như tăng tốc độ bắn. 

Mẫu thiết kế mới cũng được trang bị bản xích tăng rộng hơn (16 inch) và hệ thống thanh xoắn giảm xóc. Mẫu có hình chiếu khá thấp và kíp lái tháp pháo gồm 3 người. T24 nhanh chóng được thông qua và đưa vào sản xuất với tên gọi chính thức M24.

Ngày 15 tháng 10 năm 1943, việc sản xuất M24 chính thức triển khai. Nó được sản xuất tại hai cơ sở khác nhau, bởi tập đoàn Cadillac (từ tháng 4 năm 1944) và bởi tập đoàn Massey-Harris (từ tháng 7 năm 1944). Vào thời điểm ngừng sản xuất (tháng 8 năm 1945), đã có khoảng 4.731 chiếc M24 được chuyển đi bằng đường hàng không. Một vài trong số chúng được chuyển cho Quân đội Anh. Người Anh đã đặt cho nó cái tên Chaffee, theo tên của Thiếu tướng Lục quân Hoa Kỳ Adna R. Chaffee, Jr., người được mệnh danh là "Cha đẻ của lực lượng thiết giáp Hoa Kỳ", vừa mới qua đời trước đó vài năm.

M24 Chaffee được thiết kế ra nhằm thay thế tăng hạng nhẹ M5 đang được dùng để hỗ trợ bộ binh. Ba mươi tư chiếc M24 đầu tiên được vận chuyển đến Châu Âu vào tháng 11 năm 1944 đã được giao cho Trung đoàn Kỵ binh cơ giới số 2 tại Pháp. Nó được biên chế vào các Đại đội F của Tiểu đoàn kỵ binh trinh sát số 2 và số 42. Trong trận Bulge vào tháng 12 năm 1944, những đơn vị này được chuyển đến khu vực Nam, hai chiếc M24 được phối thuộc trong Tiểu đoàn tăng 740, thuộc Tập đoàn quân số 1, Hoa Kỳ.

Khám phá M24 Chaffee – Xe tăng đại bại dưới tay tướng Giáp trong trận Điện Biên Phủ 2
M24 Chaffee tại bảo tàng Yad la-Shiryon, Israel. 2005.

Những bản báo cáo sử dụng cho thấy M24 được đánh giá khá tốt như bản xích rộng giúp cho xe có độ ổn định cao, hình chiếu thấp giúp cho xe có khả năng ẩn nấp tốt, và đặc biệt với pháo chính 75 mm mang lại hiệu suất cao hơn pháo 37 mm. Dù vậy, lớp giáp quá mỏng vẫn bị đánh giá thấp, bởi chúng dễ dàng bị xuyên thủng bởi đa phần các loại pháo tự hành chống tăng, mìn chống tăng.

Xe tăng M24 của quân Pháp trong trận Điện Biên Phủ

Như những mẫu tăng thành công khác trong Thế chiến II, M24 được chuyển đến rất nhiều nước trên thế giới và được sử dụng bởi khá nhiều quân đội, cho đến khi được thay thế dần bởi loại tăng M41 Walker Bulldog. Quân Pháp từng sử dụng M24 trong các chiến dịch càn quét tại Đông Dương.

Khám phá M24 Chaffee – Xe tăng đại bại dưới tay tướng Giáp trong trận Điện Biên Phủ 3
Xe tăng M24 được sử dụng trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: Starry, Don.

Vào tháng 12 năm 1953, 10 chiếc M24 được huy động tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Dưới sự lãnh đạo tài tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và thắng lợi vang dội của chiến dịch Điện Biên Phủ, hầu hết những chiếc M24 này bị phá hủy, một số ít được Quân đội Nhân dân Việt Nam sử dụng làm chiến lợi phẩm sau khi giành thắng lợi. 

Khám phá M24 Chaffee – Xe tăng đại bại dưới tay tướng Giáp trong trận Điện Biên Phủ 4
Xe tăng M24 được quân Pháp sử dụng trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: Starry, Don.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ tháng 5/1954, QĐNDVN thu được 2 xe M24 còn hoạt động được và dùng vào nhiệm vụ huấn luyện hiệp đồng binh chủng. Cuối năm 1971, sau khi đánh bại cuộc hành quân Chenla II bộ đội Việt Nam thu được thêm 1 xe M24 khác của quân Lon Nol trong tình trạng pháo không có kim hỏa, biên chế cho Đoàn thiết giáp 26. Ngày 1/4/1972, trong trận Xa Mát (Tây Ninh) mở màn chiến dịch Nguyễn Huệ, chiếc xe tăng này đã tham gia chi viện bộ binh đánh chiếm căn cứ bằng hỏa lực đại liên 12,7 mm. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chiếc M24 bị hỏng nặng không thể khôi phục đã được phá hủy tại trận địa. Đây cũng là trường hợp duy nhất ghi nhận M24 trực tiếp chiến đấu trong đội hình QĐNDVN. 

Nguồn: Autopro/Trí Thơcs Trẻ
cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet