Nhiều bậc phụ huynh cho rằng chỉ đến khi con học cấp III mới bắt đầu định hình cho con theo học nghề gì.

TS Vũ Thu Hương giải thích nếu con bạn muốn theo nghề  Kiến trúc, con sẽ cần có 3 năm cấp 3 đi học thêm vẽ để hi vọng chiến đấu được với hàng ngàn tài năng khác. Vì thế, nếu chúng ta không hướng nghiệp cho con từ cấp 2, liệu lên cấp 3 có còn kịp nữa?.

Vậy việc hướng nghiệp cho con sẽ tiến hành thế nào. Làm cha mẹ bao nhiêu năm, chúng ta không lạ gì tính cả thèm chóng chán của lũ trẻ. Mỗi hôm một phát kiến, lũ trẻ mỗi hôm một ước mơ nghề nghiệp khác nhau.

Trả lời cho câu hỏi, trước tình huống này, các bậc phụ huynh phải làm gì với lũ trẻ,  TS Hương cho biết, việc đầu tiên các bậc phụ huynh cần xác định được giá trị của con. Theo đó, phải xác định được con bạn thích gì ? Nghề nghiệp nào là phù hợp với con bạn ? Bằng cách tự trả lời các câu hỏi theo các bước sau hoặc trả lời các câu hỏi “Xác định các nhóm sở thích nghề nghiệp nổi trội”.

Cụ thể, hướng sự quan tâm của con đến những việc đang diễn ra xung quanh. Rủ con xem báo đài để và yêu cầu con tự tìm hiểu trả lời câu hỏi về những công việc mình yêu thích, những lĩnh vực nghề nghiệp nào con có thể làm hoặc thậm chí những ngành học nào con ưa thích và điều quan trọng phải giải đáp được vì sao con thích.

TS cũng cho biết thêm, tiếp đến là các bậc phụ huynh cần nhận dạng tính cách, sở thích và khả năng của con. Việc này, cha mẹ và con phải cùng ngồi lại và bàn bạc cho thật kĩ. Mỗi cá nhân đều có thể thành công hoặc phát huy lợi thế của mình nếu được làm môi trường phù hợp với tính cách và giá trị của mình. Để nhận dạng nhận dạng tính cách, sở thích, kỹ năng và giá trị của con, bạn và con phải cùng nhau trả lời các câu hỏi: Con sẽ nổi trội nhất ở lĩnh vực nghề nghiệp nào; Con thích hoặc thành công nhất ở những hoạt động nào hoặc thế mạnh của bạn là gì? Dựa vào kinh nghiệm của cha mẹ, cộng với các quảng cáo tuyển dụng, con có thể nhìn vào đó và tự soi lại bản thân xem mình thích gì và phù hợp gì.

"Sau khi tự nhận diện bản thân, xác định nghề phù hợp với mình, bước tiếp theo các bậc phụ huynh phải làm là cùng con tìm trường có ngành học phù hợp nhất với sở thích nghề nghiệp của con. Điều quan trọng nhất của giai đoạn này chính là quá trình tự tìm hiểu của học sinh nhằm thu thập thông tin về các trường ĐH, CĐ và thiết lập mục tiêu cá nhân.

Đây giai đoạn rất quan trọng, bởi nếu đủ thông tin sẽ giúp các bậc phụ huynh  và các con có cơ sở để xác định chính xác hơn những sở thích hay sự quan tâm của con" - TS Hương nói.

Cũng theo TS Hương, tiếp đến là việc các bậc phụ huynh phải nhận diện được sức học của con. Đây là bước mà nhiều học sinh thường “nhắm mắt” bỏ qua, hoặc “đại khái” để tự hài lòng hoặc hy vọng vào sự may mắn. Thực tế tuyển sinh đại học, cao đẳng đã chứng minh cơ hội trúng tuyển tùy thuộc vào sức học của mỗi học sinh. Nếu bỏ qua bước này, cơ hội theo nghề của con sẽ trở nên mong manh.

Để cha mẹ có thể nhận diện sức học của con, hãy yêu cầu làm thử bài theo mẫu, lưu giữ, đối chiếu với từng học kỳ so sánh kết quả và tự xác định khả năng. Việc xác định năng lực sớm nhằm giúp các con có kế hoạch tự điều chỉnh việc học nhằm quyết tâm thực hiện được mơ ước của mình. Nếu sức học quá chênh lệch với ước mơ, nên học ở một trường khác, bậc học phù hợp để có nghề nghiệp mà mình yêu thích, và đủ sức vào theo các tiêu chí tuyển sinh của trường đó.

"Ngoài ra, các bậc phụ huynh cũng cần phải tìm hiểu nhu cầu nhân lực xem trong vài năm tới  ngành nào là thu hút nhân lực. Lập sổ tay hướng nghiệp là việc làm cuối cùng mà các bậc phụ huynh phải làm.  Cụ thể, vào lớp 10, con đã có nghề nghiệp tương lai trong kế hoạch rồi. Bây giờ là lúc thực hiện ước mơ. Việc cần làm để luôn xác định đúng hướng đi là lập sổ tay hướng nghiệp. Bước này chính là quá trình tự hướng nghiệp của con em mình, kiểm soát, điều chỉnh hành vi nhằm vượt qua những khó khăn, cản trở để đạt mục tiêu cao nhất"- TS Hương kết luận.

N. Huyền