"Lad đã sống một cuộc đời giàu có nhất, nếu có thể coi sự trung thành, lòng quả cảm, trí thông minh, tình yêu và hạnh phúc là tài sản...".

Cả câu chuyện "Lad – Câu chuyện về phẩm giá của một con chó" với gần 400 trang được tóm lại đơn giản là vậy nhưng vẫn có sức hút lạ kỳ đối với mỗi người đọc...

"Lad" hay "Câu chuyện về phẩm giá của một con chó" ra đời năm 1919, như một món quà viết cho chú chó E-cốt Lad hết sức thông minh, trung thành, người bạn quá cố của "ông bà chủ" – vợ chồng tác giả Albert Payson Terhune.

Dịch giả Vũ Danh Tuấn, bằng những câu chữ mềm mại, uyển chuyển, súc tích và chân thực đã đưa hình ảnh của Lad về với độc giả Việt Nam.

Cuốn sách mang tính xác thực cao, cốt chuyện có hậu nhưng không khiên cưỡng, đã đi sâu vào lòng người đọc, đặc biệt là những người yêu chó. Đúng như dịch giả giới thiệu, cuốn sách lấy đi biết bao nước mắt của độc giả nhưng cũng như đem lại cho họ bằng ấy tiếng cười.

Lad là một con chó của đời thực. Và nó mãi mãi là con chó vĩ đại nhất. Hầu hết mọi biến cố trong chuyện là có thực, được "ông chủ" của nó ghi lại bằng trái tim mình, với sự tôn sùng của một người chủ với chính con chó của mình, như đang tâm sự trước vong linh của Lad.

Lad rất đặc biệt, thuần chủng từ thể xác tới tâm hồn. Lad có một bộ lông bờm xờm ánh cam với một mảng vá trắng như tuyết nơi ức. Hai chân trước cũng trắng như tuyết cho thấy một sự phối màu hoàn hảo về hình thức của một con chó.  

Đặc biệt, Lad là một con chó có tâm hồn. Đôi mắt nâu sẫm – cửa sổ tâm hồn của Lad lúc nào cũng đầy tư lự. 

Lad yêu Lady, một con chó Ê – cốt cái, một bạo chúa có tâm hồn với một tình yêu mãnh liệt, cao đẹp và đáng tự hào. Sau này, tình yêu của Lad dành cho Lady được Lad mang ra để chăm sóc Sói (con của Lady và Lad) bởi Sói là hình bóng của Lady trong mắt Lad. Lad tận tâm dạy dỗ Sói, để rồi lại mở lòng khoan dung cho con chó bồng bột ấy khi nó vướng trọng tội bất hiếu.

Được thừa hưởng phẩm giá cao quý từ tổ tiên bao đời truyền lại cùng với trí thông minh đặc biệt, tinh thần hiệp sỹ... có thể ví Lad như một ngự lâm quân d'Artagnan. Hay gần gũi hơn, Lad là vị vua, một đấng quân vương của Tòa Nhà – nơi nó sống cùng ông bà chủ - hai vị thánh của nó và những chú chó E- cốt khác.

Lad xả thân cứu bà chủ bị đuối nước, kiên nhẫn phục trước cửa phòng để chờ đợi bà chủ khỏe lại với một khát khao bảo vệ chủ nhân khỏi Thần Chết đến quên ăn, quên ngủ.

Lad phản bội bạn tình, gạt tình yêu mãnh liệt của mình sang một bên để cứu cô bé tật nguyền – thần tượng mới quen của nó khỏi cú tớp của Lady. Lad cưỡng lại bản năng của mình, lao ra nhận đòn tấn công của một con rắn kịch độc để cứu cô bé, giúp cô đi lại được, cứu cô khỏi căn bệnh liệt nửa người.

Lad dự thi để quyên góp hàng chục ngàn đô-la cho Hội Chữ thập đỏ và vinh dự được nhận kỷ niệm chương cao quý về công trạng thiện nguyện.

Những câu chuyện về phẩm giá của một con chó (Lad) đã được Albert Payson Terhune đem đến cho người đọc bằng một tình cảm chân thành, bằng một tình yêu thương vô bờ bến. Tình yêu của vợ chồng tác giả, ông bà chủ của Lad được giãi bày bằng dòng chữ ghi trên bia mộ Lad khi trái tim vĩ đại của nó đã lặng lẽ ngừng đập: "Lad thuần chủng từ thể xác tới tâm hồn". Và theo như tác giả, "dòng chữ này chưa đủ để giãi bày tình yêu của chúng tôi đối với Lad".

Kết thúc câu chuyện sau nhiều lần khóc rồi lại cười cùng với một con chó, nhiều độc giả sẽ cùng chung nhận xét: "Lad đã sống một cuộc đời giàu có nhất, nếu có thể coi sự trung thành, lòng quả cảm, trí thông minh, tình yêu và hạnh phúc là tài sản...".

Ngô Thùy Dương