Không phải ai muốn nghỉ hưu sớm cũng được

Phúc Mai

Theo BHXH Việt Nam, người muốn nghỉ hưu sớm ngoài căn cứ vào độ tuổi còn phải xem xét số năm đóng BHXH và có giám định sức khỏe theo đúng quy trình xem còn đủ sức khỏe để lao động hay không?

Đảm bảo nguyên tắc đóng – hưởng

Năm 2006, Quốc hội ban hành Luật BHXH và bắt đầu thực hiện quan điểm đổi mới cải cách hệ thống chính sách BHXH.

Trước đây, tiền lương xác định cách tính công thức lương hưu cho người về hưu đủ 15 năm đóng BHXH tương ứng với mức hưởng 45%. Tuy nhiên, thực chất của 15 năm đóng này chỉ tương đương với 38%. Có nghĩa là Nhà nước phải hỗ trợ thêm cho người lao động 7% để đạt mức lương hưu 45%.

Theo ông Bùi Sỹ Lợi- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, nguyên tắc của BHXH đang hướng đến mục tiêu “đóng-hưởng”, “đóng nhiều hưởng nhiều, đóng ít hưởng ít”.

Cho nên đến năm 2016, mức đóng BHXH bắt buộc là 22% (trong đó chủ sử dụng 14% và người lao động 8%) thì tổng toàn bộ tiền lương hưu của cả chủ sử dụng lao động và người lao động cũng chỉ có tương đương 39,6% (22%/tháng x 12 tháng trong vòng 15 năm) nghĩa là 15 năm cũng chỉ tương ứng với 39,6% nhưng công thức tính lương hưu vẫn giữ nguyên là 45% mức lương bình quân làm căn cứ đóng BHXH.

Vấn đề đặt ra là, để từng bước cải tiến lộ trình đảm bảo nguyên tắc đóng hưởng vào quỹ BHXH, khắc phục mất cân bằng của quỹ, trên nguyên tắc đóng hưởng, đóng cao hưởng cao và đóng thấp hưởng thấp, Nhà nước không thể luôn luôn phải bù ngân sách để chi trả cho quỹ BHXH. Nhà nước chỉ bảo hộ khi có biến cố xảy ra để bảo đảm an sinh xã hội cho toàn dân.

Từ 1/1/2018, tất cả những người về hưu, nếu đủ điều kiện nam 60 tuổi có 30 năm đóng BHXH và nữ 55 tuổi có 25 năm đóng BHXH thì tiền lương hưu của cả nam và nữ đều giảm sút một tỉ lệ nhỏ do nam phải đạt 31 năm công tác thì mới được 75%, còn phụ nữ thì trước 2018 sau 15 năm được hưởng 45%, sau đó cứ mỗi năm tham gia BHXH được cộng thêm 3% nhưng bắt đầu từ 2018 chỉ còn 2%.

Theo ông Bùi Sĩ Lợi mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tăng lên liên tục trong nhiều năm qua; khu vực Nhà nước sau 22 năm (từ năm 1995 - 2017) đã điều chỉnh lương tối thiểu chung (lương cơ sở) 15 lần, tăng 10,83 lần (từ 120.000 đồng lên 1.300.000 đồng); khu vực ngoài nhà nước, sau 10 năm (giai đoạn 2008- 2017) đã điều chỉnh tiền lương tối thiểu theo 4 vùng 10 lần. Cụ thể, vùng 4 tăng 4 lần (từ 650.000 lên 2.580.00 đồng), vùng 1 tăng 4,7 lần (từ 800.000 lên 3.750.000 đồng). Đây là cơ sở để bù đắp mức lương hưu do giảm trừ tỷ lệ từ năm 2018.

Điều này sẽ tiếp tục được điều chỉnh từng bước theo lộ trình. Đến năm 2025, người lao động bắt đầu tham gia BHXH, thì đến 2045- sau 20 năm, người lao động cả ở khu vực công lẫn khu vực tư, đủ tuổi nghỉ hưu thì tiền lương hưu sẽ tính bình quân cả quá trình. Như vậy, thể hiện sự công bằng, minh bạch và chính sách BHXH luôn luôn đi theo nguyên tắc đóng- hưởng.

“Thực ra lương hưu về tỉ lệ hưởng có giảm sút nhưng sự giảm sút này nếu chúng ta thực hiện tốt và đồng bộ chính sách về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thì đương nhiên vấn đề này hoàn toàn được khắc phục. Rõ ràng ai đóng BHXH cao hơn thì sẽ được hưởng cao hơn và nếu thời gian tham gia BHXH càng nhiều thì tiền lương hưu càng cao”- ông Bùi Sỹ Lợi nói.

Cùng quan điểm, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn cho biết, một trong những nguyên lý chung của BHXH nói chung và chế độ hưu trí nói riêng là theo đóng- hưởng và đảm bảo sự công bằng cho những người tham gia vào quỹ BHXH. Việt Nam hiện nay tỉ lệ đóng BHXH hưu trí đang thấp, chỉ 22% (NLĐ đóng 8% và chủ 14%), tuy nhiên mức hưởng hiện lên tới 75% trong quá trình 25 năm đối với lao động nữ và 30 năm đối với nam. Tính ra tỉ lệ hưởng lương của nam là 2,5%/năm đóng BHXH, nữ 3% năm. Trong khi trung bình của các nước trên thế giới, tỉ lệ hưởng có 1,7%. Như vậy thay đổi công thức tính là một xu thế tất yếu vừa để hoàn thiện chính sách pháp luật, vừa để hướng tới đảm bảo nguyên lý thực hiện chính sách BHXH.

Không phải cứ muốn là được nghỉ hưu sớm

Nghỉ hưu sớm, trước và sau 1/1/2018 có gì khác nhau? Theo đại diện BHXH Việt Nam, với lao động nữ, 15 năm đóng BHXH được hưởng 45% lương và mỗi năm đóng BHXH thêm được cộng 3%. Nhưng sau 1/1/2018 mỗi năm đóng thêm chỉ được cộng 2%. Với lao động nam, trước 1/1/2018 chỉ cần đóng BHXH 15 năm đã được hưởng 45% lương. Nhưng nghỉ hưu vào năm 2018 cần đóng BHXH 16% mới được 45% lương. Tương tự, nghỉ năm 2019 là 17 năm đóng, năm 2020 là 18 năm đóng, năm 2021 là 19 năm đóng và từ năm 2022 trở đi là 20 năm đóng.

Người lao động muốn nghỉ hưu sớm, ngoài điều kiện quy định về độ tuổi, số năm đóng BHXH còn phải giám định sức khỏe. Việc ra Hội đồng giám định y khoa để kiểm tra có suy giảm sức lao động hay không đều có quy trình, quy định cụ thể. Không phải người lao động cứ muốn là có thể về hưu sớm trước tuổi. Hiện nay cơ quan BHXH đang thống kê số lượng người nghỉ hưu trước tuổi của thời điểm kết thúc quý 1/2017 so với những năm trước. Tuy chưa có con số chính thức nhưng sơ bộ thì chưa có đột biến.

Ông Phạm Lương Sơn cũng đề nghị người lao động cần cân nhắc kỹ, bởi không phải ai nghỉ hưu sớm cũng có lợi, do mỗi năm người lao động nghỉ hưu sớm sẽ bị trừ 2% lương hưu.

video được xem nhiều
cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet