“Thành lập một bảo tàng số tập hợp chứng lý về Biển Đông là nhu cầu tất yếu, vô cùng cần thiết trong giai đoạn hiện nay”- Đó là khẳng định của TS Trần Công Trục, Nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ khi đề xuất công bố ý tưởng này với Infonet.


LTS: Đã từ lâu, vấn đề nghiên cứu vấn đề tranh chấp Biển Đông đã được Nhà nước quan tâm chú ý, trên thực tế Việt Nam đã có những bước đi thành công trong việc tập hợp chứng cứ pháp lý như sắc phong, chiếu chỉ, các tài liệu pháp lý, lịch sử.... Tuy nhiên, phải nhìn thẳng vào thực tế, chúng ta đang thiếu một cơ quan đứng đầu chịu trách nhiệm về vấn đề này, chúng ta chưa có một nơi lưu trữ, quảng bá những chứng lý này cho có hệ thống và rộng rãi. Xuất phát từ thực tiễn nghiên cứu, tuyên truyền vấn đề Biển Đông, Báo điện tử Infonet xin trân trọng công bố Ý tưởng thành lập bảo tàng số về chứng lý Biển Đông của TS Trần Công Trục. 


TS Trần Công Trục, người đề xuất ý tưởng xây dựng bảo tàng số về chứng lý Biển Đông

Cần mở mặt trận truyền thông chứng lý Biển Đông

Theo TS. Trục, trong bối cảnh hiện nay, mặt trận đấu tranh quan trọng nhất đó là mặt trận pháp lý (chính trị pháp lý và truyền thông). Muốn cho cuộc đấu tranh về mặt pháp lý có hiệu quả, mạnh mẽ thì công tác truyền thông, thông tin, tuyên truyền giáo dục phải đi hàng đầu. Tại sao tôi lại nói như vậy? Vì vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ là vấn đề phức tạp, vấn đề tranh chấp quyền chủ quyền, quyền tài phán trên biển càng phức tạp hơn, khó khăn hơn. Công tác truyền thông, tuyên truyền rất quan trọng bởi vì sao? Bởi vì muốn người dân chia sẻ với những chủ trương của Nhà nước thì phải làm cho người dân hiểu và có đủ thông tin cần thiết. Hiện nay, thông tin rất nhiều không những thông tin của Trung Quốc mà còn có cả những quan điểm gây nhiễu loạn từ các thành phần khác.

Về phía Trung Quốc, họ làm rất bài bản, làm từ rất lâu rồi. Bên cạnh đó thông tin trong nước thì nhiều chiều, với nhiều động cơ khác nhau. Có những người xuất phát từ lòng yêu nước, có người lại có những mục đích khác. Một vấn đề khác, ngay cả những chuyên gia về vấn đề này cũng có quá trình nghiên cứu, lĩnh vực nghiên cứu, cũng có nhìn nhận, quan điểm không giống nhau. Chính vì vậy thông tin có thể dẫn đến nhiễu loạn. Tác động của thông tin bị nhiễu loạn khiến hiệu quả truyền thông giảm, nếu không muốn nói là có nhiều ảnh hưởng tiêu cực trong cuộc đấu tranh chính trị, pháp lý, truyền thông của chúng ta.

Trên thực tế hiện nay, nếu nói chúng ta không làm gì, chưa làm gì cho vấn đề Biển Đông là không phải. Thực chất mà nói công việc của chúng ta như nghiên cứu, sưu tầm, các tài liệu nghiên cứu để đưa ra quan điểm pháp lý, bổ sung các căn cứ có giá trị pháp lý, qua nghiên cứu về lịch sử, địa lý... chúng ta cũng đã làm khá lâu rồi. Nói một cách khách quan như trước năm 1975, các nhà nghiên cứu của VNCH (một chủ thể của hiệp định Giơ-ne- vơ) đã tổ chức nghiên cứu các vùng biển thuộc Hoàng Sa và Trường Sa của chúng ta. Nhà nước của chúng ta, sau năm 1975 đã nghiên cứu và tiếp thu thành quả nghiên cứu của họ, trên cơ sở đó chúng ta đã bổ sung và làm chuẩn xác hơn. Đây cũng là một thành công, nên chúng ta đã có được những quan niệm pháp lý hết sức rõ ràng. Chúng ta vẫn công khai và được các luật gia, các học giả nổi tiếng đồng tình ủng hộ.

Chúng ta đã sưu tầm được nhiều tư liệu lịch sử có giá trị pháp lý, những văn bằng chiếu chỉ, những sắc lệnh của nhà vua, những châu phê của triều đình nhà Nguyễn. Chúng ta cũng đã nghiên cứu, lược bỏ đi những sự kiện không đúng sự thật, để chúng ta đưa lên, chúng ta có những điều chỉnh cụ thể cho chính xác về phương diện địa lý, về phương diện khoa học. Tôi nghĩ không phải là không có ích và cũng có tác dụng khá tích cực phục vụ cho việc đấu tranh ngoại giao, chính trị, pháp lý của chúng ta. Thực sự mà nói, nó cũng giúp cho cuộc đấu tranh rất rõ rệt. Đến nay, về cơ bản đã đáp ứng được tiêu chuẩn của các nguyên tắc luật pháp quốc tế mà trong thực tiễn đã áp dụng, trong thực tiễn quốc tế đã tuân thủ.

Cuộc đấu tranh lâu dài, phức tạp

Tuy nhiên, chúng ta phải nhận thức rõ rằng đây là cuộc đấu tranh sẽ còn rất phức tạp, các 'đối thủ' lớn của chúng ta, đối tượng cần phải coi trọng nghiên cứu đó là Trung Quốc. Những âm mưu, những chiến lược của họ chúng ta đều đã biết trong mặt trận đã được triển khai khá lâu, và tài liệu tuyên truyền của họ khá nhiều cả trong nước và quốc tế. Để cuộc đấu tranh này của chúng ta trên thế vững mạnh thì vốn pháp lý của chúng ta phải hơn họ. Thực tế, vốn pháp lý của chúng ta mạnh mẽ hơn họ, nhưng nếu chúng ta không củng cố với những nghiên cứu hết sức cẩn thận, đầy đủ thành “hồ sơ pháp lý chính thức” dùng trong đàm phán chính thức, đưa ra cơ quan tài phán cái này rất nặng nề. Có nhiều vấn đề đặt ra nhưng để trả lời được những câu hỏi đó một cách thấu đáo cũng không hề đơn giản. Đơn cử như chuyện tên gọi các địa danh, các đảo, các bãi đá. Cho đến nay trong dư luận, trong cách dùng người nghiên cứu, phóng viên, các trường, các nhà quản lý vẫn còn những “viên sạn” rất lớn cần phải nhặt đi, cần phải bổ sung điều chỉnh. Ngay như từ “Biển Đông”, chúng ta đã có quyết định của Chính phủ, thống nhất Biển Đông là danh từ riêng viết hoa mỗi âm tiết chứ không phải Đông mới là danh từ riêng. Cho đến nay nhiều báo vẫn viết “biển Đông” hay dịch ra tiếng Anh vẫn nhầm lẫn là “Đông sea”, hoặc “East sea” mà phải đầy đủ là “Biển Đông sea”. Thực ra tên gọi không có ý nghĩa gì nhiều về mặt pháp lý nhưng khi Nhà nước có quy định cái tên đó thì chúng ta nên phải theo và có sự thống nhất trong các nghiên cứu nhất là các văn bản pháp lý. 

Bảo vệ Trường Sa, Hoàng Sa, chứng lý chủ quyền là công cụ đấu tranh quan trọng. Ảnh Internet

Một vấn đề khác, chúng ta đã có rất nhiều sách về vấn đề này, chúng ta nên tập trung nó lại, hệ thống, so sánh nó. Bởi vì nhận thức là một quá trình, càng ngày nó càng phát triển lên, hoàn thiện hơn, chúng ta có quyền nghiên cứu để đi đến một tài liệu chính thức do bộ ngoại giao hoặc cơ quan chính thức phát hành ra. Những văn bản Nhà nước đưa ra phải đầy đủ hơn, chặt chẽ hơn, những gì chưa chuẩn phải bổ sung chỉnh lý để tạo cơ sở cho quan điểm chính thức. Khi nghiên cứu thì nên có cái nhìn toàn diện ở nhiều góc độ khác nhau và phải có cả những phản biện cho toàn diện, chặt chẽ.

Bài 2: Nhu cầu tất yếu cần có kho tư liệu số về chứng lý Biển Đông

Hồng Chuyên (Ghi theo lời TS Trần Công Trục)