Bộ xương cá Ông lớn nhất Việt Nam dài 22 mét, nặng hơn 60 tấn có niên đại trên 200 năm đang được bảo tồn tại ngôi đình Vạn Thủy Tú (TP. Phan Thiết, Bình Thuận).

Bộ xương cá Voi được bảo tồn tại đình Vạn Thủy Tú. Đây là ngôi đình được xây dựng từ năm 1762, lưu giữ trên 100 bộ cốt Ông (cá Voi), trong đó có hàng chục bộ cốt lớn, niên đại từ 100 - 150 năm tuổi. Nổi bật ở đây có một bộ cốt rất lớn, dài hơn 20 mét và nặng hơn 60 tấn.

Từ xa xưa, theo tín ngưỡng của ngư dân, cá voi được tôn là Ông Nam Hải, về sau Vua Gia Long sắc phong là Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân Tôn Thần. Bởi khi trời đất sóng to gió lớn, Ông Nam Hải che chắn cho tàu thuyền không bị sóng gió nhấn chìm. Khi Ông lụy (chết) làng Vạn làm tang lễ thờ tự ở Dinh.

Qua trên 200 năm, ngôi đình Vạn Thủy Tú đã có 3 tẩm với trên 100 Bộ Cốt Ông được lưu thờ, trong đó có hàng chục Bộ Cốt lớn, đặc biệt có một bộ rất lớn.

Truyền thuyết dân gian kể lại rằng: sau khi xây xong Dinh Vạn có một Ông rất lớn trôi dạt vào bờ phía trước Dinh (lúc này biển chỉ cách dinh không đầy 50m). Ngư dân trong bổn Vạn và huy động các Làng Vạn khác cùng nhau đưa Ông vào làng trong khuôn viên của Dinh Vạn Thủy Tú. Vì Ông lớn quá (dài hơn 20m, nặng hàng chục tấn) nên mãi hai ngày sau mới đưa vào mai táng được.

Tháng 5/2003, Phòng văn hóa thông tin TP. Phan Thiết phối hợp với Viện hải dương học Nha Trang tiến hành phục chế, lắp các chi tiết xương Ông Nam Hải thành bộ cốt hoàn chỉnh.

Dưới đây là hình ảnh bộ xương cá Ông:

Để chống mục, xương Cá Ông được phun 1 lớp nhựa bảo quản. Người dân và du khách gần xa tới thăm, viếng Cá Ông có thể sờ tay lên bộ cốt.

Mộ cá Ông được người dân làm lễ cải táng, dùng rượu, nước thơm tắm rửa bộ cốt rồi đưa vào dinh thờ tự. Tháng 5/2003, Phòng văn hóa thông tin TP. Phan Thiết phối hợp với Viện hải dương học Nha Trang tiến hành phục chế, lắp các chi tiết xương Ông Nam Hải thành bộ cốt hoàn chỉnh.
Bộ xương cá Ông được phục dựng, đặt trên khung inox kiên cố
Ngôi đình Vạn Thủy Tú xây theo hình chữ Tam, hướng ra phía Đông. Nơi đây còn thờ hơn 100 bộ cốt cá Ông khác.

Nguyễn Tuấn