Sau trận lũ lịch sử ở thôn Hải Thành, thị trấn Thuận An, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên – Huế năm 1999, làng Rồng – ngôi làng tái định cư được nguyên Tổng Bí Thư Lê Khả Phiêu đặt tên đang tái sinh.

Không chỉ che chở những nhân chứng sống còn sót lại sau trận lũ lịch sử ở thôn Hải Thành, thị trấn Thuận An, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên – Huế năm 1999, làng Rồng – ngôi làng tái định cư được nguyên Tổng Bí Thư Lê Khả Phiêu đặt tên đang được tái sinh vững chãi bên bờ Biển Đông; là kết quả sống động về tình dân, nghĩa Đảng, cùng sẻ chia nỗi khổ đau với 64 hộ dân nơi đây lúc “tang trắng đầu, nhà trắng tay” khi lũ dữ cuốn phăng nhà cửa và người thân của họ ra biển cả...

Bãi biển nương dâu

Nằm bên bờ Biển Đông, làng Rồng giờ đây san sát những ngôi nhà xây kiên cố, đường bê tông thẳng tắp tới từng nhà... Con đập Hòa Duân (lý trình 54+250 quốc lộ 49, dài 616m, rộng 8m) từng bị cơn lũ dữ ngày 2/11/1999 cuốn bay, nay đã được hàn khẩu, nhưng những dấu tích kinh hoàng hơn 15 năm trước khi bị vỡ toang, bị lũ dữ cuốn phăng cùng ngôi làng Hải Thành (nay là làng Rồng) liền kề ra biển chỉ sau một đêm vẫn còn in sâu trong tâm trí nhiều người. Ngay sau lũ dữ, cả ngôi làng nhỏ ven biển này đều trắng khăn tang, có nhà mất tới 12 người – những người sống sót làm vội mâm cơm gọi hồn người thân trở về trong vô vọng. 64 ngôi nhà kiên cố nằm bên quốc lộ 49 chỉ sau một đêm mênh mông biển nước đã bao trùm cảnh đói khát, tang thương cùng với tiếng khóc ai oán.

Ông Vũ An - vị cao niên ở làng Rồng kể lại: Trận “đại hồng thủy” vừa dứt, mặt đất ngổn ngang đau thương. Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã đến thăm và chỉ đạo Bộ Quốc phòng vận động kinh phí của những người lính cụ Hồ, nhân dân các nơi đóng góp và giao Bộ Tư lệnh quân khu IV khởi công xây dựng làng tái định cư cho những người còn lại trong làng. Nửa năm sau, làng mới cách cửa biển Hòa Duân không xa được hoàn thành với 64 căn nhà mới cho các hộ dân làng chài Hải Thành còn sống sót. Ngay lập tức, đập Hòa Duân cũng được hàn khẩu, đẩy biển lùi ra xa, nhường chỗ cho cánh rừng dương mọc lên với nhiệm vụ chắn cát, chống biển xâm thực và tạo cảnh quan cho bãi tắm Thuận An.

Sau khi làng mới xây xong, Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu trở lại nơi này, lúc bấy giờ làng vẫn chưa có tên. Tổng Bí thư hỏi bà con trong làng: “Nên đặt tên cho ngôi làng mới là gì?” Mọi người hội ý rồi nhất loạt nói: “Đặt tên làng Lũ, Bác ạ!”. Bác Phiêu phân tích, tên Lũ hợp tình, hợp lý vì Lũ nên người dân mới phải an cư nơi này. Nhưng nếu dùng tên làng Lũ thì không vui vì mọi người ám ảnh lũ lụt, gợi nhớ những chuyện đau buồn. Sau một vài phút suy ngẫm, tên làng Rồng ra đời với ý tưởng là đón năm Rồng. Tổng Bí thư muốn làng Rồng sẽ vươn cao vươn xa, ngày càng phát triển như biểu tượng loài linh vật ấy… Mọi người dân trong làng vỗ tay thay lời đồng ý; từ đó cái tên làng Rồng ra đời.

“Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã nói: Tôi lấy tên Rồng để đặt tên làng cho bà con chưa hẳn là đúng với địa thế miền biển, nhưng đó là để thể hiện sức mạnh và sự sống trường tồn của “con Rồng, cháu Lạc”. Câu nói ấy là điểm tựa cho bà con nén đau thương, nỗ lực vực dậy cuộc sống cho làng chài nhỏ bé bên bờ biển Thuận An này...”, ông An bồi hồi nhớ lại.

“Còn chồi nảy cây”

Trong lúc chúng tôi ngược dòng hồi ức về cái đêm kinh hoàng trong trận đại hồng thủy 2/11/1999, bỗng có tiếng gọi “ba, ba” từ gian nhà sau. Một cậu nhóc chừng 6 tuổi vừa ngủ dậy. Đây là con anh Trần Văn Thu - người duy nhất còn sống sót trong đại gia đình có đến 12 người đã vĩnh viễn trôi ra biển 15 năm trước. Anh Thu vội vàng bế cậu bé vào lòng rồi ngâm nga: “Còn da lông mọc, còn chồi nảy cây” và nói với phóng viên rằng người miền Trung luôn có một niềm tin và hi vọng dù ở tận cùng cay cực. 

Anh Thu bảo: “Sau đại tang 12 người trong gia đình, có những lúc tui không thiết sống nữa, nhất là khi nghĩ đến cái chết của vợ và ba đứa con nhỏ của mình trong đêm mưa lũ kinh hoàng ấy. Nhưng rồi tất cả những con người bất hạnh trong ngôi làng cũ cùng quây quần đùm bọc lẫn nhau; nhiều người xúm lại khuyên tui phải gắng gượng đứng lên mà sống để còn khói hương cho bố mẹ, vợ con, anh em và phải “làm chồi nảy cây” cho dòng họ”.

Cùng nhau nương tựa và hướng về tương lai, một cô gái tên Hoa trong làng đến với anh Thu trong những ngày tuyệt vọng đó. Giờ thì anh Thu đi biển, chị Hoa ở nhà buôn bán trên bãi tắm Thuận An phía trước nhà, thu nhập của hai vợ chồng đủ để cùng nhau nuôi ba đứa con lớn khôn. Cũng như vợ chồng anh Thu, 63 gia đình còn lại cũng đã định cư ổn định ở làng Rồng. Cuộc sống mới đang hồi sinh sau những thương đau. Mỗi sáng mai, cánh đàn ông trong làng lại vác ngư cụ đi biển. Những đứa trẻ lại đến trường - ngôi trường mẫu giáo khang trang do các nhà hảo tâm xây dựng.

Ông Hoàng Phước, Chủ tịch UBND thị trấn Thuận An cho biết: “Làng Rồng từ khi thành lập chỉ có hơn 200 nhân khẩu thì nay đã lên đến 280 nhân khẩu. Trước đây, trong làng có 40% hộ nghèo thì nay chỉ còn 3%. Cuộc sống người dân làng Rồng ngày càng ổn định, khá giả, chủ yếu là nhờ vào nghề đi biển. Đặc biệt, ở làng Rồng đã có gần 20 cháu thi đỗ vào các trường cao đẳng, đại học. Sau trận lũ tang thương năm ấy, người dân nơi đây càng thêm đoàn kết, yêu thương và đùm bọc lẫn nhau. Bởi sau một lần tai qua nạn khỏi, họ mới biết rằng cuộc sống này quý giá biết chừng nào. Nhìn những đứa trẻ vui đùa, học tập trong ngôi làng mới, bất cứ ai cũng cảm nhận được một sức sống của ngôi làng đã bị lũ cuốn năm xưa...

Ông Phước dẫn phóng viên sang nhà ông Đặng Chớ có đến bốn đứa con đang theo học đại học và cao đẳng tại TP Huế. Hiện là thành viên Hội Khuyến học làng Rồng, ông Chớ cho biết: Cả làng giờ không còn lo cái ăn, cái mặc như hồi đầu mới đến, cuộc sống vật chất, tinh thần được cải thiện. Từ ngày chuyển về đây, con cháu trong làng học hành tiến bộ thấy rõ. Bầy trẻ giờ ham học hơn ham đi theo con cua bò chạy trên bờ biển hồi ở làng cũ. Cách diễn đạt rặt ngư dân của ông Chớ khiến nhiều người cười ồ. Quả đúng như lời ông Chớ, hôm chúng tôi trở lại làng Rồng, hình ảnh dễ bắt gặp nhất trên con đường nối làng Rồng về trung tâm thị trấn Thuận An là cảnh học sinh í ới gọi nhau đi học. Cuộc sống thanh bình đã trở lại nơi đây như ước nguyện về sự sống trường tồn của “con Rồng, cháu Lạc” hồi sinh bên bờ Biển Đông mà nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã kỳ vọng khi đặt tên cho làng...

Được biết, sau khi nghỉ hưu, mỗi khi có dịp vào Huế, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu luôn cố gắng thu xếp về thăm làng Rồng và chứng kiến đời sống đổi thay của bà con nơi đây. Đặc biệt, mới đây, nguyên Tổng Bí thư đã vận động các tổ chức cá nhân hảo tâm xây tặng người dân làng Rồng nhà sinh hoạt cộng đồng diện tích sàn 58,5m2 làm nơi học tập của trẻ nhỏ, là điểm sinh hoạt văn hóa, trú tránh cho cả làng Rồng mỗi khi xảy ra thiên tai, bão lũ...

Lê Dương