Quốc hội Đức mới đây đã bỏ phiếu công nhận sự kiện giết hại người Armenia của đế chế Ottoman (tiền thân của nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ) là hành vi diệt chủng, khiến Thổ Nhĩ Kỳ nổi giận và lập tức triệu hồi đại sứ của mình về nước.

Động thái này đã đẩy cao căng thẳng giữa Đức và Thổ Nhĩ Kỳ trong lúc Ankara đang nắm vai trò rất quan trọng trong quá trình ngăn chặn dòng người tị nạn đổ vào Châu Âu. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã nói rằng “quyết định này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ Đức – Thổ”.

Quan hệ giữa Đức và Thổ Nhĩ Kỳ lại trở nên căng thẳng.

Phát biểu trong chuyến thăm đến Kenya, ông Erdogan cho biết việc triệu hồi đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ ở Đức về nước mới chỉ là “bước đầu tiên” và rằng Ankara sẽ xem xét thực hiện những hình thức đáp trả khác. Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ cũng liên lạc với một quan chức ngoại giao Đức tại Ankara để phản đối quyết định trên của Berlin.

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Binali Yildirim gọi quyết định của Đức là “một sai lầm lịch sử”. Ông Yildirim cho biết người Thổ Nhĩ Kỳ luôn tự hào về lịch sử của mình và rằng “trong quá khứ chúng tôi không làm gì để phải cúi đầu tủi hổ cả”.

Về phần mình, Armenia hoan nghênh sự ủng hộ của Đức. Các nhà sử học ước tính rằng đã có khoảng 1,5 triệu người Armenia bị quân Ottoman giết hại trong Thế chiến I và đây được coi là vụ diệt chủng đầu tiên của thế kỷ 20.

Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng phủ nhận cáo buộc trên và nói rằng những người đã chết là nạn nhân của cuộc nội chiến và tình trạng căng thẳng ở nước này khi đó. Ankara cũng khẳng định rằng con số thương vong đã bị thổi phồng quá mức.

Thủ tướng Đức Angela Merkel không có mặt khi việc bỏ phiếu diễn ra, nhưng sau đó phát biểu rằng quan hệ giữa Đức và Thổ Nhĩ Kỳ phải càng trở nên khăng khít hơn. Tuy nhiên bà cũng nói thêm rằng “những tranh luận gây tranh cãi về một số vấn đề nào đó cũng là một phần của xã hội dân chủ”.

Chủ tịch Quốc hội Đức Norbert Lammert phát biểu rằng việc xem xét lại các sự kiện lịch sử đôi lúc rất khó khăn, “nhưng việc nhìn nhận quá khứ một cách trung thực sẽ không tổn hại quan hệ ngoại giao” và đây “là điều kiện tiên quyết để đi đến sự thông hiểu, hòa hợp và hợp tác giữa các nước”.

Quốc hội Đức cũng yêu cầu chính phủ “khuyến khích” Thổ Nhĩ Kỳ “cởi mở hơn đối với những vụ thảm sát trong quá khứ” để “đặt nền móng cần thiết cho phép Thổ Nhĩ Kỳ có thể xây dựng quan hệ với Armenia”.

Bà Merkel cho biết chính phủ Đức hi vọng Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia sẽ hợp tác chặt chẽ để xây dựng quan hệ ngoại giao lâu dài.

Cuộc bỏ phiếu ngày 2/6 diễn ra vào Thổ Nhĩ Kỳ và Liên minh Châu Âu (EU) vẫn còn đang tranh cãi khi EU đưa ra những điều kiện để người dân Thổ Nhĩ Kỳ có thể tự do đến châu Âu mà không cần visa. Việc đẩy nhanh các hoạt động này là một trong những động cơ Ankara chấp thuận ngăn chặn dòng người tị nạn vào châu Âu.

Trong khi đó, lối hành xử ngày càng độc đoán của ông Erdogan đang khiến Đức và nhiều nước châu Âu khác lo ngại.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Associated Press (AP) của Mỹ. Đây là hãng tin lớn nhất trên thế giới, có trụ sở tại New York. AP cũng là một trong những nguồn cung cấp tin tức lớn nhất cho các tờ báo, đài truyền hình và đài phát thanh trên thế giới.

 

Anh Tuấn (lược dịch)