Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường khi trao đổi với báo chí trưa ngày 12/4, xung quanh các trạm thu phí BOT mọc lên dày đặc và thu phí quá cao ở các tuyến đường mới mở.

Theo Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường, việc trên một tuyến đường trạm phí được đặt cơ bản cách nhau 70km, một số trạm 60-70km là do không có vị trí hợp lý để đặt trạm, nếu đặt lại rơi vào đô thị.

“Trong cùng một bán kính 50km không có quá 3 trạm phí. Tại Thành phố Hồ Chí Minh hay một số địa phương, Bộ Giao thông Vận tải đã thực hiện triệt để và đã tiến hành di dời một số trạm để phù hợp thông tư 159 của Bộ Tài chính. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục rà soát để phù hợp,” Thứ trưởng Trường nói.

Đề cập về lộ trình tăng phí BOT, ông Trường cho biết, trong quá tình xây dựng dự án BOT, Bộ Giao thông Vận tải cũng như Bộ Tài chính đã duyệt phương án tài chính, có lộ trình  tăng phí theo CPI (chỉ số giá tiêu dùng) cũng như lộ trình hoàn vốn để đảm bảo lợi ích các bên. Các dự án này có quá trình chuẩn bị kỹ, có lộ trình rõ ràng. Trong quá trình xây dựng trạm giai đoạn 2011-2015, sau 3 năm sẽ xem xét tăng phí, nay đã đến giai đoạn các trạm tiến hành tăng phí theo lộ trình.

Trạm thu phí cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.

“Trong lộ trình cứ 3 năm một tính mức độ tăng trưởng trượt giá như thế nào để đưa về mức phí BOT cho phù hợp, tăng giảm điều chỉnh theo CPI, bình quân của 3 năm. Giai đoạn từ 2010-2013, gần như không tăng một chút nào, thậm chí năm 2010 có những trạm chỉ 10.000 đồng/lượt, sau đó phải điều chỉnh theo cơ chế thị trường,” Thứ trưởng Trường phân tích.

Theo ông Thứ trưởng, để giải quyết thấu đáo, đảm bảo sức chịu đựng của người dân, Bộ Giao thông Vận tải đã xem xét tổng thể. Tất cả các trạm phí hiện nay có 2 loại, trạm phí thu trên cao tốc thực hiện theo km, mức trần cho phép cao nhất là 2.000 đồng/phương tiện/km, hiện đang thực hiện 1.000, 1.200 và 1.500 đồng/xe tiêu chuẩn/km. Một số trạm đã thực hiện thu cao nhất như đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây và Ninh Bình-Cầu Giẽ đang đề xuất tăng.

Các trạm trên tuyến Quốc lộ chủ yếu thu theo phương án tài chính của nhà đầu tư với mức phí cao nhất là 45.000/xe tiêu chuẩn/km, hiện chỉ thu 30.000-40.000 đồng/xe tiêu chuẩn/km, một số trạm đã thu kịch giá trần.

“Bộ Giao thông Vận tải đang xem xét tính toán lưu lượng phương tiện cũng như sức chịu dựng của người dân để xem xét lộ trình tăng hợp lý. Hiện vẫn cơ bản áp dụng mức 35.000 đồng. Với mức này, Bộ Giao thông đã tính toán đến yếu tố đầu vào, đầu ra, đảm bảo đi lại  của người dân,” Thứ trưởng Trường nói.

Đề cập tới vấn đề liệu Bộ Giao thông Vận tải có tính tới chuyện thu mua lại một số trạm thu phí BOT hay không, Thứ trưởng Trường khẳng định, điều này gần như không thể.

“Hiện nay, ngân sách Nhà nước rất khó khăn nên mới phải kêu gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư. Nhà nước sẽ thông qua thu phí của người dân để hoàn trả doanh nghiệp thành nhiều năm chứ nếu có tiền thì Nhà nước đầu tư luôn chứ Nhà nước mua lại làm gì”, ông Trường nhấn mạnh.

Ông Trường lý giải thêm, trên thế giới một số nước có đặt ra vấn đề mua lại các trạm thu phí BOT nhưng đó là khi nền kinh tế phát triển, GDP trên đầu người đạt ở mức 15.000 USD/người/năm trở lên chứ ở Việt Nam hiện nay mới đạt xấp xỉ 3.000 USD thì rất khó để mua lại.

Theo ông Thứ trưởng Bộ GTVT, thực tiễn các nước trên thế giới đưa ra chuẩn thu hồi vốn của dự án BOT là 20-30 năm, lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải cho biết, Việt Nam lấy mức trung bình là 25 năm hoàn vốn cho dự án và trong thời gian này mức phí cũng được tính trong giai đoạn đó.

Theo ông Trường, việc đầu tư các dự án BOT với số tiền lớn nhưng mức thu phí tại Việt Nam tính trên một km hiện đang thấp nhất khu vực Đông Nam Á và cũng thấp hơn nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Dẫn chứng, mức tính phí trên km đường đầu tư bằng hình thức BOT tại Trung Quốc khoảng 1 Nhân dân tệ/km (khoảng 3.300 đồng/km), tại các nước châu Âu khoảng 0,5 USD/km (tương đương khoảng hơn 10.000 đồng/km), còn tại Việt Nam mức trần là 2.000 đồng/km.

Vạn Xuân