Mới đây, Mỹ cho biết sẽ chi khoản tiền hơn 250 triệu USD trong 2 năm 2015 và 2016 để hỗ trợ các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) phát triển năng lực an ninh hàng hải.

Trong một bản báo cáo mới được Nhà Trắng công bố hôm 17/11, chính quyền của Tổng thống Barack Obama cho biết sẽ tiếp tục hợp tác, ủng hộ và giúp đỡ các nước thuộc châu Á – Thái Bình Dương trong việc xây dựng năng lực hàng hải.

Đặc biệt, Mỹ đang cùng đồng minh và đối tác của mình tại khu vực tăng cường năng lực an ninh hàng hải nhằm đối phó với các mối đe dọa trong vùng biển ngoài khơi bờ biển của họ, cung cấp nền tảng an ninh hàng hải rộng lớn hơn trong khu vực. Mỹ không chỉ tập trung vào khả năng thúc đẩy, mà còn hứa hẹn sẽ giúp đỡ các đối tác phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết, hỗ trợ hậu cần, nâng cao năng lực thực hành để phát triển lực lượng hàng hải của các đối tác bền vững hơn và có khả năng hơn.

Theo tiêu chí này, Mỹ cam kết chi 119 triệu USD trong năm tài chính 2015 để phát triển khả năng hàng hải khu vực ASEAN, tìm cách cung cấp 140 triệu USD hỗ trợ trong năm tài chính 2016. Tổng cộng sẽ có khoảng 250 triệu USD sẽ được chi cho khu vực ASEAN trong hơn hai năm.

Mỹ cũng sẽ phát triển các chương trình và quỹ an ninh hàng hải khu vực, nhanh chóng đáp ứng với những thách thức an ninh mới trong khu vực.

Mỹ hứa hẹn sẽ tiếp tục theo đuổi các sáng kiến về an ninh hàng hải khu vực Đông Nam Á của Bộ trưởng Quốc phòng Ash Carter đã được công bố tại Đối thoại Shangri-La. Đây là nỗ lực mới mà Nhà Trắng đang cùng với đồng minh và đối tác tại ASEAN nhằm xây dựng một cấu trúc nhận thức về lĩnh vực hàng hải được chia sẻ. Nó sẽ giúp các nước chia sẻ thông tin, xác định các mối đe dọa tiềm năng và cộng tác cùng làm việc để giải quyết những thách thức chung.

Trong bản công bố này, Mỹ cho biết sẽ phối hợp với các đồng minh mạnh mẽ của họ là Nhật Bản và Australia nhằm hỗ trợ an ninh hàng hải để điều chỉnh, đồng bộ hóa các chương trình hỗ trợ an ninh và thực thi pháp luật trong khu vực, đem lại hiệu quả tối đa.

Bản báo cáo trên website của Nhà Trắng cũng công bố chi tiết kinh phí được phân bổ cho các đối tác của Mỹ tại ASEAN (bao gồm: Philippines, Việt Nam, Indonesia và Malaysia) và kế hoạch làm việc về năng lực hàng hải cụ thể ở mỗi nước.

Philippines:

Philippines là quốc gia nhận được mức phân bổ ngân sách lớn nhất của Mỹ ở ASEAN cho việc hợp tác nâng cao năng lực hàng hải, với số tiền lên đến 79 triệu USD. 

Sự trợ giúp này phần lớn tập trung vào việc xây dựng các cơ sở đào tạo, hậu cần cho việc mở rộng hải quân, lực lượng tuần duyên và “khả năng tiến hành các hoạt động trong vùng biển ngoài khơi” của Không quân Philippines. Mỹ đang hỗ trợ Philippines xây dựng năng lực bảo trì hải quân, cung cấp các tàu đánh chặn, nâng cấp hạm đội hải quân, thiết bị thông tin liên lạc và mua sắm máy bay.

Mỹ sẽ ưu tiên chuyển giao Chương trình bán trang quân bị dư thừa (EDA) liên quan đến hàng hải nhằm nhanh chóng nâng cao năng lực cho Philippines trong phạm vi ngân sách hạn chế. Mỹ dự định sẽ bán cho Philippines tàu chiến USCGC Boutwell, chiếc thứ 3 mà Mỹ đã giao cho Manila trong vài năm qua. Đồng thời, Mỹ sẽ hỗ trợ chuyển giao các tàu nghiên cứu R/V Melville để hỗ trợ khả năng nghiên cứu và thực thi pháp luật hải quân.

Ngoài ra, Nhà Trắng cũng cho biết về kế hoạch hỗ trợ Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines thông qua Quỹ dự phòng an ninh toàn cầu cùng các hoạt động nâng cao năng lực của lực lượng này. Đồng thời, hai bên sẽ duy trì các cuộc tập trận hiện tại, tăng cường các cuộc tập trận phức tạp hơn và cùng nhau ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp trên vùng biển ngoài khơi Philippines.

Việt Nam

Mỹ dự tính sẽ phân bổ khoản ngân sách trị giá hơn 40 triệu USD trong 2 năm tài chính 2015 – 2016 để hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực hàng hải. Cụ thể, Mỹ sẽ giúp đỡ Việt Nam trong việc tăng cường tình báo hàng hải, giám sát và trinh sát (ISR), chỉ huy và kiểm soát trong các cơ quan hàng hải của Việt Nam.

Mỹ sẽ dần gỡ bỏ các lệnh cấm bán vũ khí sát thương liên quan đến hàng hải nhằm cho phép phát triển các khả năng an ninh hàng hải của Việt Nam, khuyến khích khả năng tương tác với các lực lượng khác trong khu vực.

Ngoài ra, Mỹ cũng sẽ hợp tác mở rộng huấn luyện và tập trận song phương với nội dung chủ yếu tập trung vào các vấn đề về nhân đạo và cứu trợ thiên tai.

Indonesia

Mỹ sẽ duy trì chương trình hỗ trợ an ninh mạnh mẽ, với gần 11 triệu USD hỗ trợ liên quan đến hàng hải trong năm tài chính 2015 và 10 triệu USD cho kế hoạch năm 2016. Khoản này sẽ giúp Indonesia tăng cường năng lực tuần tra, khả năng bảo vệ vùng biển, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cũng như đóng góp vào an ninh và ổn định khu vực.

Quân đội Mỹ sẽ hỗ trợ phát triển Lực lượng Bảo vệ bờ biển Indonesia, tập trung vào nguồn nhân lực, kỹ năng kỹ thuật và các đối tác giáo dục.

Malaysia

Malaysia sẽ được Mỹ hỗ trợ gần 500.000 USD trong năm 2015 và hơn 2 triệu USD trong năm 2016 cho các mục đích nâng cao năng lực hàng hải. Hai nước sẽ cùng làm việc để xây dựng, huấn luyện thực thi pháp luật hàng hải, phối hợp liên ngành để giúp nâng cao nhận thức về lĩnh vực hàng hải tại quốc gia Đông Nam Á này.

Hai bên cũng sẽ cùng tăng cường an ninh cảng nhằm ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp và trung chuyển hàng hóa bất hợp pháp trong khu vực biển ngoài khơi Malaysia.

Mỹ cam kết sẽ tham gia và cùng các quốc gia Đông Nam Á cải thiện khả năng an ninh hàng hải. Mỹ cho biết sẽ tham khảo ý kiến ​​với các đồng minh và đối tác của mình để xác định nhu cầu và yêu cầu của họ một cách hiệu quả hơn và để tìm ra những cơ hội mới trong hợp tác hàng hải.

Phan Sương