Báo New York Times đưa tin, Hoa Kỳ sẽ bán 8 chiếc F-16 cho Pakistan nhằm củng cố quan hệ hợp tác song phương giữa hai nước.

Tổng thống Mỹ Barack Obama mới đây đã tiếp đón người đồng cấp Pakistan là Nawaz Sharif tại Nhà trắng ngày 22/10. Hiện tại vẫn chưa có thông tin cho thấy thương vụ mua bán này đã được đề cập đến và cả hai nguyên thủ vẫn chưa đưa ra công bố chung về cuộc gặp mặt.

Máy bay chiến đấu F-16 của Pakistan.

Dù vậy, Quốc hội Mỹ vẫn có quyền phủ quyết thương vụ này. Vào tháng 3/2015, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đã từ chối cung cấp 150 triệu USD cho quân đội và tạm ngừng việc bàn giao một số khí tài đã sử dụng của Hải quân Mỹ bởi chúng không được coi là quan trọng trong việc chống lại các nhóm phiến quân ở Pakistan.

“Chúng tôi vẫn rất lo ngại rằng Pakistan đã không tiến hành những biện pháp cụ thể nào nhằm chống lại các nhóm khủng bố Hồi giáo đang hoạt động trong lãnh thổ của họ”, chủ tịch của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đã từng viết trong một bức thư gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ.

Vào tháng 4, Bộ Ngoại giao Mỹ đã đồng ý yêu cầu bán một số khí tài quân sự cho Pakistan, trong đó có trực thăng, tên lửa, thiết bị liên lạc với tổng chi phí 952 triệu USD, nhưng hiện vẫn đang chờ được Quốc hội Mỹ chấp thuận.

Vào những năm 1980, 40 chiếc máy bay F-16 đầu tiên được bàn giao cho Không quân Pakistan. Tuy nhiên, do Nghị quyết Pressler năm 1985, Mỹ hủy bỏ thương vụ bán 28 chiếc F-16 tiếp theo cho nước này vào năm 1990, đồng thời áp đặt lệnh cấm vận kinh tế do các chương trình vũ khí hạt nhân mà họ đang thực hiện.

Năm 2006, Mỹ và Pakistan đã ký một hợp đồng mua bán 18 máy bay F-16C/D và sẽ bàn giao thêm 18 chiếc nữa nếu cần thiết. 3 chiếc F-16C/D đã được chuyển tới Pakistan vào tháng 6/2010 và số còn lại được giao vào cuối năm 2012. Cũng trong năm 2012, thêm 14 chiếc F-16 nữa đã qua sử dụng được gửi tới Pakistan.

Theo chính phủ Pakistan, “đợt máy bay này sẽ còn hiện đại hơn đợt F-16 trước đây theo thỏa thuận năm 2006”. Hiện tại không quân Pakistan đang có khoảng 70 chiếc F-16. Trước đó, Islamabad tuyên bố rằng không quân nước này sẽ mua thêm một phi đội gồm 13 chiếc F-16A/B từ Jordan.

Một trong những lo ngại chính của các nghị sĩ Mỹ đó là các máy bay F-16 này sẽ không được dùng để chống lại các nhóm khủng bố ở Pakistan mà để tấn công Ấn Độ. Tuy nhiên, một sĩ quan cấp cao của Không quân Pakistan từng nói rằng “Số máy bay mua từ Jordan là nhằm giảm bớt gánh nặng của lực lượng chúng tôi khi trọng trách gìn giữ luật pháp rất phức tạp. F-16 được dùng để tiêu diệt các nhóm khủng bố và hỗ trợ các hoạt động an ninh ở biên giới phía Tây”.

Theo thống kê của Vụ Khảo cứu Quốc hội Hoa Kỳ (CRS), trong năm 2002 và 2014, Mỹ đã bán các loại khí tài quân sự có tổng giá trị vào khoảng 5,4 tỉ USD cho Pakistan.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin The Diplomat, một tạp chí có trụ sở ở Tokyo, chuyên về chính trị, văn hóa và xã hội tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.

Anh Tuấn (lược dịch)