Apache là một trong những loại khí tài quân sự được biết đến nhiều nhất của Mỹ kể từ thời Chiến tranh Vùng vịnh năm 1991 bên cạnh xe tăng M1 Abrams và máy bay tiêm kích F-15E.

Tạp chí National Interest đưa tin, quân đội Mỹ mới đây tuyên bố sẽ chi hàng tỉ USD cho việc nâng cấp toàn diện trực thăng chiến đấu Apache nổi tiếng.

Apache là một trong những loại khí tài quân sự được biết đến nhiều nhất của Mỹ kể từ thời Chiến tranh Vùng vịnh năm 1991 bên cạnh xe tăng M1 Abrams và máy bay tiêm kích F-15E. Chính trực thăng chiến đấu này đã khai hỏa tiêu diệt tháp rađa của Iraq, tạo điều kiện để máy bay F-117 có thể tự do hoạt động. Đã có tổng cộng 277 chiếc Apache được triển khai trong cuộc chiến này và chỉ có một chiếc trong số này bị tiêu diệt.

Trực thăng chiến đấu Apache của Mỹ trong một cuộc diễn tập quân sự năm 2007.

Trực thăng chiến đấu là một trong những loại khí tài có hỏa lực rất mạnh và có độ chính xác tương đối cao, tuy nhiên khác với xe tăng hay phi cơ tiêm kích, chúng luôn gặp khó khăn trước các loại súng máy hạng nhẹ và tên lửa vác vai. Apache cũng không phải là ngoại lệ: trong một cuộc tiến công chống lại một sư đoàn bọc thép của Iraq, một phi đội gồm 31 trực thăng AH-64 đã bị hư hỏng nặng do súng máy và súng phóng lựu.

Trên cơ sở đó, một phiên bản nâng cấp mới của trực thăng Apache là cần thiết. Được mệnh danh là “Người bảo vệ”, phiên bản trực thăng Apache AH-64E đã được bắt đầu phát triển từ năm 2012. Nó được trang bị rađa APG-78, giúp máy bay có thể phát hiện và tấn công các mục tiêu dưới đất năm ở ngoài tầm nhìn của phi công. Ngoài ra, trực thăng còn được lắp đặt động cơ T700-GE-709D có công suất lớn hơn, đồng thời cánh quạt máy bay cũng được làm bằng chất liệu tổng hợp mới giúp tốc độ tối đa cua trực thăng được nâng cao. 

Một điểm mới nữa đó là AH-64E được lắp đặt một hệ thống điều khiển và mạng lưới dữ liệu MUM-T, cho phép phụ lái trực thăng có thể vận hành và tiếp nhận thông tin từ một máy bay không người lái được cất cánh từ trước. Điều này cho phép trực thăng có thể quan sát tình hình chiến trước trước khi có mặt và dễ dàng xác định sớm mục tiêu, hoặc có thể dùng tên lửa trên máy bay không người lái để tiêu diệt mục tiêu nếu cần.

AH-64E cũng được lắp đặt thêm những hệ thống xác định mục tiêu mới, giúp nó có thể nhận diện các tàu quân sự của đối phương. Tính năng này được coi là nhằm tạo điều kiện để trực thăng có thể hoạt động trong những điểm nóng ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cũng như ở vịnh Ba Tư. Mặc dù kế hoạch phát triển một phiên bản Apache hoạt động trên biển đã bị hủy bỏ từ nhiều năm trước, trực thăng này đã nhiều lần được triển khai ra các tàu chiến của Mỹ.

Bên cạnh những nâng cấp đối với hệ thống máy tính và phần mềm trên trực thăng cho phép gánh nặng công việc của phi công trực thăng giảm bớt, một số thiết bị mới đã được lắp đặt lên máy bay. Hệ thống Xác định hỏa lực dưới đất (GFAS) sẽ quét toàn bộ chiến trường bằng hệ thống camera để phát hiện những địa điểm có súng nổ, và tự động đổi hướng trực thăng để máy bay có thể khai hỏa súng máy hạng nặng của mình tới các mục tiêu dưới đất. 

Trực thăng Apache trên một tàu chiến của Mỹ.

AH-64E xuất hiện trên chiến trường lần đầu tiên vào năm 2015, khi nó được triển khai đến phía Nam Afghanistan trong vòng 7 tháng. Các tướng chỉ huy Mỹ đã đánh giá rất cao phiên bản mới nhất của trực thăng Apache, bởi khả năng có mặt trên chiến trường nhanh chóng và hoạt động trên không lâu dài đã ảnh hưởng đến chiến lược của quân Taliban, khiến lực lượng này bị kiềm chế lâu hơn. Apache cũng phối hợp hoạt động với các máy bay không người lái rất hiệu quả, mặc dù vẫn còn một số vấn đề về kỹ thuật nhất định.

Trực thăng Apache dự kiến sẽ còn hoạt động cho đến năm 2040. Theo thỏa thuận mới nhất, 117 chiếc Apache sẽ được nâng cấp với tổng chi phí lên đến 922 triệu USD. Sau khi hoạt động nâng cấp hoàn tất, 56 chiếc AH-64E nữa sẽ được sản xuất. Một phần trong số này sẽ được bàn giao cho quân đội Mỹ để thay thế các trực thăng OH-58 đã có tuổi.

Ngoài ra, 50 trực thăng AH-64E sẽ được Quân đội Anh mua về, trong khi đó 50 chiếc Apache khác mà họ đang có cũng sẽ được nâng cấp. Các quốc gia khác sẽ có AH-64E gồm có Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Ả Rập Xê út và Đài Loan.

Hãng Boeing tin rằng máy bay Apache vẫn còn có thể được nâng cấp thêm nữa và mới đây đã công bố thiết kế của một phiên bản AH-64F. Tuy nhiên, quân đội Mỹ mới đây tuyên bố rằng họ không cần một phiên bản nâng cấp của Apache này, bởi họ đang muốn đưa vào sử dụng một loại trực thăng thế hệ mới hiện đại hơn vào năm 2030. AH-64E có thể sẽ là phiên bản cuối cùng của dòng máy bay Apache, tuy vậy nó vẫn sẽ còn được sử dụng trong một thời gian dài.

Anh Tuấn (lược dịch)