Hải quân Mỹ đang có kế hoạch biến toàn bộ tàu chiến thành các loại tàu sân bay nhỏ cùng với sự hợp tác của Cơ quan Các dự án Phòng thủ Tiên tiến Mỹ (DARPA).

Tháng trước, DARPA đã công bố bắt đầu giai đoạn hai của chương trình có tên gọi là Thiết bị Do thám Thực hiện Nhiệm vụ Chiến lược (TERN). TERN là một dự án hợp tác giữa DARPA và Văn phòng Nghiên cứu Khí tài Hải quân Mỹ (ONR) nhằm đưa ra các phương án để các loại máy bay tự hành do thám và chiến đấu hoạt động trên các tàu chiến nhỏ.

Trước viễn cảnh tàu sân bay đang trở nên lỗi thời, liệu việc trang bị máy bay tự hành cho các tàu chiến sẽ mang lại hiệu quả?

“Mục đích của TERN là nhằm biến các tàu nhỏ thành một nền tảng để các thiết bị bay tự lái (UAS) tầm trung và hoạt động lâu dài có thể cất cánh, hạ cánh và được bảo dưỡng”, DARPA cho biết trong một thông cáo báo chí về giai đoạn hai của chương trình. “Các thiết bị này cho phép cung cấp thông tin do thám từ xa và các khả năng khác một cách hiệu quả hơn so với những gì mà các tàu hiện đang có”.

Không những TERN sẽ nâng cao khả năng tấn công của Hải quân Mỹ, nó còn có thể giảm bớt chí phí bằng việc bớt phụ thuộc vào những đường băng rất tốn kém để xây dựng của quân đội Mỹ. “Việc cất cánh và hạ cánh máy bay trên các tàu nhỏ sẽ giảm bớt nhu cầu đối với đường băng trên bộ, vốn cần nhiều tài nguyên và nhân lực cần thiết”. Đường băng cũng là mục tiêu của các loại tên lửa của đối phương và có thể gây ra căng thẳng đối với cư dân sở tại.

TERN cũng có thể giáp Hải quân Mỹ không phải phụ thuộc quá nhiều vào các tàu sân bay. Đây là điểm rất quan trọng khi ngày càng có nhiều người tin rằng các tàu sân bay lớn đang ngày càng trở nên lỗi thời trước sự phổ biến của các loại tên lửa chính xác tầm xa của Trung Quốc và Iran. Cụ thể, Bắc Kinh có một loại vũ khí khiến Hải quân Mỹ phải dè chừng như tên lửa DF-21D, thường được gọi là “Sát thủ của mẫu ham”, được thiết kế nhằm đánh chìm tàu sân bay của Mỹ.

Là một loại tên lửa chống hạm, DF-21D có thể mang một đầu đạn đủ lớn để gây ra những thiệt hại đáng kể đối với tàu lớn, qua đó Trung Quốc có thể tiêu diệt tàu sân bay Mỹ chỉ bằng một phát bắn.

Một khi được đưa vào hoạt động, nó có thể tấn công một tàu sân bay từ khoảng cách gần 1.500 km. Với chi phí khổng lồ của 10 tàu sân bay mà Mỹ đang có cũng như số lượng nhân lực cần thiết để vận hành tàu, DF-21D sẽ buộc Mỹ phải giữ các tàu sân bay cách xa đất liền của Trung Quốc cũng như những điểm nóng trong khu vực.

TERN sẽ giúp Mỹ giải quyết vấn đề này bằng cách tăng số lượng mục tiêu mà Trung Quốc hay bất kỳ nước nào phải ngăn chặn để phá hoại khả năng tấn công của Mỹ. Theo trang tin The Motley Fool, thiết bị mà chương trình TERN tạo ra sẽ cho phép “các loại máy bay không người lái được triển khai từ các tàu lớp Arleigh Burke, hay thậm chí là một tàu lớp Independence hay Freedom nhỏ hơn”. Nói cách khác, gần như bất kỳ tàu chiến nào trên biển của Mỹ có thể là một tàu sân bay nhỏ, đặc biệt là khi Hải quân Mỹ đang dần dần ngừng sử dụng máy bay có người lái sau F-35.

Không chỉ có tàu chiến sẽ được cải tạo thành một tàu sân bay nhỏ, tàu ngầm khi nổi cũng sẽ trở thành nơi để các loại máy bay tự hành được triển khai. Tuy nhiên, vào thời điểm hiện tại, các loại máy bay không người lái này chỉ dùng cho mục đích do thám.

Trong tương lai, máy bay tự hành có thể sẽ thay thế các loại tiêm kích có người lái.

DARPA bắt đầu chương trình TERN kể từ năm 2013. Vào tháng 5/2014, họ đã thỏa thuận với Hải quân Mỹ, qua đó biến TERN thành một dự án chung.

Theo DARPA, chương trình này có 3 giai đoạn. Hai giai đoạn đầu tiên được chú trọng vào thiết kế và giảm bớt nhược điểm đối với các thiết bị tự hành của TERN. Đến giai đoạn ba, một tàu chiến sẽ được chọn để chế tạo một máy bay thử nghiệm, ban đầu là trên bộ, sau đó sẽ là cất cánh và hạ cánh trên biển.

AeroVironment và Northrop Grumman là hai nhà thầu được chọn cho giai đoạn 2 của chương trình này. Ông Dan Patt, giám đốc quản lý dự án TERN thuộc DARPA cho biết: “Các nhà thầu của giai đoạn 2 đang thiết kế một máy bay tự hành mới cho phép thục hiện hai điều. Thứ nhất, máy bay có thể cất cánh và hạ cánh trong một khu vực chật hẹp khi tàu đang ở trên biển. Thứ hai, máy bay có thể thực hiện những chuyến bay đường dài sau khi cất cánh trên tàu”.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo Tạp chí National Interest. National Interest được thành lập vào năm 1985. Tạp chí thường tập trung vào vấn đề chính sách đối ngoại và những lợi ích quốc gia của Mỹ.

Anh Tuấn (lược dịch)