Trước việc Quốc hội Nhật Bản cân nhắc sửa đổi Hiến pháp nhằm tăng cường khả năng phòng vệ tập thể, Mỹ đã bày tỏ mong muốn quân đội Nhật Bản tăng cường sự hiện diện quân sự ở khu vực Thái Bình Dương.

Từ bỏ những quy định giới hạn hoạt động quân sự được áp dụng từ sau Thế chiến thứ Hai, Quốc hội Nhật Bản đang cân nhắc thay đổi Hiến pháp thông qua Luật Phòng vệ tập thể nhằm cho phép quân đội nước này mở rộng hoạt động trên các vùng biển quốc tế. Động thái này đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ phía Mỹ bởi Washington hy vọng Nhật Bản có thể đóng vai trò lớn hơn trong việc kiềm chế tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.

Căng thẳng giữa Tokyo – Bắc Kinh ngày càng leo thang liên quan tới vấn đề tranh chấp chủ quyền tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. Quần đảo này có ý nghĩa vô cùng quan trọng khi nó hướng tới những tuyến đường biển nhộn nhịp trên Thái Bình Dương. Do đó, bất cứ cuộc xung đột nào bùng nổ trong khu vực cũng sẽ ảnh hưởng gián tiếp tới lợi ích của Mỹ.

Mỹ muốn Nhật Bản tăng cường hoạt động tại các vùng biển quốc tế, một phần là nhằm kiềm chế tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.

"Chúng tôi không tham gia vào việc xác định chủ quyền trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Nhưng lịch sử cho thấy, quần đảo này thuộc sự kiểm soát của Nhật Bản và điều này không thể bị thay đổi vì những hành động đơn phương", hãng thông tấn Sputnik dẫn lời Tổng thống Mỹ Barack Obama phát biểu trong chuyến thăm tới châu Á hồi tháng Tư năm ngoái.

Tư lệnh Hạm đội 7 của Mỹ, Phó Đô đốc Robert Thomas cho biết ông hy vọng những thay đổi sắp tới sẽ mở lối cho "các cuộc tập trận đa phương trong khu vực" trong bối cảnh quân đội Trung Quốc ngày càng hiện diện thường xuyên trên các vùng biển quốc tế.

"Họ đủ năng lực và vũ khí để triển khai tới các vùng biển và không phận quốc tế trên toàn thế giới. Đó mới là điều quan trọng. Những quyết định tăng cường khả năng phòng vệ tập thể sẽ cho phép Lực lượng Phòng vệ Biền của Nhật Bản hỗ trợ các đối tác quốc tế, chứ không chỉ với Hạm đội 7 của Mỹ theo một mô hình linh hoạt hơn", Tướng Thomas nói.

Trong khi đó, Nhật Bản đang lên kế hoạch triển khai thêm các chiến đấu cơ tàng hình F-35 cho lực lượng phòng không quốc gia cùng các máy bay không người lái Global Hawk. Quân đội Nhật Bản cũng sẽ cho xây dựng một đơn vị tấn công đổ bộ tương tự như Lực lượng Lính thủy đánh bộ của Mỹ nhằm tăng cường khả năng phản ứng nhanh trong trường hợp đảo Senkaku bị tấn công.

Các tướng chỉ huy quân đội Nhật Bản cũng thể hiện sự ủng hộ với những thay đổi trong bản Hiến pháp. Tuy nhiên, Phó Đô đốc Eiichi Funada, Tư lệnh Hải quân Nhật Bản cũng bày tỏ mối quan ngại về việc quân đội Trung Quốc mở rộng hoạt động.

"Các cuộc tập trận gần đây của Trung Quốc đã buộc chúng tôi phải chú ý. Chúng tôi không biết chính xác về mức độ hiện đại của các cuộc tập trận này nhưng chúng là một phần trong việc mở rộng hoạt động của quân đội Trung Quốc, buộc chúng tôi phải cẩn trọng và tiếp tục thu thập thông tin tình báo", ông Funad nói.  

Hồi đầu tuần này, Không quân Trung Quốc đã cho tiến hành các cuộc tập trận với sự tham gia của máy bay ném bom H-6K tại kênh đào Bashi, khu vực giữa Đài Loan và Philippines. Cuộc tập trận này được xem là một hành động khiêu khích với Đài Loan và các lực lượng Mỹ đóng quân trên đảo Guam.

Phản ứng trước cuộc tập trận của Trung Quốc, 2 chiếc chiến đấu cơ của Mỹ mà Lầu Năm Góc nhấn mạnh là chiến dịch "hạ cánh phòng ngừa" đã đáp xuống căn cứ không quân của Đài Loan. Các quan chức Trung Quốc cũng đã bày tỏ sự tức giận khi cho rằng đây là một thông điệp chính trị mang tính đe dọa.

Kể từ khi lên nắm quyền, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đề xuất mở rộng khả năng hoạt động của quân  đội quốc gia. Ngoài vấn đề tranh chấp chủ quyền tại một số hòn đảo với các quốc gia láng giềng trong khu vực, sự kiện 2 công dân Nhật Bản bị lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS chặt đầu hồi tháng Một, càng trở thành động lực để Thủ tướng Abe đẩy nhanh chương trình tăng cường khả năng phòng vệ tập thể. 

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Sputnik, hãng thông tấn mới của Nga khai trương ngày 10/11/2014, có quy mô toàn cầu để cạnh tranh trên thị trường truyền thông thế giới. Sputnik sẽ chính thức thay thế các dịch vụ truyền thông tiếng nước ngoài của hãng thông tấn RIA Novosti và đài phát thanh Tiếng nói nước Nga. 

MINH THU (lược dịch)