Mới đây, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã quyết định đưa Cuba ra khỏi danh sách những nước tài trợ khủng bố, một quyết định nhằm loại bỏ trở ngại chính trong việc thiết lập quan hệ giữa Mỹ và Cuba.

Động thái đã được chờ đợi từ lâu này được công bố tại Nhà Trắng trong một thông điệp gửi tới Quốc hội Mỹ ngày 14/4, sau khi Tổng thống Obama và Chủ tịch Cuba Raul Castro tuyên bố sẽ tiến tới bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào tháng 12 năm ngoái.

Tổng thống Obama và chủ tịch Castro bắt tay nhau.

Trong một cuộc họp báo diễn ra vào ngày 11/4, ông Obama cho biết khảo sát ý kiến của người dân cho thấy phần lớn người Mỹ đồng ý quyết định mở cửa quan hệ với Cuba của ông.

Cuba đã bị coi là nước tài trợ khủng bố vào năm 1982, vào thời điểm Chiến tranh Lạnh vẫn còn căng thẳng, khi đất nước bày tỏ quan điểm ủng hộ những hoạt động cách mạng ở khu vực Mỹ Latinh.

“Thế giới ngày nay đã khác rất nhiều so với 33 năm về trước”, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry phát biểu.

Mặc dù những vấn đề như tham nhũng, bạo lực, buôn lậu ma túy và các tệ nạn khác vẫn còn, tất cả các nước Châu Mỹ Latinh, ngoại trừ Cuba, đều có một chính phủ do dân bầu nên, và các lực lượng cánh tả ở khu vực này từ lâu đã thoái trào.

Việc Cuba được gạch tên khỏi danh sách này đồng nghĩa với việc chỉ còn Iran, Sudan và Syria là những nước bị Mỹ coi là ủng hộ chủ nghĩa khủng bố.

Trong một tuyên bố ngắn được đưa ra vào tối ngày 14/4, bà Josefina Vidal, giám đốc đảm trách quan hệ Mỹ - Cuba của Bộ Ngoại giao Cuba, đã đưa ra lời khen đối với động thái này. “Chính phủ Cuba đề cao quyết định công bằng của Tổng thống Hoa Kỳ nhằm đưa Cuba khỏi một danh sách mà đất nước chưa bao giờ xứng đáng nằm trong đó”, bà nói.

“Như chính phủ Cuba đã từng nhiều lần đề cập, Cuba phản đối và lên án mọi hành động khủng bố dưới mọi hình thức, cũng như những hành động nhằm khuyến khích, ủng hộ, tài trợ hay chứa chấp tổ chức khủng bố”, tuyên bố viết.

Trong thư đề nghị gửi tới Quốc hội Mỹ, ông Obama khẳng định rằng “chính phủ Cuba chưa hề cung cấp viện trợ cho bất kỳ tổ chức khủng bố quốc tế nào trong vòng 6 tháng trở lại đây” và “đã đảm bảo sẽ không ủng hộ các hành động khủng bố trong tương lai”.

Kể từ năm 1979, có 8 nước đã bị Mỹ liệt vào danh sách tài trợ khủng bố. Những nước hiện nay còn nằm trong danh sách này gồm có Syria, Iran và Sudan. Cuba sẽ được gạch tên khỏi danh sách này.

Mỹ và Cuba sẽ mở cửa đại sứ quán tại những địa điểm trước đây là cơ quan đối ngoại giữa hai nước tại Havana và Washington. Kể từ năm 1977, đây là trụ sở của Ban phụ trách Quyền lợi hoạt động dưới sự giám sát của các chính phủ trung gian, qua đó cho phép Cuba và Mỹ tiếp tục hội đàm ngoại giao với nhau mặc dù không thiết lập quan hệ chính thức.

Trong vòng 4 tháng kể từ khi ông Obama và ông Castro tuyên bố hai nước đang tiến tới bình thường hóa quan hệ, các quan chức cấp cao của Cuba và Mỹ đã tổ chức 3 vòng đàm phán về những bước đầu tiên nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao. Cuba đã yêu cầu Mỹ xóa tên nước này khỏi danh sách nước tài trợ khủng bố, trong khi Mỹ yêu cầu Cuba đảm bảo rằng các quan chức ngoại giao của Mỹ sẽ được phép tự do di chuyển trên khắp đất nước và công dân Cuba sẽ không bị ngăn cản khi muốn vào Đại sứ quán Mỹ.

Quan chức hai nước cho biết, những cuộc họp này được bàn bạc chi tiết hơn trong cuộc gặp gỡ lích sử tại Panama giữa ông Obama và ông Raul Castro, người tiếp quản chức Chủ tịch từ lãnh tụ và là anh trai của ông, Fidel Castro.

Các quan chức tỏ ra “lạc quan rằng hai nước sẽ tiếp tục phát triển về mặt ngoại giao” và cho biết quan hệ với Cuba “giờ đây không khác gì những nước khác”.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ The Washington Post, nhật báo lớn nhất và là lâu đời nhất tại Washington D.C, Mỹ. Bên cạnh những tờ báo lớn khác như The New York Times, The Wall Street Journal và Los Angeles Times, The Washington Post thường đăng tải các phóng sự về Nhà Trắng, Quốc hội và những khía cạnh khác của chính phủ Mỹ.

Anh Tuấn (lược dịch)