Năm 2015, cả thế giới chứng kiến hàng loạt các vụ tấn công khủng bố đẫm máu với con số thương vong không hề nhỏ. Nỗi ám ảnh về chủ nghĩa khủng bố đang hiển hiện khắp nơi nhưng nổi bật nhất là sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhóm Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS.

Khủng bố IS

Ngoài hai căn cứ hoạt động chính ở Iraq và Syria, IS đang mở rộng mạng lưới hoạt động sang cả Libya, Ai Cập, Nigeria và nhiều khu vực khác tại châu Phi. Đây vốn là những nơi dồi dào trữ lượng dầu mỏ, giúp IS tận thu nguồn tài chính và có số lượng tay súng đầu quân đông đảo nhất. Thậm chí, một số nhóm thánh chiến ở Indonesia, Pakistan, Algeria, Malaysia, Philippines,… cũng đã thề trung thành với IS. Với mức độ tàn bạo khét tiếng, IS không chỉ tiến hành các vụ tấn công khủng bố mà còn liên tiếp thực hiện những vụ hành quyết con tin dã man như thời Trung cổ như chặt đầu hay thiêu sống. 

Khủng bố liên hoàn ở Pháp:

Hiện trường vụ khủng bố liên hoàn ở Paris hồi tháng 11/2015.
Chỉ sau đúng một ngày, IS lên tiếng nhận trách nhiệm gây ra hai vụ đánh bom liên tiếp ở thủ đô Beirut của Lebanon, cướp đi sinh mạng của 43 người, vào đêm 13/11, các thành viên của nhóm khủng bố này lại tiếp tục tiến hành các vụ tấn công liên hoàn ở thủ đô Paris của Pháp, cướp đi sinh mạng của 130 người và khiến 250 người khác bị thương. 

Những kẻ khủng bố khát máu trang bị sẵn súng AK-47 thậm chí tự gài bom lên người tấn công 6 địa điểm ngay giữa trung tâm Paris và khu vực ngoại ô lân cận. Đây đều là những nơi tập trung đông dân, đặc biệt là giới trẻ. 

Vụ tấn công bất ngờ đã khiến Pháp, một đất nước vốn yên bình rơi vào hỗn loạn và tang tóc, còn cộng đồng quốc tế không khỏi bàng hoàng, giận dữ. Tổng thống Pháp Francois Hollande cũng đã ban bố 3 ngày quốc tang. 

Đặt bom trên máy bay Nga:

Máy bay Nga bị đặt bom và rơi ở Ai Cập.

Các nhà điều tra vụ rơi máy bay Nga ở Ai Cập "chắc chắn 90%" rằng tiếng động trong giây cuối cùng của dữ liệu ghi âm buồng lái là một vụ nổ gây ra bởi bom.

Ngay sau khi chiếc Airbus A321 cũa hãng hàng không giá rẻ Metrojet của Nga rơi xuống bán đảo Sinai của Ai Cập, cướp đi sinh mạng của toàn bộ 224 hành khách và phi hành đoàn hôm 31/10, chi nhánh IS ở Ai Cập đã lên tiếng nhận trách nhiệm. 

Tấn công khủng bố ở Mỹ:

Trước khi thực hiện vụ xả súng hôm 3/12 tại một trung tâm hỗ trợ người khuyết tật ở San Bernardino bang California bắn chết 14 người, cặp vợ chồng người Hồi giáo Syed Rizwan Farook (28 tuổi) và Tashfeen Malik (27 tuổi) đã tích trữ nhiều loại vũ khí tại nhà và bày tỏ lòng trung thành với IS trên trang cá nhân Facebook.  

Song giới chức điều tra cho hay họ vẫn chưa phát hiện bất kỳ chứng cứ nào cho thấy Farook hay Malik hành động theo sự chỉ đạo trực tiếp từ thành viên của IS.

Khác với vụ khủng bố ở Paris hôm 13/11, IS cũng không hề lên tiếng nhận trách nhiệm cho vụ tấn công tại San Bernardino. Nhiều người cho rằng ngay cả IS cũng bất ngờ về vụ việc ở San Bernardino.

Tấn công tòa soạn Charlie Hebdo:

Hôm 7/1, hai tay súng đã bất ngờ xông vào tòa soạn Charlie Hebdo, tờ báo thường xuyên đăng tải những bức tranh châm biếm Nhà tiên tri Mohammed và xả súng liên tiếp, khiến 12 người tử vong. Vài ngày sau đó một kẻ đồng lõa khác đã bắt làm con tin và giết chết 4 người tại một cửa hàng tạp hóa ở Paris. Tổng thống Pháp Francois Hollande tuyên bố 3 ngày quốc tang để tưởng nhớ các nạn nhân trong vụ xả súng. Đây là lần thứ 5 trong vòng 50 năm qua nước Pháp để quốc tang.

Không chỉ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cực lực lên án hành vi khủng bố không thể dung thứ nhằm vào các nhà báo ở Pháp, nhiều nhà lãnh đạo và quan chức trên khắp thế giới như Mỹ, Anh cũng đã lên tiếng chỉ trích hành động của những tên cuồng sát. Tại nhiều thành phố trên thế giới, hoạt động tưởng niệm các nạn nhân và tuần hành bày tỏ sự ủng hộ đối với người dân Pháp cũng đã diễn ra. 

Ngoài các cuộc tấn công khủng bố, IS còn gieo rắc nỗi sợ hãi kinh hoàng cho người dân thế giới khi đăng tải hàng loạt đoạn video ghi lại cảnh chặt đầu hay thiêu sống các con tin như hai nhà báo người Tunisia, con tin người Nhật Bản Kenji Goto, phi công người Jordan Maaz al-Kassasbeh và công dân châu Âu trong đó có Mỹ. 

Tiêu diệt IS

Sự tàn bạo của IS đã buộc cộng đồng quốc tế không thể đứng ngoài cuộc. Đây chính là lý do khiến các nước lớn như Nga, Mỹ, Đức, Pháp hoặc tham gia liên minh chống khủng bố hoặc tự tiến hành các không kích nhằm tiêu diệt sào huyệt, thủ lĩnh và các cơ sở mang lại nguồn lợi tài chính cho IS ở Iraq và Syria. Mới đây, Ả Rập Xê-út còn cho thành lập một liên minh chống khủng bố với 34 quốc gia thành viên bao gồm các cường quốc vùng Vịnh, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, để chống chủ nghĩa khủng bố.

Nga triển khai lực lượng không quân tại Syria, sau khi Tổng thống Bashar al-Assad đề nghị hỗ trợ quân sự. Ảnh minh họa: ItarTass

Trong đó, chiến dịch không kích tiêu diệt IS của Nga bắt đầu từ ngày 30/9 được đánh giá là hiệu quả hơn hết khi Moscow điều động số lượng lớn khí tài tới Syria bao gồm đạn dược, tên lửa, chiến đấu cơ và cả máy bay ném bom.  

Các nhóm khủng bố khác:

Trong năm 2015, các nhóm khủng bố nguy hiểm khác như al-Qaeda, mặt trận Al-Nusra, Boko Haram cũng đã gây ra nhiều vụ tấn công kinh hoàng ở Yemen, Nigeria, Iraq, Afghanistan cà Lebanon. 

Ngoài điểm nóng Trung Đông và phương Tây, chủ nghĩa cực đoan còn gõ cửa khu vực châu Á. Điển hình là vụ phiến quân Duy Ngô Nhĩ đánh bom ngôi đền Erawan tại trung tâm thủ đô Bangkok, Thái Lan, khiến 20 người thiệt mạng và 80 người khác bị thương.

Còn tại Trung Quốc, nhóm khủng bố có nguồn gốc ở khu tự trị Tân Cương cũng đã gây ra hàng loạt vụ tấn công đẫm máu với con số thương vong lớn. Điển hình, vụ tấn công bằng dao tại mỏ than Sogan ở thành phố Aksu thuộc khu tự trị Tân Cương hồi tháng Chín, khiến ít nhất 50 người thiệt mạng bao gồm 5 nhân viên cảnh sát. Phần lớn nạn nhân là người Hán.  

Một số điểm nóng trên thế giới

Khủng hoảng di cư ở châu Âu:

Hồi đầu tháng Chín, bức ảnh chụp thi thể một cậu bé 3 tuổi trôi dạt vào bờ biển gần khu nghỉ dưỡng Bodrum, Thổ Nhĩ Kỳ đã làm cả thế giới bàng hoàng. Tấm ảnh nhanh chóng được lan truyền và trở thành hình ảnh đại diện cho hành trình tị nạn đầy khắc nghiệt mà chủ yếu là người Afghanistan, Pakistan, Syria và châu Phi với hy vọng được đổi đời ở châu Âu.

Bức ảnh cậu bé thiệt mạng khi cùng gia đình tìm đường vượt biển sang châu Âu tị nạn đã làm dấy lên câu hỏi: "Chuyện gì đang xảy ra ở vùng biên giới Châu Âu suốt thời gian qua? Liệu đây có phải là vấn đề của vài quốc gia đang phải đối mặt với hàng chục nghìn người tị nạn cố gắng tiến vào châu Âu, hay đây là một cuộc khủng hoảng nhân đạo mang tính toàn cầu?"

Số liệu thống kê của cơ quan kiểm soát biên giới Frontex cho hay riêng trong năm nay, hơn 700.000 người đã tới khu vực EU để tìm việc làm hoặc xin tị nạn. 

Chiến sự ở Ukraine:

Nguy cơ chiến sự tái diễn ở miền đông Ukraine khi quân chính phủ được phép tiếp tục nổ súng trong khi cả Kiev và phe nổi dậy tuyên bố sẽ ngừng chương trình rút lui vũ khí hạng nặng nếu các vị trí đồn trú lại bị tấn công.

Sau vài tháng bình yên, Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) cũng xác nhận các vụ đấu súng dọc khu vực tiền tuyến gần sân bay Donetsk đang thuộc quyền kiểm soát của phe ly khai, cũng đã liên tiếp xuất hiện.

Cuộc chiến tại miền đông Ukraine bùng phát từ tháng 4/2014 đã cướp đi sinh mạng của hơn 8.000 người và khiến hàng triệu người khác phải đi sơ tán. Dù đang trong thời gian thi hành thỏa thuận ngừng bắn Minsk 2, hai bên tham chiến là quân chính phủ Kiev và phe ly khai miền đông Ukraine vẫn nhiều lần cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận. Quân ly khai cáo buộc đối với quân chính phủ Kiev, thỏa thuận ngừng bắn chỉ có hiệu lực trên giấy tờ. 

Theo dự báo, cuộc chiến ở miền đông Ukraine sẽ còn kéo dài khi Tổng thống Barack Obama hôm 25/11 đã ký thông qua dự luật ngân sách quốc phòng Mỹ bao gồm khoản hỗ trợ quân sự cho Ukraine trị giá 300 triệu USD. 

Căng thẳng Biển Đông:

Những diễn biến căng thẳng trên Biển Đông đã trở thành đề tài nóng được đưa ra thảo luận tại nhiều diễn đàn an ninh trong khu vực sau khi Trung Quốc ngang nhiên tăng tốc cải tạo, bồi đắp, biến những bãi đá ngầm thành đảo nhân tạo cũng như xây dựng hạ tầng cơ sở quân sự và đường băng tại đây. 

Hành động của Trung Quốc đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực và cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại sâu sắc. Hồi tháng 10, Hải quân Mỹ đã lần đầu tiên điều tàu khu trục Lassen tới gần một hòn đảo nhân tạo mà Bắc Kinh xây dựng trái phép trên bãi Subi thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Singapore cũng đã cho phép Mỹ triển khai máy bay do thám P-8 vào cuối tháng này, tới hỗ trợ đảm bảo "an ninh hàng hải" cũng như giám sát chặt chẽ mọi hoạt động của Trung Quốc trên Biển Đông. 

Căng thẳng trên Biển Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi mới đây Hải quân Trung Quốc tiến hành tập trận bắn đạn thật hôm 13/12. Bộ Quốc phòng Trung Quốc biện minh đây là cuộc tập trận thường xuyên của quân đội nước này trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực vẫn tiếp tục củng cố lực lượng.

Hệ thống đường băng do Trung Quốc xây dựng cũng là một vấn đề lớn trong trường hợp Bắc Kinh tuyên bố thành lập vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông. Khi đó, các sân bay sẽ trở thành bãi đáp cho các máy bay tuần tra, thậm chí tiến hành không kích khi cần thiết.

Ngoài ra, vị trí thuận lợi của các đường băng, nằm gần các tuyến đường biển quan trọng cùng với nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, cũng sẽ giúp Trung Quốc có được những khoáng sản cần thiết để có thể thúc đẩy phát triển kinh tế.

MINH THU (tổng hợp)