Theo thống kê khảo sát của Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TPHCM, có đến 75% học sinh thiếu hiểu biết hoàn toàn về nghề chọn học.

Chuyên gia tư vấn Huỳnh Thị Thu Hằng khẳng định như vậy.

Với hơn 15 năm kinh nghiệm ở vị trí giám đốc nhân sự, giám đốc phát triển kinh doanh, giám đốc điều hành trong các công ty của nước ngoài và VN, nhiều người ngạc nhiên khi biết chị Huỳnh Thị Thu Hằng từ bỏ địa vị đáng mơ ước và mức lương “khủng” ở tuổi 38.

Chuyên gia tư vấn Huỳnh Thị Thu Hằng

Đó là khi chị dừng lại, suy nghĩ, nhớ lại ước mơ từ bé của mình - giúp đỡ những người khác thoát nghèo và tìm hạnh phúc trong công việc. Cty Tư vấn & Đào tạo Balance do chị sáng lập ra đời, tập hợp những người có tâm huyết và có cái đầu giỏi từng giữ các vị trí chủ chốt ở các doanh nghiệp, để đào tạo, tư vấn về chọn nghề, hành nghề thông qua những công cụ hiệu quả. 

Công ty của chị là đối tác chiến lược của MBTI - chuyên về phương pháp trắc nghiệm tính cách MBTI của Mỹ. MBTI là phương pháp sử dụng những câu hỏi trắc nghiệm để xác định tính cách của con người, dựa vào đó có thể đưa ra các ngành nghề phù hợp nhất ứng với mỗi loại tính cách khác nhau. Phương pháp này được hơn 100 quốc gia, 89 công ty hàng đầu thế giới và hơn 2 triệu người sử dụng hằng năm.

Tuy nhiên, khi xác định được tính cách, được nghề nghiệp rồi thì bất cứ ai cũng sẽ gặp khó khăn để hiểu về nghề đó, vì nghề nghiệp được gợi ý chỉ là những cái tên. Để giúp người Việt hiểu rõ về nghề và đưa ra quyết định chọn nghề sẽ gắn bó suốt đời với mình thì chị Hằng cùng nhóm cộng sự đã bỏ ra hai năm để nghiên cứu và viết cuốn “Bạn là triệu phú”, cũng như mời hơn 20 họa sĩ vẽ minh họa câu chuyện về nghề nghiệp cụ thể để cung cấp thông tin về ngành nghề rõ ràng, sinh động, dễ hiểu nhất.

Xin chị cho biết, cuốn sách này mang lại lợi ích gì cho người đọc?

- Việc sử dụng công cụ này sẽ giúp học sinh, sinh viên và phụ huynh tiết kiệm được thời gian, sức khỏe, tài chính, làm việc sáng tạo, hiệu suất cao... Đối với người đi làm, công cụ này sẽ giúp biết chính xác hiệu suất trọng tâm công việc của mình là gì, cần đầu tư năng lực như thế nào để được thăng tiến, được nhận lương cao… Đặc biệt, với học sinh cấp 2 - 3, các em sẽ có cơ hội chọn đúng nghề để vào trường đại học mình mơ ước mà không mất thời gian và phải trả giá nhiều. Trên thực tế, có nhiều người chọn sai nghề, đến tuổi 40 mới hoang mang không biết bắt đầu từ đâu khi công việc không còn mang đến cho họ niềm vui và hạnh phúc cùng sự thăng tiến nữa, mà chỉ là gánh nặng.

Doanh nghiệp sử dụng công cụ “chọn nghề, hành nghề” này có được nguồn tham khảo về hiệu suất làm việc để xây dựng được cơ cấu tổ chức, cũng như giao việc, đánh giá hiệu quả làm việc trọng tâm hơn, thúc đẩy đội ngũ hoàn thành mục tiêu công việc. Theo đó, công ty tiết kiệm ít nhất 40% chi phí cho tuyển dụng, 50% chi phí cho quá trình đào tạo và phát triển đội ngũ. Công cụ “chọn nghề, hành nghề” đầu tiên tại VN này sẽ giúp một phần trong công cuộc tăng năng suất lao động của Việt Nam, đưa vị thế Việt Nam tiến xa hơn trong khu vực, cũng như trên thế giới.

Theo chị, sai lầm của phụ huynh khi ép con theo nghề mình muốn dẫn đến tác hại ra sao?

- Có thể nói về bánh xe cuộc đời với 6 khía cạnh chính: Nghề nghiệp, gia đình, mối quan hệ, phát triển bản thân, sức khỏe và tâm linh. Bánh xe càng to và tròn đều thì càng nhanh về đến đích; còn ngược lại, càng nhỏ, càng khập khễnh thì càng khó đến đích. Các phụ huynh có suy nghĩ gì khi đứa con của họ không được sống với chính mình, với niềm vui, hạnh phúc của chính mình? 

Theo thống kê khảo sát của Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TPHCM, có đến 75% học sinh thiếu hiểu biết hoàn toàn về nghề chọn học. Thế nên chỉ có 20% em tìm việc phù hợp - một con số rất thấp, có 60% làm trái ngành, thu nhập không ổn định; số còn lại không kiếm được việc làm. Con số này quá lớn, làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống của không ít cá nhân bị ép buộc hoặc bản thân tự chọn nghề không đúng với niềm đam mê, sở thích, tính cách của mình.

Còn đối với xã hội?

- Do phần lớn học sinh thiếu hiểu biết về nghề chọn học, sinh viên làm trái nghề cùng với chất lượng đào tạo của các trường CĐ - ĐH chưa phù hợp với thực tế, doanh nghiệp đã phải “hứng trọn” 94% sinh viên ra trường phải được đào tạo lại. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến năng suất lao động Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất Châu Á, thấp hơn Singapore 15 lần và tốc độ tăng năng suất lao động VN đang giảm dần.

Có phải đó là nguyên nhân khiến chị chuyển từ tư vấn, huấn luyện CEO, các cấp quản lý sang tư vấn, huấn luyện cho sinh viên?


- Tôi đã trải qua một thời gian làm quản lý nhân sự và giám đốc cấp cao ở một số công ty vừa và lớn, nên nhận ra một điều, phần lớn người Việt làm việc không hiệu quả, thiếu hăng say công việc. Vấn đề tuyển dụng của doanh nghiệp là không tuyển được người phù hợp, toàn “ráng tuyển”, rồi huấn luyện lại trong suốt 2 năm mới may ra làm việc được. 

Trên thực tế, công việc không khó, mà ai cũng khó nhọc thực hiện. Các doanh nghiệp Việt làm sao phát triển được khi mà đội ngũ lao động tìm mãi không ra. Tình hình này kéo dài mãi đến khi Việt Nam gia nhập các cộng đồng kinh tế trên thế giới thì thật khó cho doanh nghiệp Việt và lao động Việt. Đâu là vấn đề chính cần cải tiến ngay trong sức mình cho phép. Thế là công cụ chọn nghề, hành nghề đầu tiên của Việt Nam được ra đời.

Tuy nhiên, nếu chỉ giải quyết ở khối doanh nghiệp thì mới chỉ giải quyết ở phần ngọn, thì mọi điều cứ lặp đi lặp lại. Gốc rễ là bắt đầu từ việc hướng dẫn chọn nghề cho giới trẻ dựa trên 3 điều quan trọng: Chọn việc đúng tính cách, đúng sở thích, có năng lực làm nghề. Thế giới đã làm điều đó từ cả trăm năm rồi. Để đánh giá năng lực, chúng tôi sử dụng những công cụ của nước ngoài và phát triển phù hợp hiệu quả hơn.

Cách tuyển sinh hiện nay rơi vào tình trạng học sinh nào cũng có thể vào được đại học dù không chọn được ngành yêu thích. Ý kiến của chị như thế nào về công tác hướng nghiệp hiện nay, thưa chị?


- Tôi thấy có nhiều người hướng dẫn các em học giỏi môn gì thì nên chọn làm nghề có liên quan đến môn học giỏi đó, như vậy là không nên. Điều đó còn phụ thuộc vào việc các em được hấp thụ cách giáo dục như thế nào. Nếu lấy kết quả học tập theo kiểu học vẹt, học lấy thành tích để nói các em có thể làm việc này, việc khác tốt là chưa phù hợp. 

Một số thầy cô giáo nhận định sai về học trò, điều này không sao với những ai mạnh mẽ, nhưng lại có thể gây nên ám ảnh “thất bại” cho những học trò khác. Tư vấn hướng nghiệp nên nhìn từ góc độ của doanh nghiệp, vì doanh nghiệp là nơi sử dụng đa số các sản phẩm của giáo dục: Công việc đó đòi hỏi người có năng lực thế nào thì người đó mới thành công.

Với hiện trạng như vậy, theo chị công tác hướng nghiệp nên như thế nào?

- Chỉ những người sử dụng lao động, nghiên cứu về người lao động, biết rõ công việc, quản lý nhiều bộ máy của công ty mới tư vấn hướng nghiệp tốt. Còn ở VN mình thì có hai vấn đề xảy ra: Người làm công tác quản lý nhân sự hiểu sâu sắc về nghề và có kinh nghiệm lâu năm vẫn còn hiếm ở thị trường VN. Thứ hai, các nhà giáo dục chưa hợp tác sâu với các doanh nghiệp về công tác hướng nghiệp từ góc độ doanh nghiệp. 

Hai vấn đề cộng lại khiến việc hướng nghiệp ở nước ta chưa được hiệu quả. Để giải quyết vấn đề này, phải tập hợp một nhóm giám đốc nhân sự có tâm huyết để tạo ra một bộ máy huấn luyện những người làm công tác hướng nghiệp ở trường. Và việc hướng nghiệp thực chất này nên thực hiện từ cấp 2, chứ để đến lớp 12 mới hướng nghiệp là quá muộn.

Theo chị, CEO Việt thiếu gì?


- Còn nhiều CEO đặt quá trọng tâm vào doanh số mà bỏ quên các trọng tâm liên kết, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Điều này thực ra cũng có ảnh hưởng từ tính cách của họ, có người có bản năng nhìn xa trông rộng thì tất có người ngược lại. Thế nên, cần cung cấp thông tin đầy đủ, cùng công cụ cho họ, giúp họ có tầm nhìn xa.

Tại sao khi đã đạt đến thành công vào tuổi 38, chị lại quyết định chuyển sang nghề tư vấn?

- Là vì tôi cảm thấy dường như mình đang đi sai đường. Từ nhỏ, xem tivi, nhìn cảnh mưa lũ ở miền Trung, tôi đã khóc và tự dặn với lòng mình: Mình phải làm gì đó để những cảnh như thế này không còn xảy ra. Lúc ấy, tôi nghĩ mình học nghề gì để vào làm việc tại cơ quan nhà nước để có thể giúp ích cho xã hội được nhiều. Chính vì thế tôi chọn ngành luật. 

Nhưng ngay sau khi tốt nghiệp, tôi quan sát thực tế môi trường làm việc và quyết định làm cho doanh nghiệp bên ngoài thì phù hợp với tính cách của mình hơn. Mải mê lăn lộn trong môi trường doanh nghiệp nước ngoài, chợt có lời mời làm trưởng phòng nhân sự cho trường đại học, tôi ngẫm nghĩ lại và nhận thấy mình đang đi xa đường đến với khát vọng thuở bé. 

Tôi cũng cảm thấy lòng tự hào dân tộc bị xúc phạm khi Tổng giám đốc người Singapore đã dùng những cách kiểm soát người Việt theo cách không tôn trọng và không tin tưởng người lao động Việt Nam. Ngay lập tức, tôi bừng tỉnh, xin nghỉ việc và vào làm công ty của người Việt. Sau đó, tôi cũng quyết định không nhất thiết phải làm trong môi trường nhà nước mới thỏa ước muốn, mới cống hiến được. Tôi làm gì giúp ích cho xã hội cũng cần thiết và tốt rồi. Thế là công ty chuyên tư vấn về quản trị doanh nghiệp ra đời.

Xin cảm ơn chị!