Đó là một trong những nội dung góp ý của ĐBQH Nguyễn Bắc Son, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông vào Dự thảo sửa đổi Bộ Luật Dân sự.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son, Bộ Luật Dân sự là Bộ luật cơ bản có liên quan mật thiết đến đời sống người dân. 10 năm qua Bộ Luật này không những bảo vệ quyền công dân mà còn cho cơ quan pháp luật có những điều kiện để hoạt động làm sao cho đúng hơn, thuận lợi hơn.

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son nhận định: “Đây là Bộ Luật nhân dân có nhiều ý kiến, qua đây thấy rằng có nhiều trí tuệ của toàn dân, góp phần làm sao cho Bộ luật sát với cuộc sống”.

Góp ý trực tiếp vào các vấn đề còn gây tranh cãi của Dự thảo luật, Bộ trưởng cho rằng: Chủ thể quan hệ pháp luật dân sự. Như vậy quy định hộ gia đình, tổ hợp tác là chủ thể của pháp luật dân sự vừa qua còn nhiều bất cập. Bộ Luật Dân sự 2005, thể hiện sự tiến bộ, nhưng rõ ràng đã có những bất cập. Chủ thể là hộ gia đình, tổ hợp tác rất khó trong quá trình triển khai nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi hợp tác chính đáng cho các thành viên trong này. Khi tòa án giải quyết các tranh chấp cũng rất khó khăn.

Bộ trưởng nhấn mạnh: “Tôi theo dõi, hầu như không có hoặc có rất ít, bị đơn và nguyên đơn là tổ hợp tác, hộ gia đình hầu như là cá nhân. Theo tôi suy nghĩ như vậy. Chính vì vậy, có những bất hợp lý trong thời gian qua. Nếu thành viên và tổ hợp tác tham gia quan hệ dân sự này rõ ràng có những bất cập nhất định”.

Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son giải thích: Thành viên trong gia đình thường xuyên thay đổi. Không phải từ năm 80 mà năm 90 và 2000. Hàng năm thành viên trong gia đình có thể sinh thêm, mất đi, kết hôn, ly hôn, sự sinh hoạt có sự thay đổi nhất định. Trong gia đình phát triển, con cái ra ở riêng, thậm chí di chuyển từ nơi này đến nơi khác, từ vùng này đến vùng khác. Biến động đó thường xuyên thay đổi, khó xác định thành viên trong gia đình, có nghĩa vụ với tài sản chung của gia đình trong việc xác định dân sự. Còn tổ hợp tác theo thống kê có 80% hộ gia đình không đăng ký, vẫn hoạt động không đăng ký.

Chính vì vậy xác định gia đình là chủ thể quan hệ dân sự sẽ gây rất nhiều khó khăn. Nhất là công tác xét xử, bản án không thi hành được. Bộ trưởng góp ý, hộ gia đình, tổ hợp tác phải thông qua người đại diện của mình tại các quan hệ dân sự.

Đóng góp vào nội dung khác, về việc điều chỉnh hợp đồng do hoàn cảnh thay đổi, Bộ trưởng cho rằng: "Nếu chúng ta không quy định thì khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản, chúng ta khó điều chỉnh. Chúng ta quy định như vậy đảm bảo quyền lợi cho người dân, nếu không thương lượng được thì tòa án sẽ quyết định".

Về nội dung về thời hiệu thừa kế, Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son cho rằng cần có công cụ tốt hơn cho tòa án. Tòa án bảo vệ quyền dân sự, tránh phát sinh nhiều vấn đề phức tạp, nên chọn phương án thứ nhất như dự thảo thời hiệu động sản 10 năm, bất động sản là 30 năm.

Vấn đề quyền cá nhân, có 2 nội dung mà chúng ta quan tâm, quyền đổi họ và tên. Trong Hiến pháp 2013 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ bị hạn chế quy định của luật trong những quy định cần thiết lý do quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức cộng đồng. Không nên đưa ra nhiều hạn chế ảnh hưởng đến quyền công dân. Tên dài hay ngắn là quyền công dân, không ảnh hưởng đến luật pháp, đạo đức xã hội chúng ta có tuyên truyền khuyên bảo người dân. Đưa và quy định thành ra vi phạm Hiến pháp.

Đóng góp vào nội dung nhiều đại biểu, cử tri quan tâm đó là vấn đề có thừa nhận chuyển giới hay không. Theo Bộ trưởng, người chuyển đổi giới tính là những người có hoàn cảnh đặc biệt, trừ trường hợp chơi ngông. Còn nếu do khuyết tật muốn hòa nhập cộng đồng, giải quyết khuyết tật đó thì chúng ta nên  có luật pháp thừa nhận điều này. Chúng ta phải đánh gia toàn diện, chuyển giới tính là nhu cầu thật sự trong xã hội. Nhu cầu đó để cho những người khiếm khuyết hòa đồng, tự nhiên hơn, chúng ta nên khuyến khích, tạo điều kiện cho người ta thực hiện quyền của mình. 

Hồng Chuyên