Giáo sư Trần Bình Giang - Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức chia sẻ nếu không có dự án bệnh viện vệ tinh thì thực sự bệnh viện Việt Đức không có thời gian để thực hiện các kỹ thuật cao mà chỉ loay loay mổ cấp cứu cũng mệt.

Giáo sư Trần Bình Giang - Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức

Hành trình đi chuyển giao công nghệ

Thực hiện Quyết định số 92/TTg ngày 9.1.2013 về việc Phê duyệt Đề án giảm quá tải bệnh viện giai đoạn 2013 - 2020, ngày 11.3.2013, Bộ trưởng Bộ y tế đã ký ban hành Quyết định 774/QĐ-BYT phê duyệt Đề án bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2013 - 2020, với mục tiêu chung là nâng cao năng lực khám bệnh, chữa bệnh cho các bệnh viện vệ tinh thông qua hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, cải tạo cơ sở vật chất, nâng cấp thiết bị y tế, giúp người dân được khám chữa bệnh chất lượng cao tại các bệnh viện vệ tinh, không phải lên tuyến trên. Trước mắt ưu tiên 5 chuyên khoa: ung bướu, ngoại chấn thương, tim mạch, sản, nhi.

Trong đó quy định bệnh viện hạt nhân là bệnh viện tuyến trên có đủ năng lực, được giao nhiệm vụ xây dựng và phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh để giúp bệnh viện tuyến dưới nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Giáo sư Trần Bình Giang là một trong những bác sĩ của Bệnh viện Việt Đức gắn bó với công tác chỉ đạo tuyến, trong đó có đề án bệnh viện vệ tinh với công tác chuyển giao kỹ thuật mới cho tuyến dưới. Giáo sư Giang kể nếu như hơn mười năm về trước, Bệnh viện Việt Đức chỉ loay hoay mổ cấp cứu cho bệnh nhân vì thực tế bệnh nhân chuyển tuyến luôn quá tải. Hầu như cứ tai nạn là bệnh nhân được chuyển thẳng về bệnh viện Việt Đức. Các bác sĩ đều quay cuồng vào tiếp nhận bệnh nhân và mổ cấp cứu. Bao năm liền bệnh viện không triển khai được kỹ thuật mới nào.

Lúc đó, ban giám đốc bệnh viện Việt Đức do cố Giáo sư Tôn Thất Bách và các đồng nghiệp đã thốt lên rằng nếu cứ để như thế này thì bác sĩ Bệnh viện Việt Đức làm sao có thể thực hiện được kỹ thuật tiên tiến mới. Các bác sĩ đã nghĩ ngay phải chuyển giao công nghệ, giảm tải bệnh viện là phải làm từ khâu chuyển giao cho tuyến dưới để những kỹ thuật đơn giản đến phức tạp bác sĩ tuyến dưới có thể làm được.

Đề án này được sự ủng hộ của Bộ Y tế, Bộ Tài chính và các bác sĩ ở bệnh viện Việt Đức bắt đầu đi chuyển giao công nghệ cho các bệnh viện tuyến dưới. Nhờ đó, các bệnh viện vệ tinh của Bệnh viện Việt Đức như Bắc Ninh, Nam Định... lúc đó đã làm chủ được công nghệ, số bệnh nhân của các tỉnh này giảm chuyển tuyến rõ rệt. Bệnh viện đã có thời gian để phát triển kỹ thuật chuyên sâu như ghép tạng.

Đến năm 2013 - 2015, có thêm 7 bệnh viện được tham gia vào bệnh viện vệ tinh ngoại chấn thương của Bệnh viện Việt Đức là BV Đa khoa Lào Cai, BV Đa khoa Thái Bình, BV Đa khoa Bắc Giang, BV Đa khoa Ninh Bình, BV Đa khoa tỉnh Hà Giang, BV đa khoa tỉnh Điện Biên, BV Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho đến nay GS Giang cho biết đối với các kỹ thuật chuyển giao ví dụ như phẫu thuật gãy vùng mấu chuyển xương đùi trước chuyển giao 1 năm ở BV Đa khoa tỉnh Bắc Giang có 50 % bệnh nhân chuyển tuyến thì đến nay chỉ có 0,5 %, BV Đa khoa Thái Bình có 40 % chuyển tuyến thì đến nay không còn ai phải chuyển tuyến...

Kỹ thuật phẫu thuật khó như phẫu thuật chấn thương, vết thương mạch máu ngoại vi trước đây tại BV Đa khoa tỉnh Hà Giang 100 % bệnh nhân phải chuyển tuyến thì đến nay chỉ còn 30 %, tại Lào Cai 100 % chuyển tuyến đến nay còn 20 %, tại Bắc Giang còn 40 % bệnh nhân phải chuyển tuyến. Trước đây với chấn thương này đã số bệnh nhân chuyển về đến Việt Đức là phải cắt bỏ chân vì đã bị hoại tử. Đây là kỹ thuật khó nhưng cần phải được xử lý tại chỗ vì chân chỉ cần 6 tiếng không được nuôi là bị hoại tử. Kỹ thuật mổ máu tụ trong não trước chuyển giao 1 năm tại Quảng Ninh có 14 % phải chuyển về tuyến trên thì nay không còn bệnh nhân nào phải chuyển, tại Thái Bình và Lào Cai cũng tương tự các bệnh viện đã làm chủ kỹ thuật này.

Cần có sự quan tâm của địa phương

Giáo sư Giang cho biết khi ông đi trực tiếp khảo sát các bệnh viện ở địa phương, bệnh viện và lãnh đạo địa phương cũng rất hoan nghênh và muốn tham gia làm bệnh viện vệ tinh. Nhiều địa phương không ngại sẵn sàng đầu tư cho y tế. Nhờ có vốn đầu tư từ ngân sách địa phương nên các kỹ thuật chuyển giao đều thành công. GS Giang nhấn mạnh nếu không có phương tiện thì các thầy có cố chuyển giao cũng không được, hay không có nhân lực thì chẳng thầy nào dạy được. Nhiều địa phương đã bổ sung thêm nhân lực để phục vụ cho đề án này.

Điển hình như Bệnh viện đa khoa Lào Cai đã nhận các kỹ thuật chuyển giao và hoàn thành rất tốt. UBND tỉnh đã đầu tư xây dựng hạ tầng 400 tỷ đồng, riêng năm 2015 tỉnh chi ngân sách mua trang thiết bị y tế 40 tỷ đồng. Giáo sư Giang kể từ ngày đi khảo sát tại bệnh viện, phòng giải phẫu tế bào học của bệnh viện “đắp chiếu”, nhưng sau khi có các kỹ thuật chuyển giao phòng đã được sống dậy.

Lào Cai tỉnh miền núi cách xa trung tâm Hà Nội hơn 300km trong đó có nhiều đồng bào dân tốc là người có điều kiện khó khăn ít có điều kiện về trung ương để khám chữa bệnh mà bà con rất nhiều người mắc bệnh hiểm nghèo. 

Phương Thúy