Việc Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ oanh tạc cơ Su-24 của Nga được đánh giá là sẽ có những tác động nghiêm trọng đến mối quan hệ Nga-Thổ Nhĩ Kỳ. Moscow dự định sẽ sử dụng một loạt các biện pháp để đáp trả hành động “đâm sau lưng” này của Thổ Nhĩ Kỳ.
Máy bay Su-24 của Nga bị bắn hạ hôm 24/11.

Trong sự vụ nghiêm trọng này, cả phía Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đều đưa ra những lý lẽ riêng để cáo buộc phía bên kia đã hành động sai. Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố bắn hạ Su-24 của Nga do máy bay này đã xâm phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong khi đó, phía Nga đưa ra các bằng chứng, trong đó có cả đoạn video cho thấy máy bay Nga vẫn đang nằm trong không phận Syria, và cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 1 km khi bị bắn hạ.

Tổng thống Putin còn lên tiếng tuyên bố hành động của Thổ Nhĩ Kỳ là vụ “đâm sau lưng” Nga và sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng đối với mối quan hệ song phương Nga-Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo đánh giá của giới chuyên gia phân tích Nga, hành động của Thổ Nhĩ Kỳ không phải là hành động bột phát mà đã có sự chuẩn bị từ trước.

Trong tháng 11, Mỹ đã cử đến căn cứ không quân Incirlik ở miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ 13 máy bay ném bom A-10, 6 máy bay tiêm kích F-15C, 12 máy bay tiếp dầu KC-135, 11 máy bay không người lái MQ-1 Predator và dự định sẽ gửi thêm 6 tiêm kích F-15E nữa trong thời gian tới.

Hơn nữa, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần có những tuyên bố cho thấy sẵn sàng đối đầu với Nga như: Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng bắn hạ bất cứ máy bay Nga nào vi phạm không phận nước này với bất cứ lý do gì; cáo buộc Nga tấn công vào khu làng Baiyrbydzak.

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ còn lên tiếng cáo buộc “những hành động của Nga được thực hiện không phải nhằm chống IS mà là để tấn công cộng đồng người Turkmen của Thổ Nhì Kỳ.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lại đang ủng hộ cho cộng đồng người Turkmen tiến hành các hoạt động chống lại lực lượng của Tổng thống Bashar al-Assad nhằm tạo thế tấn công lấy lại Aleppo.

Chính vì vậy, theo đánh giá của ông Semen Bagdasarov, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu các nước Trung Đông và Trung Á của Nga, Nga sẽ áp dụng tổng thể nhiều biện pháp để đáp trả lại hành động này của Thổ Nhĩ Kỳ.

Về kinh tế

Nga có thể cắt đứt toàn bộ mối quan hệ kinh tế với Thổ Nhĩ Kỳ, áp dụng quy chế visa siết chặt đối với công dân Thổ Nhĩ Kỳ muốn sang Nga và cả hạn chế công dân Nga đến Thổ Nhĩ Kỳ du lịch. Được biết, hàng năm lượng người Nga sang du lịch Thổ Nhĩ Kỳ khá lớn và đem lại nguồn thu không nhỏ đối với ngành công nghiệp du lịch nước này.

Hơn nữa, Nga có thể sẽ áp đặt lệnh cấm các hãng, công ty du lịch Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động ở Nga, hoặc không cấm nhưng sẽ tạo ra nhiều biện pháp cản trở hoạt động của các công ty này, thậm chí còn có thể khởi tố hình sự nếu các công ty du lịch Thổ Nhĩ Kỳ vi phạm lệnh cấm.

Việc Nga cắt đứt quan hệ kinh tế cũng sẽ đem đến những tổn thất nặng nề đối với ngành công nghiệp dệt may Thổ Nhĩ Kỳ vì lượng hàng may mặc của Thổ Nhĩ Kỳ đang gần như chi phối toàn bộ thị trường may mặc Nga.

Khả năng Nga cũng tiến hành bắn trả máy bay của Thổ Nhĩ Kỳ ít có xác suất xảy ra vì đây là hành động không khôn ngoan và có thể bị cộng đồng quốc tế lên án. Tuy nhiên, cũng không nên loại trừ khả năng Nga sẽ bắn hạ máy bay quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ nếu như máy bay nước này vi phạm vào vùng bảo vệ của Không quân Nga ở Syria.

Oach tạc cơ Su-24 của Nga.

Về chính trị-quân sự

Nếu như khả năng này xảy ra, căng thẳng Nga-Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục bùng phát và đặt NATO vào thế khó vì theo điều 5 Hiến chương NATO, việc tấn công vào một thành viên NATO cũng đồng nghĩa với việc tấn công vào toàn bộ khối NATO và NATO phải có trách nhiệm bảo vệ thành viên của mình.

Tuy nhiên, thay vì tấn công vào máy bay Thổ Nhĩ Kỳ, Nga có thể hành động theo cách khác là đánh vào đúng “điểm yếu nhất” của Thổ Nhĩ Kỳ là vấn đề người Kurd. Nga có thể sẽ tăng cường mạnh mẽ sự ủng hộ đối với cộng đồng người Kurd cả ở Syria lẫn ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhất là ủng hộ đảng Lao động người Kurd PKK)- lực lượng luôn gây “đau đầu” cho các chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ.

Được biết, cộng đồng người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ có khoảng 15 triệu người, chiếm đến 20% tổng dân số nước này. PKK đang tiến hành cuộc chiến giành quyền tự trị cho người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ khiến nước này trải qua nhiều thập kỷ bất ổn.

Có những thời điểm mâu thuẫn giữa PKK với Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng (năm 1984) và cho đến thời điểm hiện tại, cuộc đấu tranh giành quyền tự trị cho người Kurd vẫn được PKK đẩy mạnh.

Mới đây, trong tháng 7/2015, căng thẳng giữa PKK và Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục bùng phát khi xảy ra vụ đánh bom ở phía Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ khiến 32 người chết. PKK cáo buộc chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ phải chịu trách nhiệm vấn đề này.

Chính vì nắm bắt được yếu điểm này của Thổ Nhĩ Kỳ, ngoài các biện pháp khác, Nga cũng có thể thực hiện các hành động ủng hộ PKK, nhất là PKK đã giành được nhiều ghế hơn trong cuộc bầu cử Quốc hội vừa qua ở Thổ Nhĩ Kỳ. Việc PKK lớn mạnh khi được Nga ủng hộ sẽ thực sự là “đón đánh mạnh” vào Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ tờ “Expert- Chuyên gia”, Svpressa tờ báo chuyên đưa tin về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thế giới, đặc biệt các tin tức liên quan tình hình các nước thuộc không gian hậu Xô Viết. Tờ báo được thành lập năm 1995.

Đào Cảnh