Ngăn chặn, điều tra sớm những hành vi gian lận về chuyển giá

Ngân Giang

Tại Hội thảo “Chuyển giá - Những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý hiện nay” do Kiểm toán Nhà nước và Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) tổ chức sáng 19/7, nhiều kiến nghị về giải pháp chống chuyển giá đã được đưa ra.

Chuyển giá không chỉ được thực hiện bởi các công ty đa quốc gia, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, mà còn được thực hiện bởi các tập đoàn trong nước có nhiều công ty con.

Động cơ của hành vi chuyển giá chính là lợi nhuận của hoạt động kinh doanh xét trên phương diện tổng thể. Việc xác định giá giao dịch giữa các thành viên của các bên liên kết không thay đổi tổng lợi ích chung nhưng có thể làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế của họ.

Sabeco được chỉ ra là một trong những côn ty điển hình về chuyển giá 

Qua phân tích số liệu kê khai quyết toán thuế của các doanh nghiệp FDI cho thấy các doanh nghiệp kê khai lỗ đều có dấu hiệu chuyển giá thông qua các giao dịch liên kết, thể hiện dưới nhiều hình thức như: Công ty mẹ ở nước ngoài bán nguyên vật liệu, thiết bị, máy móc cho công ty con với giá cao hơn giá thị trường làm tăng chi phí, tăng khấu hao máy móc, thiết bị tại công ty con ở Việt Nam;

Công ty con ở Việt Nam thực hiện hoạt động gia công hoặc bán hàng hóa, dịch vụ cho công ty mẹ với giá thấp hơn giá thị trường, hạch toán vào chi phí tại Việt Nam một số khoản mục về quảng cáo, tiếp thị, nghiên cứu, mở rộng thị trường, chi phí lãi vay... mà thực chất các khoản chi phí này phải do công ty mẹ tại nước ngoài trang trải.

20 năm qua, trong hầu hết nghị quyết triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách, Chính phủ đều yêu cầu ngành tài chính tập trung chống chuyển giá, gian lận thuế. Năm 2018, tại Nghị quyết 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước, một lần nữa, Chính phủ tiếp tục yêu cầu ngành tài chính phải tăng cường thanh, kiểm tra, chống thất thu, quản lý chặt giá tính thuế, chống chuyển giá, trốn lậu thuế.

Theo TS. Đặng Văn Hải, Phó Vụ trưởng, Vụ Pháp chế, Kiểm toán nhà nước, khi xảy ra hành vi chuyển giá, nếu không có quy định pháp luật để xử lý hoặc không được xử lý theo quy định của pháp luật sẽ gây hậu quả xấu về nhiều mặt. Trước hết là gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.

Chuyển giá còn dẫn đến môi trường cạnh tranh không lành mạnh, tạo sức ép bất bình đẳng, gây phương hại đối với các doanh nghiệp chấp hành tốt nghĩa vụ thuế.

Chuyển giá còn làm suy giảm hiệu lực quản lý nhà nước trong việc thực hiện các chủ trương kêu gọi đầu tư để phát triển kinh tế.

Ngoài ra, chuyển giá còn là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhập siêu của quốc gia do nhập khẩu máy móc thiết bị, nguyên liệu, vật tư với giá cao, nhưng sản phẩm xuất khẩu với giá thấp.

TS. Đặng Văn Hải cho rằng để nâng cao hiệu quả công tác chống chuyển giá, cần nghiên cứu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và môi trường kinh doanh tại Việt Nam trong công tác quản lý và chống chuyển giá.

Theo đó, về lâu dài, cần xây dựng Luật Chống chuyển giá. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhất cho hoạt động chống chuyển giá, không chỉ có ý nghĩa đối với quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp mà còn liên quan đến quản lý thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên...

Bên cạnh đó, cần sửa đổi bổ sung các văn bản pháp luật có liên quan như: Luật Doanh nghiệp, Luật Ðầu tư, Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Thuế TNDN, Luật Dân sự…

Cũng theo ông Hải, cần hình thành cơ quan chuyên trách chống chuyển giá ở cấp Trung ương nhằm chỉ đạo thực hiện thông suốt công tác chống chuyển giá ở tầm quốc gia và trực tiếp xử lý các vấn đề về thông tin ở tầm quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả công tác chống chuyển giá, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm thu đúng, thu đủ các khoản thu của doanh nghiệp vào ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, ông Hải đề xuất trước mắt cần bổ sung một điều luật về chống chuyển giá vào Luật Quản lý thuế, tạo cơ sở pháp lý ở cấp độ cao cho hoạt động chống chuyển giá.

Cụ thể, có quy định pháp lý cụ thể về các khoản chi từ ngân sách nhà nước phục vụ công tác chống chuyển giá (chi phí để mua thông tin, chi phí điều tra, xác minh...);

Quy định cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng có liên quan với cơ quan thuế trong hoạt động chống chuyển giá, đặc biệt là sự phối hợp của các cơ quan ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài nhằm thu thập đầy đủ và kịp thời thông tin, dữ liệu về người nộp thuế; Có biện pháp, chế tài đủ mạnh để xử lý đối với hành vi chuyển giá, trốn lậu thuế.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước, các cơ quan có liên quan như Tổng cục Thuế cần phải xây dựng cơ sở dữ liệu về giá cả của các loại hàng hoá giữa các công ty độc lập và các công ty liên kết, nhằm tạo cơ sở so sánh giá chuyển giao, từ đó xác định giao dịch chuyển nhượng đó có tuân theo quy tắc thị trường hay không.

Thứ hai, việc áp dụng phương pháp xác định giá thuế thống nhất, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam. Theo đó, nguyên tắc “chiều dài cánh tay” yêu cầu giá áp dụng trong các giao dịch phải được xác định phù hợp với mức giá mà các bên không liên quan áp dụng trên thị trường; hay nguyên tắc thoả thuận trước giá tính thuế (APA) khi xác định giá trước khi giao dịch giữa các bên liên kết diễn ra và là cam kết của nhà đầu tư nhằm làm cơ sở xác định nghĩa vụ thuế.

Thứ ba, cần có quy định cụ thể chế tài xử phạt thích đáng nhằm ngăn chặn và có tính răn đe các doanh nghiệp vi phạm các gian lận về chuyển giá. Trong trường hợp có dấu hiệu, cần chuyển sang cơ quan điều tra để làm rõ các hành vi gian lận.

Thứ tư, cần xem xét sửa đổi các quy định có liên quan về quản lý thuế theo hướng cho phép cơ quan thuế có chức năng điều tra, xác minh đối với hoạt động chuyển giá để có thể phối, kết hợp với các cơ quan thuế của các nước trên thế giới trong công tác điều tra chống thất thu do chuyển giá; Ban hành Pháp lệnh hoặc Luật chống chuyển giá.

Thứ năm, tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan thuế, thanh tra, kiểm toán để có các biện pháp cụ thể kịp thời xử lý đối với các hoạt động chuyển giá nhằm giảm thiểu thiệt hại đối với ngân sách nhà nước nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung.

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet