Tính đến cuối năm 2014, số người bị buộc phải rời khỏi nơi cư trú do thiên tai đã lên đến gần 600 triệu người. Trong số đó, phần lớn phụ nữ và trẻ em gái vị thành do không được chăm sóc.

Đoàn diễu hành mít tinh hưởng ứng ngày dân số thế giới

Trẻ em, phụ nữ chịu thiệt thòi

Đây là thông tin được bà Ritsu Nacken, Quyền trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hiệp quốc (UNFPA) tại Việt Nam đưa ra tại lễ mít-tinh, cổ động, diễu hành hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới 11/7 do Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình phối hợp với Quỹ dân số Liên Hiệp quốc tại Việt Nam, UBND TP Hà Nội tổ chức ngày 10/7.

Theo đó, Liên Hợp Quốc đã cảnh báo rằng số người bị buộc phải di dời khỏi nơi cư trú do xung đột và thảm họa đã lên tới con số kỷ lục – gần 60 triệu người tính tới thời điểm cuối năm 2014. Trong số những người bị buộc phải rời khỏi nơi cư trú, có thể nói phần lớn phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên là những người phải đối mặt với nhiều mối đe dọa và rủi ro nhất do không được chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ thiết yếu.  

Phát biểu tại buổi lễ, bà Ritsu Nacken tại Việt Nam cho biết, chủ đề của Ngày dân số thế giới năm nay là “Hỗ trợ các nhóm dân số dễ bị tổn thương trong thiên tai”, đặc biệt tập trung vào phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên. Đây là nhóm dân số dễ bị tổn thương và bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi xảy ra thiên tai.

Theo đó, khi xảy ra xung đột và thiên tai, phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên cũng phải đối mặt với nhiều nguy cơ khác như bị lạm dụng, bóc lột tình dục, bạo lực và cưỡng hôn. Ngoài ra, nhiều phụ nữ sống sót sau các tình huống khủng hoảng sẽ buộc phải trở thành trụ cột duy nhất trong gia đình và gánh trách nhiệm chăm sóc con cái.

Họ thường phải vượt qua rất nhiều những khó khăn trở ngại để có thể chăm sóc cho con cái, cho những người đau ốm, thương tật trong gia đình, cho những người cao tuổi, đồng thời họ cũng là người gánh chịu nặng nề hoạt động khắc phục hậu quả và tái thiết cuộc sống sau khi xung đột hoặc thiên tai xảy ra. Do đó, họ có thể phải bỏ qua nhu cầu cá nhân vì phải chăm sóc cho những người khác.

Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất

Bà Ritsu Nacken nhấn mạnh Việt Nam là một trong các quốc gia  khu vực châu Á Thái Bình Dương dễ bị ảnh hưởng do thiên tai. Với đường bờ biển dài và khoảng 70% dân số sống ở ven biển và đồng bằng thấp hơn so với mực nước biển, Việt Nam là một trong 5 quốc gia trên thế giới chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu.

Chính vì vậy, bà Ritsu Nacken nhấn mạnh Việt Nam cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể ứng phó hiệu quả khi thiên tai xảy ra, đồng thời đảm bảo các nhu cầu quan trọng của phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên không bị bỏ qua ngay tại thời điểm thảm họa bắt đầu xảy ra.

“Ngay cả trong điều kiện bình thường, các biến chứng về sức khỏe sinh sản được coi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và thương tật cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Khi xảy ra xung đột và thiên tai, phụ nữ và trẻ em gái vị thành niên cũng phải đối mặt với nhiều nguy cơ khác như bị lạm dụng, bóc lột tình dục, bạo lực và cưỡng hôn”, bà Ritsu Nacken phân tích.

Hưởng ứng lời kêu gọi từ UNFPA, ông Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, Việt Nam sẽ thực hiện kế hoạch với chủ đề này. Để thực hiện tốt kế hoạch và giải quyết từng bước các thách thức, Việt Nam cần triển khai mạnh, có hiệu quả hoạt động truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi hành vi về dân số-kế hoạch hóa gia đình. Cách thức tiếp cận phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng dễ bị tổn thương ở vùng sâu, xa dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Tham dự buổi lễ, Phó Chủ tịch Quốc hội  Uông Chu Lưu đánh giá cao sự nỗ lực của ngành dân số trong những năm qua đã đảm bảo cung cấp dịch vụ sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình cho người dân ở khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Tuy nhiên, công tác này chưa được thực hiện một cách thường xuyên do nguồi lực còn hạn chế.

Vì thế, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đễ nghị, trong thời gian tới Bộ Y tế cần tập trung rà soát các chính sách liên quan tới chăm sóc sức khỏe sinh sản-kế hoạch hóa gia đình để kiến nghị về các chính sách thuận lợi hơn; rà soát các địa bàn, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong thiên tai và đề xuất nhu cầu ngay từ khi lập kế hoạch; truyền thông cho nhóm đối tượng này-đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, thanh thiếu niên về những hiểm họa, cách thức tự bảo vệ mình trước/trong/sau thiên tai…

Ngô Huyền