Nhận thức và đánh giá của xã hội về nghề luật sư đã hẳn là đúng hay chưa; chất lượng luật sư tại Việt Nam như thế nào; nguyện vọng của luật sư là gì…?

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, nghề luật sư ở Việt Nam đến nay đã có những đóng góp nhất định cho xã hội. Tuy nhiên, nhận thức và đánh giá của xã hội về nghề này đã hẳn là đúng hay chưa; chất lượng luật sư tại Việt Nam như thế nào; nguyện vọng của luật sư là gì…?

Luật sư Trương Anh Tú (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội)

Phóng viên Báo Xây dựng đã có buổi phỏng vấn luật sư Trương Anh Tú (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) về vấn đề này.

Theo anh, nhận thức của xã hội về nghề luật sư (LS) đã tương xứng với tốc độ phát triển của đất nước hay chưa?


Luật sư Trương Anh Tú: Nghề LS có mặt ở Việt Nam từ rất sớm, từ khoảng cuối thế kỷ 19. Tuy nhiên, thời gian đầu, LS đều là những người mang quốc tịch Pháp. Với Sắc lệnh ngày 30/1/1911, nhà cầm quyền Pháp đã mở rộng cho người Việt Nam không có quốc tịch Pháp được làm luật sư. Cùng với đó là sự ra đời của trường Đại học Luật Đông Dương, nhờ đó mà có nhiều người trở thành LS, cho đến nay chúng tôi vẫn coi đó là thế hệ vàng của luật sư Việt Nam.

“Nghề luật sư ở Việt Nam là một nghề cao quý, bởi hoạt động nghề nghiệp của luật sư nhằm mục đích góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; góp phần phát triển kinh tế, vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” (Trích Lời nói đầu - Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam).

Nghề LS đã phát triển từ lâu nhưng do Việt Nam phải trải qua các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ nên có thời gian bị gián đoạn. Năm 1987, Nhà nước cho ra đời Pháp lệnh LS, các đoàn LS được thành lập hầu hết trên cả nước nhưng hoạt động còn yếu. Những thành phần LS giỏi đã già yếu hoặc di cư ở nước ngoài, chỉ còn lại một số rất ít LS còn hoạt động tại Việt Nam.

Mãi sau này, nghề luật phát triển trở lại nhưng cũng rất chậm chạp. Bước ngoặc lớn nhất là vào năm 2001 - là năm ra đời Pháp lệnh Luật sư. Lúc này LS được hoạt động độc lập, không phụ thuộc bất cứ tổ chức nào. Pháp lệnh này chính là niềm cảm hứng cho những lớp thanh niên theo nghề, điều này cũng phù hợp với thời kỳ đổi mới, cải cách kinh tế - xã hội, hội nhập sâu rộng với thế giới.

Luật Luật sư năm 2006 đánh dấu một bước phát triển cao hơn nữa, tạo ra sự phát triển sâu rộng cả về chất lượng lẫn số lượng luật sư. Tháng 5/2009, các LS cả nước đã tập hợp Đại hội lần thứ nhất để thành lập Liên đoàn Luật sư Việt Nam - một tổ chức chung cho toàn thể giới LS.

Như vậy, nhìn vào sự phát triển nghề LS ở VN, thực tế người dân mới được tiếp cận trở lại với nghề LS và người LS. Do đó, các cá nhân, tổ chức, bao gồm cả Nhà nước và doanh nghiệp chưa có điều kiện hiểu biết chính xác và rõ ràng về nghề LS. Có thể nói đó là sự khó khăn lớn nhất của những người làm nghề luật.

Nhận thức điều này, trong nhưng năm qua, hàng ngàn LS trên cả nước, bằng những công việc cụ thể của mình thông qua các vụ án, các chương trình tuyên truyền phổ biến pháp luật trực tiếp, gián tiếp cũng như nhờ báo chí truyền thông đã giúp cho người dân dần dần hiểu hơn về nghề LS.

Các doanh nghiệp cũng ngày càng thấy được phần nào ý nghĩa của nghề LS đối với họ. Mặc dù vậy, xã hội chưa có cái nhìn khách quan và đầy đủ về nghề LS, nhưng tôi tin là không còn bao lâu nữa tình trạng này sẽ được cải thiện một cách triệt để. Nghề LS tại Việt Nam có thể ví như “đang trong cơn ngái ngủ sau một giấc ngủ dài” và sẽ không còn bao lâu nữa sẽ “tỉnh táo hoàn toàn”.

Trong những năm gần đây, nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày một gia tăng và tương lai sẽ còn tiếp tục gia tăng, theo anh, số lượng LS ở Việt Nam liệu đã đủ đáp ứng với nhu cầu này hay chưa?
LS Trương Anh Tú và Đàm Thuận Thao - người thanh niên đã được LS Trương Anh Tú minh oan trong vụ án “Chiếc dùi đục tưởng tượng”.

Luật sư Trương Anh Tú: Cùng với sự phát triển của đất nước, nghề LS tại Việt Nam đã phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng, ngày càng tăng trưởng và lớn mạnh không ngừng. Trong những năm gần đây, số lượng LS đã tăng rất nhiều so với trước khi Pháp lệnh LS 2001 có hiệu lực.

Mặc dầu hiện đã có sự tăng trưởng vượt bậc trong nghề LS (hiện nay cả nước hơn 9.000 LS), tuy nhiên với số dân trên 90 triệu, số lượng này còn tương đối thiếu nếu so sánh với các quốc gia khác. Với tỷ lệ 1 LS/1 vạn người là rất thấp so với mặt bằng chung của thế giới. Các nước trên thế giới có thể tính theo tỷ lệ 1 LS/ngàn người (ở Singapore là 1/1.000, ở Mỹ là 1/250 v.v…). Vì vậy, con số này chưa thể đáp ứng hết nhu cầu của xã hội. Nhận thức được như vậy, Đảng và Nhà nước cùng với Liên đoàn LS đang tìm giải pháp để khắc phục tình trạng thiếu hụt này.

Anh đánh giá ra sao về bản thân giới LS tại Việt Nam? Họ đã nỗ lực hoàn thiện kỹ năng, nghiệp vụ, tạo uy tín, đạo đức nghề nghiệp hay chưa? Chất lượng của LS Việt Nam hiện nay như thế nào?

Luật sư Trương Anh Tú: Như đã nói ở trên, nghề LS hiện đã và đang phát triển không ngừng và để có được kết quả này thực sự không dễ dàng, khi nhận thức của xã hội về nghề LS chưa tương xứng với tốc độ phát triển. Đó là kết quả của những nỗ lực không ngừng của bản thân giới LS trong quá trình hoàn thiện kỹ năng, nghiệp vụ và xây dựng vị trí trên cơ sở uy tín, đạo đức nghề nghiệp.

Tuy nhiên, phải khách quan mà nói rằng: chất lượng LS Việt Nam hiện nay chưa được hoàn chỉnh, cần phải nỗ lực rất nhiều thì mới đáp ứng được nhu cầu xã hội. Do các thế hệ LS xuất phát từ những môi trường đào tạo khác nhau như lớp LS tiêu biểu xuất sắc (Phan Văn Trường…) đào tạo tại Pháp; một làn sóng LS khác là các cử nhân học ở trường ĐH Luật Đông Dương: Phan Anh, Vũ Trọng Khánh, Nguyễn Mạnh Tường, Nguyễn Hữu Thọ… đã quá vãng, thế hệ tiếp nữa là những người (Nam Việt Nam) học luật ở các nước Anh, Mỹ nhưng nay hầu hết không còn hoạt động và sau này là làn sóng những người được đào tạo ở khối các nước Đông Âu. Những thế hệ khác biệt này đã tạo ra những luồng tư tưởng, trường phái luật pháp không thống nhất, manh mún. Các quan điểm, hệ thống pháp luật vì thế thiếu tính xuyên suốt.

Nghề LS vì thế quá thiệt thòi bởi trải qua quá trình “ngủ đông” dài, dẫn đến tình trạng thiếu hụt về số lượng và yếu về chất lượng. Chính vì vậy, giới LS cần phải hoàn thiện và hoàn thiện hơn nữa về kỹ năng. Tuy nhiên, tôi cũng nhìn thấy điểm sáng của LS Việt Nam: Đó là LS Việt Nam đang lĩnh hội rất nhanh các quan điểm tư tưởng tiên tiến, có sự miệt mài, say mê trong nghề nghiệp. Hiện đã và đang có một thế hệ trẻ được đào tạo luật một cách bài bản ở những nước có hệ thống giáo dục ngành luật hàng đầu trên thế giới.

Là một LS đã từng tham gia nhiều vụ việc từ nhỏ đến lớn và đã từng va vấp nhiều vấn đề, nhiều sự cố trong cuộc chiến giành công lý, anh có mong muốn/nguyện vọng gì đặt ra với xã hội/với công chúng và với những người có thẩm quyền cao hơn?

Luật sư Trương Anh Tú: Trong một xã hội mà nghề LS còn nhiều khó khăn, do các nguyên nhân từ chủ quan đến khách quan dẫn đến quá trình tác nghiệp rất vất vả, nhưng thực tế LS Việt Nam đã biết vượt lên muôn vàn khó khăn. “Trong cái khó, ló cái khôn”, Liên đoàn LS hàng ngày vẫn phải gồng mình chiến đấu với biết bao thách thức và đã dần tự khẳng định được mình. Giới LS nói chung đã và đang tiếp tục vững vàng, sáng tạo để phát triển.

Tố chất của người Việt là thông minh, điều đó đã được những luật sư phát huy rất tốt, ngoài ra nhìn chung các luật sư thường giỏi suy luận logic, cần cù, chịu khó, đặt chữ “tâm” lên hàng đầu và tôi tin rằng cùng với thời gian và sự ủng hộ của Nhà nước, giới LS Việt Nam sẽ không thua kém bất cứ LS nào trên trường quốc tế.

Nhân ngày truyền thống LS Việt Nam, tôi có nguyện vọng là mong sao chính quyền và người dân tiếp tục hỗ trợ cho nghề LS, tăng cường sự hiểu biết đối với nghề luật bằng nhiều hình thức khác nhau vì mục tiêu chung dân giàu, nước mạnh, công bằng của đất nước. Là LS - chúng tôi sẽ cố gắng hết mình để hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp, Nhà nước để cùng nhau hướng tới mục tiêu trên.

Cảm nhận của Đàm Thuận Thao - Người thanh niên đã được LS Trương Anh Tú minh oan trong vụ án “Chiếc dùi đục tưởng tượng”: “Thú thật, là đàn ông mà lúc tòa tuyên bố tôi được tự do, cảm xúc của tôi như muốn vỡ òa. Tôi muốn trào nước mắt. Giọt nước mắt của sự minh oan, của sự biết ơn sâu sắc đến LS. Trương Anh Tú - người LS cương trực, sắc sảo đã không quản ngại khó khăn tìm ra công lý cho tôi. Có lẽ mãi sau này, không bao giờ tôi quên được ánh mắt của chú ấy cùng với những câu nói ân cần dành cho tôi, động viên tôi vững tin vào chú ấy những ngày chưa được minh oan. Cuộc sống đẹp biết bao khi có những người LS như vậy”.

Nguồn Báo Xây dựng