Theo Thạc sĩ, bác sĩ Lương Quốc Chính – Khoa Cấp cứu A9 Bệnh viện Bạch Mai, dịp năm hết tết đến là thời gian dễ xảy ra ngộ độc rượu nhất.

Các bác sĩ khoa A9 cấp cứu cho một bệnh nhân bị ngộ độc rượu.

Hôn mê, tử vong vì rượu

Mới đây nhất, bệnh nhân Đ.V.H trú tại Đông Hưng, Thái Bình sau khi đi uống rượu về đã bị nôn ra máu. Người nhà cho bệnh nhân lên bệnh viện cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị xuất huyết dạ dày có dấu hiệu của ngộ độc rượu. Tuy nhiên, ngay sau đó bệnh nhân đã tử vong do viêm gan cấp, xuất huyết nội tạng.

Gia đình bệnh nhân cho biết ông H nghiện rượu từ nhiều năm và có thói quen uống rượu ngày. Hôm bệnh nhân xuất huyết dạ dày, ỉa chảy, bệnh nhân vẫn uống rượu cả ngày hôm đó đến tối thì nôn ra máu, đi ngoài ra máu.

Mới đây nhất là trường hợp bệnh nhân N.T.H., nam, 49 tuổi, địa chỉ ở Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh cấp cứu vào bệnh viện Bạch Mai vì bị hôn mê. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp (nhưng không điều trị) và sỏi thận. Trước khi nhập viện khoảng 3 ngày, bệnh nhân uống rượu với số lượng nhiều và uống nhiều lần. 

Sau đó, bệnh nhân xuất hiện nhìn mờ, nhìn mờ tăng dần, và nhanh chóng rối loạn ý thức. Bệnh nhân được đưa vào Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An trong tình trạng hôn mê sâu (GCS 5 điểm), thở nhanh sâu, mạch 100 lần/phút, huyết áp 100/60 mmHg, đồng tử hai bên giãn đều 5 mm, phản xạ đồng tử với ánh sáng âm tính, không có liệt khu trú. 

Bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy ngay lập tức. Chụp cắt lớp vi tính sọ não không thấy tổn thương. Xét nghiệm máu có tình trạng toan chuyển hóa nặng nề (pH: 7,106; PCO¬¬2: 15,2 mmHg; PO2: 458,1 mmHg; HCO3-: 7,7 mmol/l. Bệnh nhân được chẩn đoán sơ bộ là hôn mê gan, và chuyển ra Khoa Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai.

Tại đây, bác sĩ Lương Quốc Chính cho biết, khi khám xét, đánh giá và trên cơ sở các kết quả xét nghiệm mà bệnh viện Hữu nghĩ đa khoa Nghệ An đã làm, y bác sĩ Khoa Cấp cứu A9 đã nghĩ ngay đến tình ngộ độc Methanol. Xét nghiệm định lượng Methanol máu và kết quả xét nghiệm đúng là ngộ độc methanol.

Với tình trạng hôn mê sâu, giãn đồng tử hai bên, toan chuyển hóa nặng nề... bệnh nhân có nguy cơ tử vong rất cao. Các y bác sĩ đã điều trị cho bệnh nhân bằng natribicarbonat 4,2% truyền tĩnh mạch, lọc máu liên tục... và bệnh nhân đã có tiến triển.

Methanol có thể gây tử vong

Thạc sĩ Chính cho biết khoa thường xuyên gặp những trường hợp bị ngộ độc rượu do uống rượu có chứa cồn methanol. Bình thường, loại rượu duy nhất để uống có tên là rượu ethylic hoặc ethanol được sản xuất theo quy trình riêng và sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn chất lượng thực phẩm. Nhưng vì lợi nhuận nhiều người đã cho cồn công nghiệp vào để nấu rượu, cồn có độc tính rất cao, được gọi là rượu methanol. 

Methanol được sản xuất trong công nghiệp, là sản phẩm cuối của nhiều quy trình sản xuất, từ sự chuyển hóa của nhiều loại quả, từ sự phân hủy rác... Methanol có nhiều ứng dụng khác nhau trong công nghiệp như dùng làm sơn, để lau chùi véc ni, dùng làm dung môi... Tuy nhiên, tuyệt đối không được sử dụng methanol làm rượu thực phẩm như ethanol.

Phần lớn các trường hợp tử vong do ngộ độc methanol là do tự tử hoặc sử dụng methanol làm đồ uống thay thế cho ethanol... 

Biến chứng của ngộ độc methanol vô cùng nguy hiểm. Thạc sĩ Chính cho biết nếu ở người lớn, ngộ độc methanol với liều 8g (1ml dung dịch 100%) đã có thể gây mù, ngộ độc với liều 10g (30 ml dung dịch 40%) có thể gây tử vong. Ở trẻ em, ngộ độc methanol với liều 0,25 ml/kg đã gây mù mắt và 0,5 ml/kg đã gây tử vong (dung dịch 100%). 

Trước khi gây độc, methanol được chuyển hóa thành formaldehyde và sau đó được oxy hóa thành axit formic (formate). Nồng độ axit formic trong máu cao, ức chế cytochrome oxidase của ty lạp thể trong tế bào gây thiếu oxy tế bào, toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh thị giác và tổn thương võng mạc mắt. Ngoài ra, methanol gây ức chế thần kinh trung ương, giãn mạch, tụt huyết áp và giảm cung lượng tim.

Hiện nay, ngộ độc methadol nhiều người còn coi thường và không nhận biết ra nó. Thậm chí, nhiều khi bệnh nhân cũng được chẩn đoán nhầm sang ngộ độc khác. Bác sĩ Chính cho biết khi uống rượu gặp các triệu chứng sau cần nghĩ ngay đến ngộ độc methanol.

- Có thể đau lưng, thân mình, cứng gáy (giống xuất huyết màng não), cứng cơ, da có thể lạnh, vã mồ hôi.

- Tiêu hoá: biểu hiện sớm, viêm dạ dày xuất huyết, viêm tuỵ cấp, biểu hiện đau thượng vị, nôn, ỉa chảy. Ngộ độc trung bình hoặc nặng có thể thay đổi chức năng gan.

- Các di chứng thần kinh: H/C parkinson, thiết hụt nhận thức, viêm tuỷ cắt ngang và giả liệt vận nhãn.

Ph. Thúy