"Trong rất nhiều năm, tôi mong đến một ngày người Mỹ mỗi khi nghe đến tiếng Việt Nam thì họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không nghĩ về một cuộc chiến tranh. Tôi tin rằng, bây giờ đã đến thời điểm đó"
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh phát biểu tại Hội thảo.

Trong khuôn khổ các hoạt động nhân kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Hoa Kỳ - Việt Nam, ngày 7/8, Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã tổ chức buổi hội thảo với chủ đề: “Thúc đẩy Thịnh vượng: 20 năm hợp tác phát triển Việt Nam - Mỹ".

Đặc biệt, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry cũng đã có bài phát biểu tại đây nhân chuyến thăm Việt Nam của ông.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh đã gửi lời cảm ơn tới Ngoại trưởng John Kerry vì những nỗ lực giúp hàn gắn mối quan hệ giữa 2 nước.

“Chúng tôi luôn coi ngài John Kerry là một người bạn của nhân dân Việt Nam vì những sự đóng góp không mệt mỏi cho quá trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và thúc đẩy mối quan hệ đó trở thành đối tác toàn diện”, Phó Thủ tướng mở đầu bài phát biểu của mình.

Cũng theo Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, quan hệ giữa 2 nước Việt Nam – Hoa Kỳ đã từng bước tiến từ quan hệ giữa 2 cựu thù đến bình thường hóa quan hệ, trở thành đối tác hợp tác trên nhiều lĩnh vực và xác định đối tác toàn diện với mục tiêu vì sự phát triển của chính 2 dân tộc vì hòa bình, ổn định, hợp tác phát triển của cả khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

“Trong chuyến thăm lịch sử tới Hoa Kỳ mới đây của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tổng thống Barack Obama và Tổng Bí thư đã nhất trí đánh giá quan hệ giữa 2 nước trong 20 năm qua đã phát triển tích cực, nhanh chóng, liên tục và đạt được những thành quả to lớn và tích cực cho nhân dân 2 nước… 

Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí tầm nhìn cho sự phát triển mối quan hệ toàn diện giữa 2 nước với những nguyên tắc  mang tính nền tảng như: Tôn trọng độc lập, chủ quyền và hệ thống chính trị của nhau, Tôn trọng nguyên tắc Hiến chương LHQ, luật pháp quốc tế với tinh thần “Gác lại quá khứ, hướng đến phát triển, phát huy tương đồng, hướng tới tương lai. Chúng ta tin tưởng quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đang đứng trước triển vọng tốt đẹp để phát triển lên tầm cao mới” – Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam khẳng định.

Tiếp nối bài phát biểu của Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, ông John Kerry – Ngoại trưởng Hoa Kỳ đã cho biết, một trong những mong muốn lớn nhất của ông là được nhìn thấy mối quan hệ ngoại giao Việt Nam – Hoa Kỳ được cải thiện và trở nên tốt đẹp, gắn bó.

“Trong rất nhiều năm, tôi đã mong đến một ngày mà người Mỹ mỗi khi nghe đến tiếng Việt Nam thì họ sẽ nghĩ về một đất nước chứ không nghĩ về một cuộc chiến tranh. Tôi tin rằng, bây giờ đã đến thời điểm chúng ta có thể nói đến Việt Nam mà không cần nhắc đến chiến tranh nữa. 

Nó thể hiện ở chuyến đi Washington của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hồi đầu tháng 7 vừa qua. Trong chuyến đi đó, các nhà lãnh đạo của 2 nước đã nói đến những cam kết, hợp tác về kinh tế, an ninh, giáo dục, môi trường, y tế, chống biến đổi khí hậu và nhiều vấn đề khác. Các công dân của 2 nước đã hiểu biết về nhau rõ hơn thông qua các chương trình trao đổi sinh viên, các cơ hội kinh doanh, các chuyến du lịch…”.

Ông John Kerry – Ngoại trưởng Hoa Kỳ

Và dường như để minh chứng thêm cho những người tham dự buổi hội thảo về ý nghĩa của việc tại sao ông mong muốn Việt – Mỹ sớm bình thường hóa quan hệ, Ngoại trưởng John Kerry đã nói:  “Gần đây, đã có những người nói một cách rất dễ dãi về khả năng có chiến tranh giữa 2 nước với nhau và tôi muốn nói với họ rằng, họ là những kẻ không biết gì về chiến tranh và chính họ cũng không biết họ đang nói gì… Nửa thế kỷ trước đây, chiến tranh đã chia rẽ hai nước chúng ta do sự thất bại của các hoạt động ngoại giao và sự thiếu hiểu biết về chính trị của nhau…

Tôi cũng sẽ luôn luôn biết ơn những người dân đã giúp đỡ chúng tôi tìm kiếm hàng ngàn binh sỹ Mỹ chết trận ở Việt Nam trong khi vẫn còn rất nhiều những liệt sỹ Việt Nam vẫn chưa được tìm thấy. Họ thậm chí còn cho phép chúng tôi đào cả ruộng lúa của họ, ở trong nhà của họ để tìm kiếm người Mỹ mất tích và cũng nhiều lần họ đã dắt chúng tôi đi qua những bãi mìn còn lại từ thời chiến tranh. 

Đặc biệt, chúng tôi đã được người dân Việt Nam chào đón ở những nơi mà đáng ra có thể có sự căm ghét với người Mỹ. Tôi cũng biết ơn những người lãnh đạo đã có những tầm nhìn, tạo ra những quyết định giúp cho chúng tôi tiến lên phía trước. Chính bản thân tôi đã đi 16-17 chuyến đến những vùng này và được nghe hàng trăm câu chuyện về những người lính Mỹ mất tích và việc đó đã làm cho tôi sống lại những kỷ niệm của bản thân tôi thời còn tham gia chiến tranh ở đây”.

Nhưng cũng theo ông John Kerry, quá trình hòa giải và khôi phục quan hệ “không phải là một quá trình để quên bởi nếu chúng ta quên, chúng ta sẽ không học thêm được điều gì cả”.

“Tất nhiên, chúng ta cũng không thể mãi sống trong quá khứ”, Ngoại trưởng Mỹ nói.

Nói về tương lai mối quan hệ ngoại giao Việt – Mỹ, ông John Kerry cho rằng, đây là “thời điểm để cả hai nước cùng có thể nhìn về phía trước” và hiểu rằng quan hệ giữa 2 nước “không phải được định hình chủ yếu bởi những gì đã từng có”.

“Chúng ta không còn ở trong quá trình hòa giải nữa. Hoa Kỳ và Việt Nam đã hòa giải xong rồi. Quý vị không tin lời của tôi thì hãy nhìn vào sự chuyển động và kết quả của chúng ta. Ví dụ trước đây có 800 sinh viên Việt Nam học ở Hoa Kỳ thì ngày nay có 17.000, cách đây 20 năm thương mại 2 nước chỉ có 451 triệu USD, ngày hôm nay là 36 tỷ USD. Đây không phải là các con số thống kê mà nó là những chỉ dấu cho thấy sự chuyển đổi của quan hệ ngoại giao đặc biệt giữa 2 nước”, Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.

Về vấn đề Biển Đông, ông Kerry tái khẳng định lập trường của Hoa Kỳ rằng dù không đứng về bên nào trong tranh chấp ở Biển Đông, nhưng Hoa Kỳ ủng hộ giải quyết tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế. Đồng thời, Ngoại trưởng Mỹ cũng khẳng định rằng trong giải quyết xung đột, luật pháp quốc tế dựa vào việc ai có lập luận tốt hơn chứ không phải ai có quân đội tốt hơn và điều quan trọng là “dù là nước lớn hay nước nhỏ, các nước tuyệt đối không được thực hiện những hành động khiêu khích dẫn đến quân sự hóa ở Biển Đông”.

Một lần nữa nhấn mạnh quan điểm rằng, cả Việt Nam và Hoa Kỳ đều khẳng định sẽ tôn trọng sự khác biệt và hệ thống chính trị của nhau, nhưng Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi Việt Nam cần phải chia sẻ những giá trị phổ quát chung với Hoa Kỳ về dân chủ nhân quyền để quan hệ hai nước tiến xa hơn cũng như thúc đẩy lòng tin giữa hai quốc gia.

Lê Trí