Hôm 23/11, ngư dân Philippines đã lên tiếng chỉ trích việc Tổng thống Rodrigo Duterte quyết định cấm ngư dân nước này đánh bắt quanh khu vực gần bãi cạn Scarborough. Đây được xem là một phần nỗ lực của ông Duterte nhằm xoa dịu căng thẳng với Trung Quốc.

Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) đưa tin theo các thân tín của Tổng thống Duterte, nhà lãnh đạo Philippines đã "đơn phương" tuyên bố biến bãi cạn Scarborough thành khu bảo tồn biển sau khi họp bàn với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC tại Peru hồi tuần trước. Hiện không rõ ông Tập có ủng hộ đề xuất của người đồng cấp Philippines hay không. 

Trong khi đó, cả Philippines và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough trên Biển Đông. Nhưng vào năm 2012, Trung Quốc đã giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough, khu vực nằm cách đảo Luzon của Philippines 230 km sau một cuộc đụng độ với hải quân Philippines. 

Ngư dân Philippines trở về vịnh Subic sau khi đánh bắt ở bãi cạn Scarborough. 

"Chúng tôi e rằng việc biến Scarborough thành khu bảo tồn biển sẽ là nền tảng cho quyết định cấm đánh bắt cá trong tương lai. Chính phủ Philippines sẽ cấm ngư dân Philippines đánh bắt ở đây chứ không phải Trung Quốc", ông Fernando Hicap, chủ tịch nhóm hỗ trợ ngư dân Pamalakaya chia sẻ. 

Sau khi giành quyền kiểm soát Scarborough vào năm 2012, Trung Quốc cũng đã cấm ngư dân Philippines tiến lại gần khu vực này đánh bắt. Tuy nhiên, lệnh cấm này đã được gỡ bỏ hồi tháng trước sau khi ông Duterte tới thăm Bắc Kinh nhằm hàn gắn quan hệ hai nước. Theo đó, ngư dân Philippines được phép đánh bắt bên ngoài bãi cạn này. 

Theo chia sẻ của phát ngôn viên Tổng thống Duterte, nhà lãnh đạo Philippines sẽ sớm cho công bố thành lập "vùng cấm đánh bắt mới" đối với cả ngư dân Trung Quốc và Philippines. 

"Đây sẽ là chủ đề trong các cuộc đối thoại hữu nghị, do đó chúng tôi sẽ không tạo ra bất cứ sự bất đồng nào với bên liên quan", bà Ana Marie Banaag, một quan chức tại phòng truyền thông của Tổng thống Duterte nói. 

Trong khi đó, hôm 22/11, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng đã không đưa ra bất cứ lời bình luận nào liên quan tới tuyên bố của Tổng thống Duterte về việc lập khu bảo tồn biển ở bãi cạn Scarborough. Ông Cảnh chỉ khẳng định Bắc Kinh đã "sắp xếp hoạt động đánh bắt phù hợp" ở khu vực này. 

Tuy nhiên, các ngư dân Philippines cho rằng kế hoạch của Tổng thống Duterte sẽ ảnh hưởng tới cuộc sống mưu sinh của họ. "Chúng tôi phản đối bởi vì vùng biển nằm trong bãi cạn mới dồi dào trữ lượng cá", ông Charlito Maniago, một ngư dân tại làng chài Infanta trên đảo Luzon chia sẻ. 

Chuyên gia luật hàng hải Jay Batongbacal cho rằng tuyên bố của ông Duterte có lợi cho Trung Quốc do Philippines không muốn mất quyền tiếp cận bãi cạn Scarborough.

"Trung Quốc có thể dễ dàng chấp thuận động thái của Philippines và không đưa ra hành động đáp trả bởi dù gì họ cũng đều có lợi", ông Batongbacal nhận định. 

Theo tuyên bố hồi tháng Bảy của tòa trọng tài quốc tế, bãi cạn Scarborough được xem là ngư trường chung cho tất cả các nước xung quanh Biển Đông cùng đánh bắt. Tòa quốc tế cũng phủ nhận chủ quyền phi lý "đường chín đoạn" mà Bắc Kinh tuyên bố trên Biển Đông. 

Tuy nhiên sau khi chính thức nhậm chức Tổng thống Philippines hồi tháng Sáu, ông Duterte đã có động thái "chia tay" Mỹ, đồng minh lâu năm của Manila để chuyển hướng quan hệ sang thân thiết với Trung Quốc. 

Sau chuyến thăm tới Bắc Kinh hồi tháng 10 của Tổng thống Duterte, các tàu Trung Quốc hoạt động ở Scarborough cũng đã mở đường cho phép ngư dân Philippines đánh bắt ngoài khu vực bãi cạn. 

Minh Thu (lược dịch)