Nguyên nhân cản trở Hiệp ước hòa bình Nga - Nhật Bản

Đức Dũng (lược dịch)

Hơn 60 năm kể từ khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ 2, nhưng những bất đồng quan điểm giữa Nga và Nhật về tranh chấp lãnh thổ chưa có hồi kết.

Các cuộc đàm phán để đạt được giải pháp dung hòa cho vấn đề tranh chấp lãnh thổ mà Nga gọi là Nam Kuril, Nhật gọi là vùng lãnh thổ phía Bắc để góp phần xây dựng sự ổn định ở Châu Á - Thái Bình Dương gặp rất nhiều trở ngại.

Con đường dẫn đến Hiệp ước hòa bình giữa Nga và Nhật dường như lại có thêm những hy vọng mới trên cơ sở chuyến thăm của Tổng thống Nga Putin tới Nhật trong hai ngày 15-16/12 vừa qua.

Tổng thống Nga Putin và Thủ tướng Nhật Bản Abe

Trong chuyến công du Nhật Bản mới đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã thảo luận về khả năng ký kết một hiệp ước hòa bình. Nhà lãnh đạo Nga đã đưa ra giải pháp cho vấn đề tranh chấp lợi ích lãnh thổ giữa hai quốc gia, đồng thời kêu gọi chấm dứt tranh chấp lịch sử liên quan đến 4 đảo thuộc quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phía Bắc).

Nhật Bản đã tuyên bố chủ quyền trên trên các đảo Iturup, Kunashir, Shikotan và quần đảo Habomai theo Công ước song phương về thương mại và biên giới năm 1855. Tokyo đã đặt điều kiện trao trả lại hòn đảo để ký kết hiệp ước hòa bình với Nga sau Chiến tranh thế giới II.

Lập trường của Moscow là quần đảo nam Kuril đã trở thành một phần của Liên Xô sau chiến tranh thế giới II và chủ quyền của Nga đối với những quần đảo này đã được hợp thức hóa bằng các luật pháp quốc tế phù hợp.

Chấm dứt lịch sử tranh chấp

Cũng trong chuyến thăm Nhật Bản của mình, nhà lãnh đạo Nga đã cùng với Thủ tướng Shinzo Abe thảo luận về triển vọng ký hiệp ước hòa bình. Tại cuộc gặp, chính trị gia Nhật đã trao cho Tổng thống Nga những lá thư của những người dân từng sống tại quần đảo Kuril trước đây.

Ông Putin cho biết: "Tôi đã đọc những lá thư rất cảm động của các cư dân trước đây đã sinh sống tại quần đảo nam Kuril. Chúng tôi cho rằng việc chấm dứt các tranh chấp lịch sử tại khu vực này là một việc làm rất cần thiết".

Theo lời Tổng thống Nga thì những giải pháp cho vấn đề tranh chấp sẽ phù hợp với lợi ích căn bản của cả hai nước. Người đứng đầu điện Kremlin cho biết: "Tuy nhiên cũng có nhiều vấn đề cần giải quyết ở đây, trong đó có các vấn đề thuộc phạm trù kinh tế và an ninh".

Ông lưu ý rằng Moscow đang rất bận tâm về nghĩa vụ thực hiện Hiệp ước an ninh của Tokyo đối với Washington. Dựa trên hiệp ước này, Hoa Kỳ có thể đặt các căn cứ quân sự trên lãnh thổ Nhật Bản.

Về phần mình, Thủ tướng Nhật Bản cũng nói rằng, cả Tokyo và Moscow sẽ cố gắng hết sức để giải quyết vấn đề tranh chấp. Ông Abe cho biết: "Sau 71 năm vắng bóng một hiệp ước hòa bình, chúng tôi đã tiến đến giai đoạn xa nhất có thể từ trước tới nay, và đang từng bước nỗ lực hành động nhằm thực hiện mong muốn của người dân sinh sống (tại quần đảo Kuril) trước đây và hiện tại bây giờ".

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Nhật Bản Sinzo Abe (bên phải)

Quần đảo Kuril là một nhân tố đoàn kết

Tổng thống Vladimir Putin tin rằng quần đảo này có thể giúp Moscow và Tokyo bỏ qua những bất hòa để tiến tới đoàn kết. Tổng thống Nga cho biết: "Nếu các kế hoạch của Thủ tướng Abe được thực hiện, thì quần đảo này có đầy đủ cơ sở để biến những bất đồng giữa Nga và Nhật Bản thành một sự đoàn kết thống nhất giữa hai nước".

Một lần nữa, việc thiếu đi một hiệp ước hòa bình được ông Putin cho rằng là một sự lạc hậu từ quá khứ. Nguyên thủ quốc gia Nga tin rằng cần đi đến một quyết định cuối cùng nhằm tăng cường sự tin cậy lẫn nhau giữa hai nước.

Những bước đầu tiên hướng tới thiết lập mối quan hệ giữa hai nước có thể là trên phương diện kinh tế tại quần đảo Kuril. Thêm vào đó, Thủ tướng Abe nhấn mạnh rằng việc này phải được tiến hành mà "không làm ảnh hưởng đến vị thế của cả hai bên".

Tổng thống Putin cho rằng, vấn đề chính giữa Nga và Nhật Bản không chỉ là đi đến ký kết một hiệp ước hòa bình, mà còn phải tạo điều kiện cho việc hợp tác hơn nữa trong mọi lĩnh vực.

Trong cuộc họp báo, nhà lãnh đạo Nga nhấn mạnh: "Sẽ hoàn toàn sai lầm khi cho rằng chúng tôi chỉ quan tâm đến mục đích thúc đẩy quan hệ kinh tế, còn hiệp ước hòa bình chỉ là câu chuyện bên lề".

Trước đó, có nhiều nhận định cho rằng chuyến thăm của Tổng thống Nga sang Nhật Bản được cho là mang nhiều ý nghĩa kinh tế sau những đòn trừng phạt hơn là giải quyết chuyện quần đảo Kuril.

Ngày 15/12, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đến sân bay Ube, miền tây Nhật Bản trong chuyến thăm 2 ngày. Ông đã thảo luận với Thủ tướng nước chủ nhà Shinzo Abe về tranh chấp lãnh thổ kéo dài nhiều thập kỷ qua, cũng như việc mở rộng quan hệ kinh tế. Chuyến thăm của ông Putin tới Nhật Bản là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Nga tới nước này trong vòng 11 năm qua.

Mặc dù cả Moscow và Tokyo đều tích cực chuẩn bị cho cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo với mong muốn có thể đạt được tiến triển trong thời gian tới, nhưng hai bên đều thừa nhận rằng đây không phải việc dễ dàng.

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet