Đó là ý kiến của một Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL Đà Nẵng khi trao đổi với Infonet về việc xã hội hóa, đấu thầu khai thác Nhà hát Trưng Vương theo chủ trương của lãnh đạo TP.

Như tin đã đưa, tại hội nghị Thành ủy Đà Nẵng hôm 4/12, Bí thư Thành ủy Nguyễn Xuân Anh đã chỉ đạo Sở VH-TT-DL và Sở Nội vụ nghiên cứu phương án xã hội hóa Nhà hát Trưng Vương (NHTV), do nhà hát này nắm giữ khối lượng cơ sở vật chất rất lớn ngay giữa trung tâm TP, cho thuê mặt bằng khai thác nhiều dịch vụ nhưng mỗi năm ngân sách TP vẫn phải chi 7,5 tỉ đồng để trả lương.

Tầng hầm của Nhà hát Trưng Vương được cho thuê để mở quán bả, vũ trường (Ảnh: HC)

Sau khi có thông tin này, nhạc sĩ Đình Thậm, Giám đốc NHTV, Trưởng Đoàn Ca múa nhạc (CMN) Đà Nẵng bày tỏ cảm tưởng “như đang ngủ trên xe khách mà bị tố một cục đá vào đầu chảy máu vậy!” và nhắn tin cho phóng viên Infonet: “Những ý kiến của ông Xuân Anh về tôi và nhà hát là không đúng. 7,5 tỉ cấp cho nhà hát năm 2015 trong đó chỉ có 3,5 tỉ tiền lương thôi, còn lại làm pháo hoa và các hoạt động khác!”.

Nhạc sĩ Đình Thậm nêu ý kiến: “Quan điểm của tôi là việc xã hội hoá nhà hát cần phải làm theo yêu cầu phát triển của TP. Nhưng vì xã hội hoá nhà hát, vì lý do cá nhân nào đó mà lãnh đạo lại huỷ hết công sức đóng góp của tập thể nhà hát, trong đó có Đoàn CMN Đà Nẵng và cá nhân tôi là giám đốc, thì điều đó cũng không phải. Lãnh đạo muốn kết luận điều gì thì cần phải cẩn trọng, chứ rủi oan cho họ thì mang tội chết!”.

Ngoài ra, trên báo Lao động ngày 14/12, trong bài “NHTV Đà Nẵng: Ngày làm sự kiện, đêm thành… vũ trường”, nhạc sĩ Đình Thậm cũng cho biết: “Mỗi năm TP chi cho NHTV từ 5,2 - 7,7 tỉ đồng. Trong đó, chúng tôi chi lương trả lương hết 3,2 - 3,7 tỉ đồng/năm, không phải 7,5 tỉ đồng như phát biểu của đồng chí Bí thư Nguyễn Xuân Anh”.

Để tìm hiểu rõ thêm, lúc 7h sáng 14/12, PV Infonet đã có cuộc trao đổi với một Phó Giám đốc Sở VH-TT-DL Đà Nẵng về chủ trương xã hội hóa NHTV của lãnh đạo TP. Vị này cho biết, hôm thứ Sáu (11/12), lãnh đạo Sở VH-TT-DL Đà Nẵng đã họp góp ý liên quan đến vấn đề này.

Đến 12h trưa cùng ngày, vị này gọi điện lại cho PV Infonet thông báo: Sau khi ông trả lời phỏng vấn Infonet thì Sở VH-TT-DL Đà Nẵng cũng tổ chức họp về NHTV và giao cho Phó Giám đốc thường trực Trần Quang Thanh phát ngôn chính thức về việc này. Do vậy vị Phó Giám đốc này đề nghị không nêu tên ông trong bài viết.

Tuy nhiên vị Phó Giám đốc này cũng khẳng định những phát biểu trước đó của ông với Infonet về thực trạng của NHTV và vấn đề xã hội hóa nhà hát này là khách quan. Với tinh thần khách quan đó, Infonet xin tường thuật lại những ý kiến của vị Phó Giám đốc này để rộng đường dư luận, nhưng xin phép chưa nêu tên ông vào thời điểm hiện nay:

Vị PGĐ: Về việc xã hội hóa, thứ nhất là phải cẩn trọng. Hiện TP muốn xây thêm một nhà hát 3.000 chỗ ngồi ở khu Đa Phước (phường Thuận Phước, quận Hải Châu). Nếu NHTV đem ra xã hội hóa, trước hết là nói bản thân nhà hát cái đã, sẽ rất dễ biến thành như rạp xi nê 29/3 cũ, không còn là rạp xi nê mà giờ đã trở thành khách sạn. Đối với NHTV, nếu cho xã hội hóa thì bao nhiêu hoạt động của TP về đó sẽ vô cùng khó khăn. Chắc chắn là lúc đó phải thuê mướn.

Thứ hai, nếu xã hội hóa NHTV một cách trọn vẹn thì đồng nghĩa với việc sẽ dẹp Đoàn CMN Đà Nẵng. Với đoàn CMN này, chúng tôi có đề nghị nếu xã hội hóa thì phải tách ra. Tách cơ sở vật chất của nhà hát riêng và cho đoàn CMN riêng ra thì may ra mới tồn tại đoàn CMN này, chứ để đoàn này gắn liền với nhà hát như hiện nay thì làm sao mà xã hội hóa. Sẽ rất khó! Nói chung là tình hình khá bất cập chứ không phải dễ dàng!

Hiện nay, bình quân mỗi năm NHTV chi hơn 10 tỉ chẳng hạn thì thu vô được 3,5 tỉ, còn nhà nước cho 7,5 tỉ. Nếu tách ra, tổ chức biểu diễn không thôi thì nhà hát sống khỏe, bởi vì nó có cả khách sạn, có cả quán bar ở bên dưới. Nhưng nếu để cả đoàn CMN vô nữa thì trước sau gì sẽ kéo cả đoàn này đổ bể ấy chứ!

PV: Nhạc sĩ Đình Thậm cho hay, trong số 7,5 tỉ mà ngân sách TP chi cho NHTV thì chỉ có 3,5 tỉ để trả lương, còn lại là chi cho pháo hoa và các hoạt động khác. Xin ông cho biết rõ thêm về việc này?

Vị PGĐ: Đúng rồi!

PV: Nếu vậy thì cũng hơi ngạc nhiên. Ngân sách TP chi 3,5 tỉ đồng mỗi năm để nuôi bộ máy NHTV và Đoàn CMN Đà Nẵng năm này qua năm khác, chưa kể mỗi năm họ còn thu được 3,5 tỉ đồng từ tiền cho thuê cơ sở vật chất của nhà hát (được xây dựng từ tiền đóng thuế của người dân). Nhưng tới khi có việc cần thì TP lại phải chi thêm tiền cho đoàn CMN và nhà hát là sao?

Vị PGĐ: Đúng ra là TP bỏ tiền thì phải dàn dựng chương trình cho TP. Nhưng TP bỏ tiền ra đây là để làm cái nền nuôi quân và rèn luyện thường xuyên. Còn mỗi lần biểu diễn, có hai loại biểu diễn, biểu diễn chương trình tập trung thì phải dàn dựng lại nên nhà hát xin. Xin cái đó thực ra có hai loại xin: Một loại như chương trình pháo hoa thì họ đấu thầu để làm. So với các đơn vị khác thì ít tiền hơn… Còn biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị thì không có tiền. Nói vậy chứ nhiều hoạt động họ không lấy đồng tiền nào của nhà nước hết.

Nhưng thực ra lập đoàn, nuôi đoàn, mà mỗi lần biểu diễn đoàn đều lấy tiền là không đúng. Không nên như thế. Phải có định hướng trong vấn đề xây dựng lâu dài bao nhiêu chương trình sẵn sàng phục vụ mà không có tiền gì hết. Nên cái này là hai mặt. Xu hướng xã hội hóa thì cũng tốt thôi, nhưng cần cẩn trọng, xã hội hóa cái gì ở đó. Xã hội hóa tổ chức biểu diễn, hay xã hội hóa đoàn CMN? Còn đoàn CMN thì nên như thế nào cho được? Chứ không khéo thì đoàn CMN sẽ núp “bầu vú” nhà nước để kiếm tiền miết, còn không thì sẽ đổ vỡ, mất đoàn CMN!

PV: Vậy tại sao không xã hội hóa NHTV tới mức có thể lấy tiền từ nhà hát để nuôi chính Đoàn CMN Đà Nẵng?

Vị PGĐ: Tình hình hiện nay sẽ là như thế đấy. Đặt vấn đề như thế là rất đúng. Nó đòi hỏi nhà hát phải năng động hơn, phải quyết liệt hơn và cho phép nhà hát làm nhiều chức năng khác nhau chứ không phải như hiện nay!

PV: Một số người bảo do không có cơ chế thông thoáng nên NHTV không làm được. Nếu vậy thì thì làm sao thời gian qua nhà hát có thể cho thuê tầng hầm để mở vũ trường, cho thuê mở khách sạn, cho nhiều đơn vị thuê hội trường để tổ chức sự kiện, tổ chức biểu diễn? Đó là cơ chế thông thoáng đối với nhà hát này chứ tại sao bảo là không có cơ chế thông thoáng?

Vị PGĐ: Đúng rồi!

PV: Nắm giữ khối lượng tài sản lớn ở một vị trí “vàng” như vậy, tại sao NHTV không nuôi nổi đoàn CMN mà thứ nhất là để ngân sách TP phải nuôi, thứ hai là mỗi lần có chương trình, sự kiện lớn thì TP lại phải trả tiền cho đoàn này? Kể cả với sự kiện pháo hoa cũng vậy, lẽ ra đoàn này phải phục vụ vô điều kiện, vì TP đã nuôi họ cả năm. Nếu không thì cứ tới mỗi kỳ pháo hoa, TP tổ chức đấu thầu, chắc chắn vẫn rẻ hơn nhiều so với phải chi ngân sách nuôi đoàn CMN suốt cả năm. Do vậy, theo chúng tôi, vấn đề ở đây là đấu thầu khai thác NHTV với mục đích trước mắt là phải nuôi cho được Đoàn CMN Đà Nẵng. Ông thấy thế nào?

Vị PGĐ: Đúng là như vậy! Nhưng tôi đề nghị có hai loại. Một loại đấu thầu tư nhân, là làm luôn (cả nhà hát và đoàn ca múa – PV). Một loại là có lộ trình cho NHTV trong thời gian mấy năm. Ví dụ năm nay nhà hát phải tạo ra nguồn thu đáp ứng 80% nhu cầu chi cho đoàn CMN (phần còn lại ngân sách TP lo), năm tới 90%, năm tới nữa 100%. Nếu anh làm không được thì anh không còn gì để nói với Nhà nước nữa hết.

Có như vậy thì đội ngũ ở đó mới bắt kịp, chứ đội ngũ của nhà nước như đoàn CMN hiện nay mà giao ngay thì sẽ chết tại chỗ, tan đàn sẻ nghé. Mặc dù ông Đình Thậm cũng có vẻ muốn nhận ngay, sẵn sàng thế này, thế nọ nhưng chúng tôi yêu cầu cẩn trọng, đừng để đến lúc đó anh em oán mình thì mất công! Nên phải cẩn trọng, còn xu thế xã hội hóa là đương nhiên rồi, không có vấn đề chi hết. Cái đó không bàn nữa!

PV: Ý ông muốn nói lộ trình xã hội hóa đối với NHTV cũng là xã hội hóa cả nhà hát và Đoàn CMN Đà Nẵng như với đấu thầu tư nhân?

Vị PGĐ: Đúng vậy! Vì thực ra nếu chỉ xã hội hóa nhà hát thì quá dễ. Đảm bảo nếu nhà nước chỉ giao riêng cái nhà hát đó cho tôi làm thì tôi còn giàu to, còn lời (lãi) nhiều nữa chứ. Với cơ ngơi đó mà làm không ra thì còn làm cái gì nữa? Thậm chí anh phải vươn lên, tổ chức biểu diễn, thu hút các đoàn khác nữa chứ đâu phải chỉ hả họng chờ sung tới đâu. Anh phải năng động lên.

Ý tôi muốn nói thế này, ví dụ chi tiêu của nhà hát mỗi năm 7 tỉ. Thế thì nhà nước có cơ chế hợp đồng giao khoán năm nay là 2 tỉ trong số 7 tỉ đó để nhà hát tổ chức 10 chương trình hoạt động cho TP chẳng hạn. Sang năm thì tiền hỗ trợ còn lại 1 tỉ, cũng với 10 chương trình như thế. Nhà hát lấy nguồn thu từ khai thác nhà hát để bù đắp vào. Sang năm nữa thì nhà nước không hỗ trợ đồng nào hết nhưng nhà hát vẫn phải đảm bảo hoạt động 10 chương trình. Có nghĩa lúc đó nhà hát tự đứng chân, lấy từ đó nuôi đó, không còn trông chờ vào ngân sách TP nữa. Trong quá trình đó thì đội ngũ tổ chức biểu diễn của nhà hát và đội ngũ của đoàn CMN mới vững lên.

Nhưng tôi cũng phải nói thật thế này, bản thân anh Đình Thậm đến bây giờ đã lớn tuổi rồi. Nếu ảnh làm cho ảnh thì ảnh sẵn sàng làm, nhưng làm cho anh em thì cứ cù nhầy, cù cưa chứ không phải dễ dàng đâu. Đó cũng là một cái để suy nghĩ trong chuyện của NHTV hiện nay cũng như việc xã hội hóa sắp tới.

PV: Phát biểu kết luận tại hội nghị Thành ủy Đà Nẵng hôm 4/12, khi đề cập việc xã hội hóa NHTV, Bí thư Thành ủy Nguyễn Xuân Anh có nêu ví dụ TP.HCM đã xã hội hóa Nhà hát Hòa Bình, mỗi năm nộp cho ngân sách TP này 3 – 4 tỉ…

Vị PGĐ: Năm nay Nhà hát Hòa Bình thu 10 tỉ đấy, nhưng nhà hát này khác với NHTV vì có thị trường TP.HCM rất rộng lớn, đông đảo, còn thị trường ở Đà Nẵng nhỏ quá!

PV: Đúng là không thể đem thị trường Đà Nẵng để so với thị trường TP.HCM, nhưng ngược lại Nhà hát Hòa Bình phải chịu sự cạnh tranh của nhiều nhà hát khác trên cùng địa bàn; trong khi ở Đà Nẵng, ngoài Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh quá nhỏ và chỉ chuyên phục vụ cho biểu diễn nghệ thuật tuồng thì NHTV là nhà hát duy nhất có thể phục vụ biểu diễn ca múa nhạc và nghệ thuật tổng hợp.

Nói cách khác, NHTV giữ thế độc quyền ở Đà Nẵng. Đó là lợi thế không hề nhỏ của nhà hát này. Mặt khác, khi xã hội hóa NHTV, Đà Nẵng hoàn toàn có thể thuê lại mặt bằng khi tổ chức các sự kiện của TP. Tính ra các khoản thuê đó vẫn rẻ hơn nhiều so với bỏ ra nhiều tỉ đồng nuôi cả một bộ máy…

Vị PGĐ: Đúng là vẫn thấp hơn nhiều so với phải nuôi cả một đội quân như vậy!

PV: Như vậy, thêm một vấn đề nữa ở đây là bản thân Đoàn CMN Đà Nẵng lẽ ra cũng phải tạo ra kinh phí để tự nuôi họ.

Vị PGĐ: Đúng rồi!

PV: Lẽ ra Đoàn CMN Đà Nẵng phải vươn lên, nâng tầm chất lượng biểu diễn, phải thu hút được các ngôi sao và trở thành đoàn CMN có thể bán vé thu tiền. Nhưng ông thấy ngay tại Đà Nẵng, đoàn CMN này mỗi năm tổ chức được bao nhiêu đêm biểu diễn có thể bán vé thu tiền?

Vị PGĐ: Hoàn toàn không có. Nên nếu muốn tồn tại thì sắp tới họ phải làm chuyện đó. Vấn đề này đã định hướng trong vài năm trở lại đây nhưng họ làm không được!

PV: Một đoàn CMN được nuôi theo kiểu chuyên nghiệp, có sẵn cả một nhà hát to lớn, hiện đại nhưng một năm không tổ chức được lấy một đêm biểu diễn bán vé thu tiền ở ngay chính nhà hát đó. Vậy thì ngân sách TP tiếp tục bỏ ra mấy tỉ đồng mỗi năm nuôi đội quân như vậy để làm gì?

Vị PGĐ: Đúng rồi! Tôi cũng nhất trí với quan điểm đó. Chính vì vậy mà xu hướng xã hội hóa phải đặt ra để cho bản thân người lãnh đạo nhà hát, lãnh đạo đoàn CMN phải năng động lên để lo cho anh em, và anh em phải chịu trách nhiệm trong hoạt động của mình. Chứ không thể sống theo kiểu ngửa tay ra chờ nhà nước rót tiền rồi mới hoạt động như lâu nay là không được!

PV: Với tình hình như ông vừa nói thì việc đặt vấn đề ‘coi chừng tan đàn sẻ nghé Đoàn CMN Đà Nẵng” có lẽ cũng cần phải xem lại. Nếu hiệu quả của một đoàn CMN chỉ như ông vừa đề cập thì việc giữ lại đoàn này theo kiểu như hiện nay cũng đâu có lợi ích gì? Ông thấy đoàn có tác dụng gì đối với sự phát triển phong trào CMN trên địa bàn TP đâu, có làm hạt nhân cho phong trào lên đâu, có làm nảy nở thêm được những nhân tố mới nào đâu?

Vị PGĐ: Tôi đồng ý về điều này, và cũng muốn nói thêm: Khi xã hội hóa NHTV thì chính TP cũng phải tập sống với cơ chế xã hội hóa. Khi TP muốn tổ chức hoạt động gì ở nhà hát này thì cũng phải đặt vấn đề thuê, mướn sòng phẳng. Mặt khác, khi xã hội hóa thì phải đảm bảo nhà hát này là để phục vụ biểu diễn CMN và các loại hình tương tự chứ không được biến nơi đó thành công năng khác.

Ông Đình Thậm cũng bảo nếu làm như thế thì ổng sẽ nhận liền. Nhưng nhận thế nào được, phải vô đấu thầu, ai hiệu quả hơn thì người đó sẽ nhận chứ! Còn nếu TP “ưu ái” cho NHTV và đoàn CMN hiện nay tiếp tục nhận thì phải có lộ trình, sau thời gian bao lâu mà làm không được thì mời anh tránh qua để TP tổ chức đấu thầu!

PV: Xin cám ơn ông!

HẢI CHÂU