Chính phủ Mỹ mới đây đã lên án chính quyền Syria sau khi một cuộc điều tra cho thấy cả chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad và tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đều sử dụng vũ khí hóa học.

Phát ngồn viên Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ (NSC) Ned Price phát biểu: “Giờ đây không còn nghi ngờ gì nữa, chính phủ Syria đã liên tục sử dụng khí clo để trấn áp người dân”. NSC cũng cáo buộc chính quyền Assad vi phạm Công ước về Vũ khí Hóa học và một nghị định do Liên Hợp Quốc ban hành.

Vũ khí hóa học được cho là được chính quyền Syria và IS sử dụng.

Cuộc điều tra các vụ tấn công vũ khí hóa học được tiến hành bởi Liên Hợp Quốc và Tổ chức Cấm Vũ khí Hạt nhân (OPCW) một năm trước, với mục đích xác định những bên đang sử dụng vũ khí hạt nhân ở Syria. Kết quả cho thấy đã có nhiều vụ tấn công bằng khí clo được cho là do chính quyền Syria gây ra, và đây là lần đầu tiên Liên Hợp Quốc công nhận Syria đã vi phạm luật pháp quốc tế.

Báo cáo về vũ khí hóa học này có thể sẽ khiến chính quyền Obama phải nhận nhiều chỉ trích từ phía đảng Cộng hòa khi đã không có bất kỳ động thái quân sự nào sau khi có thông tin chính quyền Assad dùng khí sarin để trấn áp người dân.

Thay vào đó, Mỹ và Nga đã thống nhất một thỏa thuận, qua đó Syria giải giáp toàn bộ các loại vũ khí hóa học mà họ đang có trước sự giám sát của OPCW. Mặc dù chính quyền Obama gọi đây là một thắng lợi lớn của Mỹ, những người thuộc đảng Cộng hòa gọi đây là hành động thể hiện sự mềm yếu của Tổng thống Mỹ.

Việc Liên Hợp Quốc xác nhận rằng Syria vi phạm nghị định cấm sử dụng vũ khí hóa học đã khiến nội bộ quốc hội Mỹ lại căng thẳng trở lại.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ Ed Royce, một thành viên của đảng Cộng hòa đã phát biểu rằng việc chính quyền Assad sử dụng vũ khí hóa học biến những gì chính quyền Obama đã làm thành một “trò đùa”.

“Giờ đây Nhà Trắng mới tuyên bố rằng “không còn nghi ngờ gì nữa”, rằng chính quyền Assad đã dùng khí độc để trấn áp người dân Syria vào năm 2014 và 2015. Vài tuần trước bọn họ còn thả thêm bom hóa học xuống phía Đông Aleppo”, ông Royce nói. “Vậy bây giờ Tổng thống sẽ làm như thế nào?”.

Đáp lại, phát ngôn viên Nhà Trắng Josh Earnest cho biết: “Chúng ta đã thấy được bài học rõ ràng khi Hoa Kỳ trực tiếp thay đổi chính quyền tại Iraq và dùng những biện pháp quân sự tại đất nước này”.

Ông Earnest cũng biện hộ cho thỏa thuận giữa Mỹ và Nga về vấn đề vũ khí hóa học. “Chính những chính sách ngoại giao cứng rắn cảu Mỹ và Nga mới khiến chính quyền Assad từ bỏ kho vũ khí hạt nhân mà họ đang có”, ông nói. “Đáng tiếc là điều này đã không ngăn cản chính quyền Assad biến khí clo thành một loại vũ khí quân sự”.

Cũng theo báo cáo điều tra trên, không chỉ có chính quyền Syria, IS cũng được cho là đã dùng khí mù tạt và giết hại nhiều dân thường vào tháng 8/2015. Chính phủ Mỹ cũng lên án vụ tấn công này, đồng thời tuyên bố rằng họ đã nỗ lực để ngăn chặn các hoạt động sản xuất vũ khí hạt nhân của IS, trong đó bao gồm tiến hành nhiều cuộc không kích vào các mục tiêu của IS và bắt giữ một chuyên gia hóa học đang làm việc cho IS.

“Chúng tôi vẫn tiếp tục loại bỏ những thủ lĩnh IS đang sử dụng các loại vũ khí hóa học, đồng thời sẽ tấn công vào các địa điểm sản xuất những loại hóa chất độc của tổ chức này”, ông Price cho biết.

Bài viết được tham khảo nguồn tin CNN, một kênh truyền hình nổi tiếng của Mỹ, thuộc sở hữu tập đoàn Time Warner. CNN là một trong những kênh thông tin uy tín nhất thế giới.

Anh Tuấn (lược dịch)