Nếu có chút trình độ và bằng cấp trên đại học thì nhận dạy hợp đồng thêm tại các trường đại học, cao đẳng. Ai có một chút vốn thì kinh doanh các mặt hàng: đặc sản vùng miền, quần áo may sẵn, phụ kiện thời trang…

Câu chuyện giới văn phòng tranh thủ làm thêm nghề tay trái để kiếm thêm thu nhập không có gì là mới. Thế nhưng, trong bối cảnh ngành NH đang suy thoái, đi đâu cũng nghe tái cơ cấu ngân hàng, cắt giảm nhân sự, tiết giảm chi phí, hai chữ “tiền thưởng” vốn là “ đặc sản” của ngành không biết từ lúc nào đã trở thành “món xa xỉ” đối với nhân viên, nhất là nhân viên làm tại các NH đang được đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt của NHNN, thì việc làm thêm của nhân viên ngân hàng đã trở thành một nhu cầu tất yếu như bao nhiêu ngành khác.

Theo số liệu thống kê của NHNN, từ năm 2011 đến nay, đã có 19 tổ chức giảm thông qua sáp nhập, hợp nhất, mua lại, giải thể, thu hồi giấy phép. 

Riêng trong năm 2015, Ngân hàng nhà nước đã chỉ đạo hoàn thành việc sáp nhập nhiều thương vụ sáp nhập như Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng Sông Cửu Long-MHB vào Ngân hàng Đầu tư và Phát triển-BIDV, Ngân hàng TMCP Phương Nam vào Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín-Sacombank, NH TMCP Phát triển Mêkong vào NHTMCP Hàng hải Việt Nam. Riêng Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PGBank) đang trong quá trình hoàn tất sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam-Vietinbank. 

Ngoài ra Ngân hàng Nhà nước cũng đã chính thức chấp thuận cho một số Ngân hàng mua lại các công ty tài chính như: Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) mua lại Công ty tài chính hóa chất, Ngân hàng TMCP Hàng Hải VN mua lại Công ty tài chính Dệt may, Công ty tài chính Sông Đà sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Quân đội-MB. Mạnh tay hơn, NHNN còn thu hồi giấy phép chi nhánh HSBC tại Hà Nội, Công ty tài chính cao su VN.

Nói như thế để biết rằng, ước tính có khoảng 10.000 lao động đang làm việc tại các TCTD thuộc diện “đặc biệt”, tâm trạng lúc nào cũng căng thẳng, không biết bị sa thải lúc nào. Tâm lý kẻ chiếu trên (đơn vị nhận sáp nhập hay được NHNN chỉ định nắm quyền quản lý), người chiếu dưới (đơn vị bị kiểm soát, sáp nhập) đang không phải ngấm ngầm nữa mà diễn ra một cách công khai tại các tổ chức tín dụng (TCTD) như thế.

Vì lẽ đó, nhân viên ngân hàng nếu không muốn bon chen, nhảy chân sang bờ bến khác, chấp nhận ở lại “sống chung với lũ” thì ai cũng phải thủ cho mình một công việc gọi là nghề tay trái để kiếm thêm thu nhập, phòng khi bị cho thôi việc ngoài ý muốn. 

Người vốn ít, không dám mạo hiểm thì tìm những việc như bán cà phê, nước giải khát, card điện thoại ngay tại văn phòng. Người thì tận dụng chuyên môn sẵn có nhận các dự án bản vẽ thiết kế, lập báo cáo kế toán cho các DN. 

Nếu có chút trình độ và bằng cấp trên đại học thì nhận dạy hợp đồng thêm tại các trường đại học, cao đẳng. Ai có một chút vốn thì kinh doanh các mặt hàng: đặc sản vùng miền, quần áo may sẵn, phụ kiện thời trang… 

Đa phần đều chọn cách thức kinh doanh online, bán hàng cho bạn bè, đồng nghiệp, người quen trên một diễn đàn hay nhóm có cùng sở thích trên mạng internet. Nhiều nhiều vốn hơn thì hùn hạp với anh em, bạn bè, mở Cty, quán ăn…

Thực tế, công việc kinh doanh làm thêm thuận lợi, nhiều khi lại trở thành thu nhập chính hơn cả mức lương ngân hàng, thế nhưng vì sao đa phần mọi người vẫn không muốn rời bỏ công việc tại ngân hàng để chuyển hẳn sang kinh doanh hay làm thêm? 

Tất cả chỉ vì vẫn còn một chút sĩ diện, vì cái mác nhân viên ngân hàng, vì muốn giữ các mối quan hệ trong giới tài chính mà chấp nhận “chân trong chân ngoài”. Xin được vào ngân hàng đã là không dễ, nhất là với ngân hàng mà nhà nước giữ 100% hoặc trên 90% vốn, nếu không tuyển nội bộ thì cũng ưu tiên cho người quen biết và có chút gốc gác. So với công việc bỏ sỉ hàng hóa hay bán bảo hiểm thì cầm danh thiếp nhân viên ngân hàng vẫn có giá hơn nhiều. 

Vì vậy, cho dù gặp hoàn cảnh bi đát như hiện nay thì họ cũng cam chịu, cố bám trụ chờ ngày ngành ngân hàng khởi sắc trở lại.

Nhìn nhận việc làm thêm của cán bộ nhân viên, chị T, trưởng phòng chính sách sản phẩm của ngân hàng cổ phần nhận xét: “Trong bối cảnh chung của nền kinh tế, và ngành ngân hàng nói riêng, việc tìm thêm nghề tay trái để cải thiện thu nhập đối với nhân viên ngân hàng cũng là nhu cầu và giải pháp giúp nhằm duy trì và đảm bảo cuộc sống. 

Thế nhưng, để tránh làm ảnh hưởng đến công việc chính ở ngân hàng, nhân viên phải báo cáo với cấp lãnh đạo trực tiếp về ý định làm thêm và trình bày các kế hoạch phân phối quỹ thời gian hợp lý để lãnh đạo biết, kể cả dự kiến những trường hợp phát sinh có khả năng chiếm dụng thời giờ của công sở như khách yêu cầu giao hàng gấp… thì nhân viên cần phải có giải pháp bù giờ như thế nào. 

Tránh trường hợp lén lút làm thêm, rồi không đảm bảo được giờ giấc tại cơ quan, nhờ vả đồng nghiệp gánh vác công việc thì chỉ được một đôi lần chứ không ai mà làm giúp mãi, đến khi vỡ lẽ ra, công việc ở ngân hàng không hoàn thành thì bị mất việc là điều không thể tránh khỏi. 

Là lãnh đạo, tùy vào điều kiện, tính chất công việc, nếu có thể thì cũng nên thông cảm, tạo điều kiện cho nhân viên làm thêm với điều kiện, nhân viên phải cam kết một số nguyên tắc nhằm đảm bảo hiệu suất công việc như: giữ vững chỉ tiêu kinh doanh, có thể linh hoạt về giờ giấc nhưng vẫn phải đảm bảo đủ giờ công, …”

Câu chuyện làm thêm của cán bộ nhân viên ngân hàng như một bộ phim truyện dài tập vẫn đang chiếu hàng ngày trên kênh đời sống thực tế, ít nhất là cho đến khi đề án “cơ cấu lại hệ thống TCTD giai đoạn 2011-2015” theo quyết định 254/QĐ-TTg thực hiện hoàn tất.

Nguyễn Ngọc Tâm Tuyền/Ngân hàng Xây dựng CBBank/nguồn DĐDN