Trước khả năng Nhật Bản cung cấp các máy bay phục vụ tuần tra trên Biển Đông cho Philippines, Trung Quốc đã lên tiếng cáo buộc hai quốc gia này hợp lực làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.

Chính phủ Nhật Bản có thể cung cấp 3 máy bay Beechcraft TC-90 King Air cho Phlippines song các cuộc đàm phán mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Loại máy bay này được Tokyo sử dụng để huấn luyện cho các phi công quân sự song Manila có thể trang bị thêm radar tuần tra trên không và trên biển cho TC-90 để thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên Biển Đông. 

"Philippines không có đủ máy bay để thực hiện tuần tra thường xuyên trên Biển Đông", một nguồn tin giấu tên chia sẻ với hãng tin Reuters. 

Máy bay Beechcraft TC-90 King Air. 

Tuy nhiên, chương trình tài trợ máy bay cho Philippines của Nhật Bản sẽ phải đối mặt với một số trở ngại. Hiện nay, giới lập pháp Nhật đang xem xét thông qua các quy định tài chính nhằm ngăn cản chính phủ chuyển giao các thiết bị thuộc sở hữu của nhà nước. Nếu bộ luật này được thông qua, đây là sẽ bước tiến mới trong nỗ lực mở rộng vai trò của quân đội Nhật Bản ở nước ngoài như kế hoạch của Thủ tướng Shinzo Abe. 

Hồi tháng trước, Hạ viện Nhật Bản đã thông qua dự luật an ninh mới, cho phép các binh sĩ nước này lần đầu tiên ra nước ngoài tham chiến kể từ sau Thế chiến thứ Hai. 

Trong khi đó, Bộ trưởng Philippines Voltaire Gazmin cho hay ông chưa nhận được bất cứ thông tin nào liên quan tới kế hoạch tiếp nhận các máy bay TC-90. Hiện tại, chính phủ Philippines vẫn đang đẩy nhanh tiến độ tiếp nhận thêm các máy bay P3-C hiện đại do Tập đoàn Lockheed Martin sản xuất. 

Trong vòng 3 năm tới, Tokyo sẽ cho phi đội P3-C vốn có khả năng kiểm soát hoạt động của các tàu ngầm đối phương, về nghỉ hưu. Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản vẫn đang do dự với kế hoạch này. So với các máy bay TC-90, P3-C yêu cầu công tác hỗ trợ từ mặt đất nhiều hơn và sử dụng nhiều nhiên liệu hơn. 

Việc Philippines tiếp nhận các máy bay tuần tra từ Nhật Bản sẽ khiến Bắc Kinh tỏ ra không hài lòng. Bởi Manila sẽ sử dụng các máy bay để tuần tra không phận trên khu vực thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, nơi Trung Quốc đang ngang nhiên xây dựng các hòn đảo nhân tạo phục vụ mục đích quân sự. 

Bên cạnh các nước có tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông như Philippines, Việt Nam, Nhật Bản và Mỹ đã bày tỏ mối quan ngại sâu sắc trước sự xuất hiện của các đảo nhân tạo do Trung Quốc xây dựng trái phép trên Biển Đông. Còn theo chính phủ Trung Quốc, những hòn đảo này sẽ chủ yếu phục vụ mục đích dân sự. 

Phát biểu trước giới phóng viên, hôm 5/8, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố Bắc Kinh đã ngừng các dự án cải tạo đất trong khu vực. "Trung Quốc đã dừng hành động và các chuyến bay sẽ kiểm chứng điều đó", ông Vương ám chỉ tới các chuyến bay giám sát do Mỹ tiến hành trên Biển Đông. 

Mặc dù không phải là quốc gia có tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông, nhưng thời gian qua, Mỹ đã đẩy mạnh tổ chức tập trận quân sự với các nước đồng minh ở Thái Bình Dương đồng thời kêu gọi Nhật Bản hỗ trợ chương trình bảo dưỡng và huấn luyện các máy bay tài trợ cho Philippines. 

Theo Reuters, trong một tuyên bố vào tối muộn hôm 6/8, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc còn lên tiếng chỉ trích các chính sách trên Biển Đông và việc nhận hỗ trợ từ Nhật Bản với Bộ trưởng Ngoại giao Philippines. 

"Nói chung, tình hình trên Biển Đông hiện đang ổn định, không thể có nguy cơ bùng nổ xung đột lớn. Trung Quốc phản đối mọi tuyên bố và hành động không có tính xây dựng làm chia rẽ và gia tăng căng thẳng", ông Nghị phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 48 ở Kuala Lumpur. 

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc còn cho rằng Bắc Kinh chỉ là một "nạn nhân" trên Biển Đông khi mà nhiều hòn đảo của nước này bị Philippines "xâm chiếm". "Nhưng để duy trì và bảo vệ nền hòa bình, ổn định trên Biển Đông, Trung Quốc vẫn phải hết sức kiềm chế", ông Nghị nói. 

Liên quan tới Nhật Bản, vị quan chức Trung Quốc cho rằng Tokyo đã cho xây một hòn đảo mang tên Okinotori trên Thái Bình Dương, để khẳng định các tuyên bố chủ quyền. Lâu nay Bắc Kinh cũng không công nhận việc Tokyo thiết lập vùng đặc quyền kinh tế quanh đảo Okinotori. 

"Trước khi chỉ trích người khác, Nhật Bản cần phải xem xét lại chính hành động và tuyên bố của mình", ông Nghị chỉ trích. 

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đưa ra lời biện minh, các hòn đảo nhân tạo mà Bắc Kinh xây dựng trái phép trên Biển Đông sẽ cải thiện chất lượng sống và cung cấp hạ tầng cơ sở phục vụ ngư dân trong vùng như đặt các ngọn hải đăng và trạm khí tượng. 

 

Nội dung được thực hiện qua thảm khảo nguồn tin Reuters (Anh), một trong những hãng tin lớn nhất thế giới. Reuters cung cấp bài viết, hình ảnh, đồ họa và video cho rất nhiều tờ báo, đài phát thanh, đài truyền hình, Internet và các phương tiện truyền thông khác trên toàn thế giới.


MINH THU (lược dịch)