Hơn bao giờ hết, doanh nghiệp (DN) xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa hội nhập kinh tế thế giới sâu rộng khi các hiệp định thương mại lớn đã và đang có hiệu lực. Một ngịch lý đang tồn tại là nhiều DN vẫn kêu thiếu thông tin.

Muôn cái khó cho hàng xuất khẩu

Tại Hội nghị Tham tán thương mại năm 2016 vừa được tổ chức ở TP.HCM, nhiều DN xuất khẩu đã có kiến nghị Bộ Công thương cũng như tham tán thương mại ở các nước hỗ trợ trong vấn đề thông tin để thuận lợi hơn trong việc xuất khẩu hàng hóa.

Chia sẻ tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, giám đốc công ty xuất khẩu gạo sang thị trường Châu Mỹ cho hay, công ty bà rất mù mờ về thông tin chất lượng hàng hóa khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ, không biết chất nào nằm trong danh mục cấm của nước bạn. Nên có chuyện DN chuyển hàng qua thì bị giữ lại để chờ kiểm định chất lượng. Buồn hơn là với những lô hàng không đạt chất lượng, DN phải chuyển về nước.

Đại diện các DN trao đổi bên lề hội nghị.

Ông Đào Trọng Nhân, Tham tán thương mại phụ trách thị trường Mỹ cho biết đây là thực trạng mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang phối hợp với nước bạn để yêu cầu xác định hàm lượng tồn dư chất bảo vệ thực vật một cách rõ ràng đối với những mặt hàng DN Việt xuất sang. Bởi thời gian gần đây phía Mỹ không công bố cụ thể hàm lượng chất cấm tồn dư sản phẩm, trong khi hiện nay hàm lượng này được xác định đến mức phần tỷ chứ không phải phần triệu nữa.

Ngoài kiến nghị về thời gian làm thủ tục cấp chứng nhận xuất xứ của cơ quan trong nước cần rút ngắn lại, bà Tô Tuệ Lan – Tổng giám đốc Công ty XNK Bình Thuận còn đề nghị tham tán ở các nước giúp đỡ DN trong nước bằng cách tra cứu tín dụng của khách hàng để DN có thông tin và tin cậy hơn khi tiếp xúc. Vấn đề thanh toán cũng đang khiến nhiều DN xuất khẩu trong nước gặp khó vì mỗi đối tác ở mỗi nước lại áp dụng một kiểu, trong khi họ không có cơ quan thứ ba hỗ trợ.  

Phối hợp chưa nhịp nhàng

Cũng theo Tổng giám đốc Công ty XNK Bình Thuận, sự thay đổi các chi tiết trong quy định quy trình chế biến cũng như chất lượng hàng hóa nhập khẩu từ phía đối tác chưa được tham tán thương mại cập nhật cũng khiến nhiều DN xuất khẩu lao đao. Như việc mặt hàng cồi sò điệp của Bình Thuận vào thị trường châu Âu bị “đứng” bởi thay đổi quy trình sơ chế từ 5 giây lên đến 120 giây.

Các DN xuất khẩu cho rằng họ không đòi hỏi Nhà nước, cũng như tham tán thương mại ở các nước hỗ trợ nhiều mà chỉ cần được tiếp cận thông tin thị trường một cách đầy đủ và cập nhật. Chủ một DN tại TP.HCM phàn nàn khó có sự liên kết giữa DN và thương vụ ở các nước vì thông tin trên trang web của Bộ Công thương rất rối rắm, khó tìm kiếm. Còn gửi email cho các tham tán thương mại thì không được trả lời kịp thời.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, ông Trương Quang Hoài Nam chia sẻ tại địa phương có nhiều DN xuất khẩu thủy sản vào thị trường các nước lớn trên thế giới. Tuy nhiên để tìm kiếm thông tin thị trường trên trang web của Bộ Công thương thì rất khó lần ra.

Ở góc độ tham tán, ông Phạm Trung Nghĩa – Tham tán tại các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) cho biết, trong năm qua cá nhân ông nhận hơn 3000 email từ các DN, hiệp hội trong nước. Với lượng lớn thắc mắc như vậy, cộng thêm nhiều câu hỏi còn mang tính chất chung chung nhưng ông cũng đã cố gắn xử lý và trả lời hết. Tuy nhiên, có những câu hỏi khó đành phải hẹn sẽ trả lời sau.

Theo ông Nghĩa, sợi dây liên kết giữa DN trong nước và tham tán thời gian qua chưa thật sự chặt chẽ. Như hàng tháng, tham tán chỉ nhận được thông tin từ một số ít hiệp hội trong nước. Vì thế thương vụ chưa thể cập nhật được giá cả từ trong nước.   

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Cẩm Tú – Thứ trưởng Bộ Công thương cho rằng DN không nên trông chờ hoàn toàn vào sự hỗ trợ của tham tán thương mại mà cần phải tự thân vận động. Bởi nguồn lực còn hạn chế, lượng công việc nhiều nên tham tán không thể đáp ứng được. Trong thời gian tới, các tham tán sẽ tập trung cập nhật thông tin về cơ chế, chính sách của nước sở tại,  còn phần hỗ trợ DN sẽ chuyển giao các đơn vị xúc tiến thương mại. Sự thay đổi này hướng đến mục tiêu hỗ trợ tốt nhất cho DN trong nước xuất khẩu hàng hóa thuận lợi hơn. 

Phương Anh Linh