Năm 2015 là năm có nhiều luật liên quan đến sức khỏe, y tế được thông qua và bắt đầu triển khai. Đáng chú ý nhất là luật cho phép mang thai hộ, luật bảo hiểm y tế toàn dân được triển khai từ 1/1/2015 và luật cho phép chuyển đổi giới tính thông qua.

Ảnh minh họa.

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Từ 1/1/2015, Luật Hôn nhân và gia đình sửa đổi trong đó có chế định mang thai hộ chính thức có hiệu lực. Bộ Y tế cho phép 3 đơn vị được thực hiện mang thai hộ đó là Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện trung ương Huế, Bệnh viện Từ Dũ- TP.HCM. Nhờ có chính sách này, nhiều gia đình hiếm muộn có cơ hội được sinh con ruột của mình.

Quy định trong luật cũng rất chặt chẽ. Theo Điều 95 của Luật Hôn nhân gia đình quy định, điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo như sau: Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện của các bên và được lập thành văn bản.

Vợ chồng có quyền nhờ người mang thai hộ khi có đủ các điều kiện sau: Có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản; vợ chồng đang không có con chung; đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.

Người được nhờ mang thai hộ phải có đủ các điều kiện sau: Là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ; đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần; ở độ tuổi phù hợp và có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng mang thai hộ; trường hợp người phụ nữ mang thai hộ có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng; đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.

Việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không được trái với quy định của pháp luật về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Thực hiện luật BHYT toàn dân

Ngày 13/6/2014, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIII, các Đại biểu Quốc hội đã thống nhất thông qua Dự thảo Luật Bảo hiểm Y tế (BHYT) sửa đổi. Theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi, từ ngày 1/1/2015, toàn dân bắt buộc tham gia Bảo hiểm y tế. Luật có nhiều nội dung được sửa đổi, bố sung, trong đó có những nội dung mới có tính đột phá mạnh mẽ nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật hiện hành, tạo cơ chế pháp lý để thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân.

Luật BHYT sửa đổi quy định bắt buộc tham gia BHYT theo hộ gia đình và bổ sung thêm cơ chế khuyến khích nếu có 100% thành viên trong gia đình tham gia BHYT thì sẽ được giảm mức đóng. 

Ảnh minh họa.

Đặc biệt, đối tượng là người nghèo, người dân tộc thiểu số sẽ không phải đồng chi trả 5% khi khám chữa bệnh, giảm điều chỉnh mức chi trả đó từ 20% xuống còn 5% đối với một số nhóm thân nhân người có công và đối tượng người cận nghèo. 

Theo Luật BHYT sửa đổi, quỹ BHYT cũng thanh toán 100% đối với chi phí khám chữa bệnh đối với người tham gia BHYT từ 5 năm trở lên và trong năm đó họ có số tiền cùng chi trả chi phí khám chữa bệnh lớn hơn 6 tháng lương cơ bản. 

Về phân tuyến khám chữa bệnh, trước kia, tại bệnh viện tuyến huyện, trong trường hợp người dân đi khám không đúng tuyến theo quy định thì quỹ BHYT sẽ thanh toán 70% chi phí khám chữa bệnh. Theo Luật BHYT sửa đổi, bắt đầu từ ngày 1/1/2016 quỹ sẽ thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh đối với những đối tượng khám chữa bệnh trong cùng địa bàn tỉnh. 

Luật BHYT sửa đổi bổ sung quy định, trẻ đủ 72 tháng tuổi mà chưa đến kỳ nhập học thì thẻ bảo hiểm y tế có giá trị sử dụng đến ngày 30/9 của năm đó - tức là đến thời điểm sau khai giảng năm học mới, đủ thời gian để chuyển sang mua bảo hiểm y tế học đường.

Hướng quy định này nhằm giải quyết những trường hợp thực tế, trẻ em đủ 72 tháng tuổi (6 tuổi - giai đoạn được “bao cấp” khám chữa bệnh) nhưng chưa đến thời điểm nhập học lớp 1 bị gián đoạn thời gian tham gia bảo hiểm y tế.

Cho phép thực hiện chuyển giới

Bộ luật dân sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua sáng 24/11/2015 đã thừa nhận quyền chuyển đổi giới tính.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho hay, việc chuyển đổi giới tính liên quan đến những yêu cầu và điều kiện khác nhau về độ tuổi, tình trạng hôn nhân, các vấn đề về an sinh xã hội, y tế và nhiều vấn đề xã hội khác.

Do đó, pháp luật Việt Nam cần ghi nhận vấn đề này nhằm đáp ứng nhu cầu của một bộ phận trong xã hội, đồng thời cũng bảo đảm tính thận trọng, phù hợp với thông lệ quốc tế và không trái với truyền thống, phong tục tốt đẹp của dân tộc.

Liên quan đến quyền xác định lại giới tính (Điều 36), Bộ luật dân sự (sửa đổi) quy định: Cá nhân có quyền xác định lại giới tính; Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính; 

Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật; Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.

Theo các chuyên gia y tế, Việt Nam hoàn toàn làm chủ được kỹ thuật chuyển giới. Nếu luật thông qua, các cơ sở y tế được phép thực hiện chuyển giới sẽ được Bộ Y tế có văn bản kèm thông tư hướng dẫn. 

Việc cho phép chuyển đổi giới tính trong nước, người đồng giới vô cùng hạnh phúc vì họ có cơ hội tìm lại chính mình và được chăm sóc y tế theo đúng quyền lợi của họ. Điều này giúp người chuyển giới có cơ hội tăng tuổi thọ.

Ph. Thúy