Sau hai năm vắng bóng trên trường quốc tế, và một phần là bởi truyền thông đã tạm gác lại việc đưa tin về họ, ngày 1/10 vừa qua, lực lượng “nổi dậy ôn hòa” của Syria đã xuất hiện trở lại.

Báo New York Times đưa tin, Nga đã tấn công địa bàn của lực lượng nổi dậy thay vì các cơ sở của Nhà nước Hồi giáo (IS). Quân số của họ vào khoảng 3.000 đến 5.000 người, và không ai biết chắc được con số này được ghi nhận vào thời điểm hiện tại hay khi mới thành lập. Báo này không nói rõ vì sao quân đội Nga lại tấn công một lực lượng cỡ nhỏ như vậy.

Ảnh chụp cuộc không kích của Nga tại Syria.

Họ cũng không giải thích rằng, tại sao một lực lượng nổi dậy phản đối chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan lại có thể hoạt động tại thị trấn Talbiseh, gần thành phố Homs (Syria), nơi mà trong 2 năm vừa qua đã thuộc sự kiểm soát bởi al-Nusra và các nhóm Hồi giáo cực đoan khác.

Có thể thấy rất rõ sự đối lập giữa những bằng chứng thiếu xác thực và những lập luận chắc chắn trong những bài viết về Syria. Cụ thể, New York Times đề cập đến việc một căn cứ của một nhóm nổi dậy được Mỹ hỗ trợ đã bị Nga tấn công, làm bị thương 8 người.

“Chúng tôi là lực lượng đối đầu trực tiếp với Assad”, ông Jamil Saleh, thủ lĩnh của nhóm này cho biết. “Chúng tôi không có mối liên hệ nào với IS. Địa bàn kiểm soát của IS cách chúng tôi 100 km”. Nhưng IS lại không phải là mối đe dọa duy nhất của Mỹ tại Syria và Iraq. Nhiều khả năng nhóm quân này có liên quan đến al-Nusra, tuy nhiên New York Times lại không đề cập đến vấn đề này.

Chính Tổng thống Barack Obama cũng đã có những quan điểm chân thật về các nhóm nổi dậy ôn hòa ở Syria trong một bài phỏng vấn, trái ngược với những chính sách mà ông theo đuổi.

“Ý tưởng rằng chúng ta có thể cung cấp vũ khí hạng nhẹ hoặc hơn thế cho một lực lượng gồm toàn bác sĩ, nông dân, người buôn bán thuốc và nói rằng họ có thể chống lại một đội quân được trang bị rất tốt, được hỗ trợ bởi Nga, Iran và Hezbollah là điều không tưởng”, ông nói.

Về mặt nào đó, “lực lượng ôn hòa” ở Syria giống như những gì mà các quan chức Mỹ từng nghĩ đến vào thời Chiến tranh Việt Nam, khi họ có ý định lập nên một chính phủ thứ hai để chống lại Việt Minh. Chế độ Ngô Đình Diệm được lập nên nhưng sau đó bị sụp đổ nhanh chóng, và lực lượng thân Mỹ có tầm ảnh hưởng chính trị và quân sự quá nhỏ đã khiến Mỹ rơi vào một vòng xoáy tiêu cực cho đến khi cuộc chiến chấm dứt.

Mỹ muốn Tổng thống Syria Bashar al-Assad phải từ chức, do đó nước này đã cho hậu thuẫn các lực lượng nổi dậy.

Hiện tại, Tổng thống Obama luôn luôn nhận định rằng Assad phải từ chức ngay lập tức, nhưng lại không có ai để thay thế ông này. Điều tương tự đã xảy ra khi Mỹ đã góp phần khiến chính quyền Libya cũ sụp đổ, song lại không có kế hoạch cụ thể để xây dựng một chính phủ ổn định sau sự kiện này. Từ đó đến nay, tình hình tại Libya đã trở nên xấu đi, còn ông Obama thì chưa từng nói một lời nào về đất nước này.

New York Times ngoài ra còn có một bài viết khác, đăng ngày 2/10, nói về một nhóm vũ trang mà báo này 5 tuần trước đã gọi là Ahrar al-Sham, nhưng nay đã dùng một cái tên dễ nhớ hơn là “Đội quân Thu phục”.

Báo này nói rằng, Đội quân Thu phục chiến đầu cùng với những phân nhánh vốn bắt nguồn từ Quân đội Syria Tự do, nhiều nhóm được Mỹ huấn luyện chiến đấu và có các loại súng chống tăng của Mỹ. Một nhóm khác được CIA đào tạo được cho là đã bị máy bay Nga tấn công, khiến Washington tỏ ra bất bình.

Tuy nhiên, New York Times cho biết, các nhóm vũ trang được Mỹ hậu thuẫn này lại chiến đấu cùng al-Nusra, một tổ chức có liên quan đến al-Qaeda và là một kẻ thù của Mỹ. Họ nói rằng nếu họ muốn lật đổ Assad, đây là lựa chọn duy nhất.

Bài viết kết thúc với việc Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cảnh báo rằng Nga chỉ được phép tấn công IS. Nhưng làm sao ta có thể biết chính xác được vị trí của IS, khi tổ chức này luôn đi trước Mỹ và lực lượng đồng minh một bước? Những gì mà chính phủ Mỹ nói về những tiến triển trong cuộc chiến chống IS cho đến nay đều không đáng tin cậy.

Sau cùng, sự xuất hiện của một lực lượng thứ ba sẽ luôn là điều không tưởng, nhưng Mỹ vẫn tiếp tục chạy theo giấc mơ này từ nhiều năm nay. Nó đã trở thành một cái vòng luẩn quẩn mà Mỹ cần phải tìm cách thoát ra.

Nội dung được thực hiện dựa trên tham khảo nguồn tin của Huffington Post, một tờ báo địa phương có uy tín của Mỹ.

Anh Tuấn (lược dịch)