Theo các bác sĩ việc nối liền chi thể bị đứt lìa thành công phụ thuộc nhiều vào việc vận chuyển bệnh nhân đến sớm và sơ cứu đúng cách.

Nối bàn tay đứt lìa toàn bê tông



Anh Quách Xuân T. (47 tuổi) công nhân ở nhà máy bê tông Hà Nam không may bị tai nạn lao động khi anh đang thực hiện nhiệm vụ bên máy trộn xi măng. Trong lần làm việc anh thấy đột nhiên máy không hoạt động, anh T. đưa tay vào chỉnh, ai ngờ máy chạy hút xoắn tay anh vào ống hút xi măng dẫn vào máy trộn bê tông. 

Một cảm giác điếng người, tê dại và anh T. không thể rút tay ra được nữa. Cả công ty nhao đến ứng cứu, ngắt điện để máy móc ngừng hoạt động nhưng không thể làm gì nổi. Cánh tay anh T. mắc kẹt vào ống hút xi măng. 

Những người xung quanh cấp tốc gọi thợ đến cưa cái ống hút đó ra. Đến khi phá được máy (sau đúng 1 tiếng xảy ra tai nạn), rút tay ra thì… cẳng tay anh T. chỉ còn trơ lại một mỏm cụt bám chặt xi măng. Anh T. được cấp tốc băng bó tạm rồi lên xe cấp cứu chở thẳng đến Bệnh viện Việt Đức. Nhóm khác tìm kiếm bàn tay bị đứt trong hỗn độn mảnh vỡ của máy và xi măng rồi cho vào túi nilon, bỏ vào thùng đá và tiếp tục chuyển đến Bệnh viện Việt Đức.

Anh T. nhập viện trong tình trạng đứt lìa 1/3 cẳng tay trái, da niêm mạc nhợt, huyết áp tụt. Còn phần đứt rời và phần mỏm cụt được chuyển lên sau dù được sơ cứu nhưng bị khối xi măng đông cứng đóng chặt.

ThS.BS. Vũ Trung Trực cho biết cẳng tay bệnh nhân bị đứt trong tình trạng xoắn vặn làm giập nát các tổ chức thần kinh, mạch máu, gân, cơ, xương. Phần đứt rời bảo quản không đúng cách, tiếp xúc trực tiếp với đá lạnh, bị bỏng lạnh sẽ có nguy cơ phù nề và hoại tử sau khi ghép nối. Tuy nhiên gia đình tha thiết mong giữ lại được cánh tay cho người bệnh nên các bác sĩ đã tiến hành vi phẫu nối mạch máu cho bệnh nhân trên vết thương đa chấn thương, xi măng đóng chặt cả trong tuỷ xương. Sau hơn 9 tiếng phẫu thuật, các bác sĩ mới tiến hành xong các bước phẫu thuật để nối liền tay cho người bệnh.

Thành công tới 85 %

Hiện nay nối liền các phần cơ thể bị đứt rời do tai nạn lao động hay tai nạn giao thông được các bác sĩ tại khoa Phẫu thuật tạo hình của bệnh viện thực hiện thường xuyên. Thống kê của Viện chấn thương chỉnh hình (Bệnh viện Việt Đức) từ tháng 8/2007 đến 4/2016, các bác sĩ của Viện đã nối liền 132 trường hợp bàn tay, ngón tay, bộ phận cơ thể đã bị đứt rời thông qua kỹ thuật vi phẫu. Trường hợp của anh T. là hi hữu vì vết thương bị đứt lìa và xi măng đóng đông lại, phần mỏm bị đứt cũng trong tình trạng như thế. 

Theo viện Chấn thương chỉnh hình, trong số bệnh nhân được nối phần cơ thể bằng vi phẫu có tới 87% là nam giới, tuổi trung bình là 30 tuổi, tuổi người thấp nhất là 16 tháng tuổi và người cao tuổi nhất là 69 tuổi.

Trong đó, nguyên nhân nhiều nhất là do tai nạn lao động (64%), tiếp đó là do tai nạn sinh hoạt, và các nguyên nhân khác. Tỷ lệ thành công là gần 85%.

Theo phân loại, có 51 chi thể có kết quả tốt, chiếm tỷ lệ 40%, trong đó chủ yếu gặp trên bệnh nhân có tập phục hồi chức năng đầy đủ (72%). Còn số bệnh nhân tập phục hồi chức năng không đầy đủ, chủ yếu đạt kết quả khá hoặc kém với 58% khá và 1,6% (2 bệnh nhân/127) kém.

Việc phẫu thuật nối liền chi thể đứt lìa có thành công hay không phụ thuốc vào việc bảo quản phần đứt lìa và thời gian bệnh nhân đến bệnh viện thật sớm.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của bệnh viện Việt Đức từ trước đến nay hầu hết các ca khâu nối bộ phận cơ thể bị đứt rời đều trong tình trạng bảo quản và sơ cứu không đúng cách. 

Khi không may bị tai nạn đứt lìa chi thể, người thân phải thực hiện cầm máu mỏm cụt bằng băng ép, tránh sử dụng garo ở mức tối đa, không được dùng panh kẹp để kẹp mạch máu vì sẽ làm giập nát, gây khó khăn cho phục hồi lưu thông mạch máu (thiếu máu không hồi phục dẫn đến hoại tử vùng không có mạch máu nuôi dưỡng).

Phải bọc phần chi thể đứt rời lại bằng gạc hoặc vải sạch, cho vào túi nilon sạch buộc kín, sau đó cho vào túi nilon (hay hộp nhựa) khác đựng nước rồi mới cho vào hộp hoặc thùng đựng đá tránh bỏng lạnh. Bệnh nhân và bộ phận đứt phải được đưa vào viện càng sớm càng tốt, tốt nhất là phần đứt lìa được nối sau 6-10 tiếng bị đứt rời các bộ phận, tỷ lệ thành công là rất lớn, trên 80%.

Khánh Ngọc