Y tế là một lĩnh vực chuyên ngành, chuyên môn sâu nên các phóng viên được ban biên tập phân công hoạt động trong lĩnh vực này cần phải được chuyên môn hóa đến mức tối đa nhất.

Nâng cao hiệu quả truyền thông về công tác y tế là một trong những chiến lược hợp tác quan trọng giữa Bộ Thông tin truyền thông và Bộ Y tế. Báo Infonet xin trích đăng những bài phát biểu có ý nghĩa trong việc tăng cường hiệu quả tuyên truyền trong lĩnh vực y tế. 

Đây là những bài phát biểu nằm trong hội thảo Nâng cao hiệu quả truyền thông về công tác y tế.

Dưới đây là bài phát biểu của bà Hoàng Nữ Thái Bình Báo Sức Khỏe và Đời sống          
   
Xã hội ngày càng phát triển thì các nhu cầu trong cuộc sống của con người cũng tăng lên, trong đó có nhu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Bên cạnh đó, xã hội càng phát triển thì việc giao lưu giữa các quốc gia cũng diễn ra phong phú đa dạng hơn, con người từ vùng lãnh thổ này di cư sang lãnh thổ khác cũng ngày càng nhiều hơn. 

Dịch sởi là một trong những sự kiện lớn mà phóng viên y tế tham gia rất tích cực để đưa tin

Sự giao thoa này mang tính hai mặt, trong đó có mặt trái là con người có thể mang dịch bệnh từ khu vực này lây lan sang khu vực khác. Dovậy cộng đồng không chỉ đòi hỏi báo chí thông tin một cách đơn giản về tình hình dịch bệnh, về các kỹ thuật trong chăm sóc sức khỏe, về sử dụng thuốc an toàn hiệu quả, hợp lý… mà cần phải có sự phân tích, bình luận một cách đa dạng, nhiều chiều về các vấn đề liên quan đến công tác chăm sóc sức khỏe.

Hiện nay thông tin về y tế được chuyển tải đến cộng đồng thường được thể hiện dưới các nội dung:

-  Thông tin nhằm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của người dân về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe

-  Thông tin chỉ dẫn về tình hình dịch bệnh và cách phòng chống dịch bệnh

-  Thông tin chỉ dẫn về thành tích y học, kỹ thuật cao trong điều trị

-  Thông tin hướng dẫn sử dụng thuốc, mỹ phẩm an toàn, hợp lý và chỉ dẫn về các bài thuốc y học cổ truyền

- Thông tin chỉ dẫn về an toàn thực phẩm và dinh dưỡng hợp lý

-  Thông tin về các “sự cố”, tai biến y khoa trong các lĩnh vực tiêm chủng, ngoại khoa, nhi khoa, sản khoa…

Tuy nhiên vì lĩnh vực y tế là một lĩnh vực khá liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của con người nên các thông tin liên quan đến y tế thường được cộng đồng quan tâm đón nhận. Điều này cũng đi đôi với việc mọi hoạt động của ngành y tế sẽ bị cộng đồng “soi” nhiều hơn. 

Bởi vậy hơn lúc nào hết việc nhìn nhận, đánh giá về vai trò của việc cung cấp thông tin về y tế đến với cộng đồng của báo chí nói chung ngày càng trở nên cần thiết để từ đó nhìn nhận cụ thể những điểm mạnh, điểm hạn chế của quá trình thông tin nhằm tìm ra giải pháp không ngừng nâng cao hiệu quả của công tác truyền thông về y tế đến với nhân dân.

1. Nhóm các giải pháp nhằm nâng cao trình độ, năng lực và tính chuyên nghiệp của phóng viên, biên tập viên làm công tác truyền thông về y tế

Nhà báo được coi là chủ thể của hoạt động báo chí. Như vậy, trong công tác thông tin về y tế cho cộng đồng, nhà báo là người đưa thông tin đến với cộng đồng, còn cộng đồng là đối tượng tiếp nhận thông tin. 

Do đó, nếu nhà báo có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tốt, có cái nhìn “nhạy” với các vấn đề, sự kiện  thì khi xử lý thông tin trong tác phẩm báo chí sẽ biết lựa chọn những chi tiết “đắt” để xử lý trong tác phẩm báo chí của mình. 

Bên cạnh đó, nếu nhà báo có năng lực, chuyên môn, nghiệp vụ tốt thì cách diễn đạt, cách dùng từ, câu- chữ, đặt tít chính, tít phụ, tít xen trong tác phẩm báo chí cũng sẽ chau chuốt, dễ hiểu và ấn tượng hơn, “hút” bạn đọc hơn.

Thực tế hoạt động báo chí hiện nay cho thấy, các cơ quan báo chí thường có xu hướng cử, phân công phóng viên chuyên trách theo dõi các lĩnh vực để nhằm làm chuyên nghiệp hóa, chuyên môn hóa thông tin từng lĩnh vực của đời sống xã hội trong hoạt động báo chí.  

Y tế là một lĩnh vực chuyên ngành, chuyên môn sâu nên các phóng viên được  ban biên tập phân công hoạt động trong lĩnh vực này cần phải được chuyên môn hóa đến mức tối đa nhất. 

Để làm được điều này, phóng viên phải được thường xuyên tiếp xúc với các chuyên gia y tế đó là các bác sĩ, dược sĩ, cán bộ quản lý...

Đồng thời, phóng viên cũng cần phải chủ động tìm kiếm thông tin, sẵn sàng đi đến các điểm nóng về dịch bệnh, đi đến vùng sâu, vùng xa để phản ánh thực tế về công tác chăm sóc sức khỏe của địa phương đó... 

Bên cạnh đó, phóng viên muốn có thông tin cập nhật, tin “nóng”, tin “độc” thì cần phải: Biết thiết lập, duy trì và phát triển các mối quan hệ công việc để bất kỳ trường hợp nào và lúc nào cũng có thể cậy nhờ được các chuyên gia, các mối quan hệ… 

Thông tin về kiến thức chăm sóc sức khỏe nhân dân, điều này, đòi hỏi nhà báo không chỉ đưa tin, bài theo cách phản ánh đơn thuần mà mỗi sự kiện, vấn đề, nhà báo cần phải lý giải, phân tích, giúp công chúng nâng cao nhận thức và tự giác thực hiện theo những định hướng của Đảng, Nhà nước vì mục tiêu bảo vê, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân...

Bên cạnh đội ngũ phóng viên, trong mỗi tòa soạn báo còn có một đội ngũ không thể thiếu chính là các biên tập viên.  Do đó việc biên tập thông tin về y tế cũng đòi hỏi các biên tập viên phải có tay nghề để làm sao biến những thông tin y tế, sức khỏe khoa học, hàn lâm thành những thông tin dễ hiểu, dễ tiếp nhận cho công chúng.

2. Nhóm các giải pháp nhằm đổi mới nội dung, hình thức thể hiện của cơ quan báo chí trong việc truyền thông về y tế

Đối với công tác thông tin y tế, các tòa soạn báo chí nói chung, khi thông tin về lĩnh vực này cần phải bám sát các chủ trương, chính sách, quan điểm chỉ đạo, định hướng của Đảng và Nhà nước về công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. 

Lãnh đạo Tòa soạn soạn báo phải có sự quản lý chặt chẽ nguồn thông tin cũng như tính chân thật, khách quan của nguồn thông tin đó, làm sao để thông tin được phóng viên đưa ra phải chính xác, không tô hồng, giật gân, sai sự thật.

Thực tế hoạt động báo chí cho thấy, không phải thông tin gì về y tế cũng do nhà báo đưa tin mà cũng có thể thông tin đó được các chuyên gia, nhà chuyên môn viết gửi cho cơ quan báo chí hoặc công chúng cũng có thể chủ động tham gia cung cấp thông tin, phản ánh, chia sẻ những vấn đề liên quan đến kiến thức chăm sóc sức khỏe mà công chúng biết được trên các phương tiện thông tin đại chúng. 

Do vậy, các tòa soạn báo để có nguồn tin phong phú, chất lượng thông tin cao, bên cạnh đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cần phải mở rộng và duy trì mối quan hệ với các chuyên gia, cộng tác viên. 

3. Nhóm các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với hoạt động cung cấp thông tin y tế của ngành y tế

Thực tế, các đơn vị chức năng của ngành thời gian qua đã chủ động thông tin cho cộng đồng, cho báo chí qua các kênh như gửi thông cáo báo chí, đăng tải thông tin trên trang web của đơn vị, tổ chức họp báo, hội nghị, hội thảo… 

Tuy nhiên, vì lĩnh vực y tế là một lĩnh vực khá “nhạy cảm” nên bị cộng đồng “soi” nhiều hơn. Do đó, thiết nghĩ ngành Y tế cũng cần có những thay đổi trong việc thông tin truyền thông về những hoạt động của ngành để cho cộng đồng hiểu và chia sẻ với Ngành. 

Hiện nay, vấn đề phòng chống dịch bệnh, chất lượng dịch vụ  tế, quá tải bệnh viện, chất lượng thuốc, vắcxin... luôn được cộng đồng quan tâm vì vậy để cộng đồng hiểu hơn về những vấn đề này, ngành Y tế cần chủ động có những chiến lược, kế hoạch thông tin, truyền thông dài hạn, cụ thể, thường xuyên nhằm định hướng nội dung thông tin cho báo chí. 

Tuy  ngành Y tế đã có quy chế về việc phát ngôn thông tin, nhưng trên thực tế không phải mỗi khi có sự kiện gì xảy ra liên quan đến các lĩnh vực cụ thể của ngành Y tế, báo chí đều nhận được câu trả lời thỏa đáng từ cơ quan chức năng để cung cấp thông tin cho bạn đọc. 

Bên cạnh đó, mặc dù lãnh đạo Bộ Y tế đã có Chỉ thị, yêu cầu các cơ sở y tế chủ động cung cấp thông tin về những hoạt động của đơn vị, đặc biệt là những kỹ thuật mới, ca bệnh hay… nhưng hiện nay dường như mới chỉ thực hiện ở các bệnh viện lớn. 

Vẫn còn nhiều bệnh viện, nhất là tuyến dưới vẫn chưa chủ động cung cấp thông tin ngay trên chính trang web của đơn vị; tại một số đơn vị của ngành Y tế, phóng viên muốn viết chân dung về bác sĩ cũng phải xin ý kiến lãnh đạo đơn vị… 

Do đó, ngành Y tế cần yêu cầu lãnh đạo các đơn vị đó thực hiện đúng quy chế phát ngôn cho báo chí, tránh để báo chí tự tìm thông tin, dễ dẫn đến việc thông tin thiếu tính chính xác, khách quan. Đồng thời xem xét bỏ những thủ tục rườm rà đối với báo chí…

Bên cạnh đó, ngành Y tế cũng chủ động phản hồi lại với các tòa soạn báo chí về những thông tin chưa chính xác liên quan đến hoạt động của Ngành để báo chí kịp thời có sự điều chỉnh thông tin, tránh gây hiểu nhầm cho dư luận.