Giải Nobel Y học 2016 đã thuộc về Giáo sư Yoshinori Ohsumi với công trình nghiên cứu phát hiện ra cơ chế "tự thực" (Autophagie) của tế bào.

Phát hiện này đã mở ra những cách hiểu mới về nghiên cứu sinh lý người, trong đó có khả năng thích nghi với cơn đói hoặc phản ứng của cơ thể khi bị viêm nhiễm.

Thuật ngữ “tự thực”

Khái niệm về Tự thực (autophagie) lần đầu tiên xuất hiện năm 1963. Đây là thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Hi Lạp với thành tố auto (tự) và phagein (ăn, thực).  Cha đẻ của thuật ngữ này là nhà khoa học Christian de Duve, người đoạt giải Nobel Y học 1974.

Quá trình tự thực trên một tế bào

Tự thực (autophagie) là một cơ chế tự nhiên của quá trình thoái hóa và tái tạo các thành phần của tế bào, hiểu nôm na là cách các tế bào tái tạo các thành phần của chính mình.

Quá trình làm sạch các chất cặn bã trong tế bào (theo cấu trúc kiểu túi lọc) kết hợp với các enzyme men tiêu hóa sẽ giúp cơ thể loại bỏ các chất độc. Cơ chế này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1960 khi các nhà khoa học phát hiện tế bào có thể thải các thành phần của mình bằng cách đưa chúng vào một lớp màng tạo thành một bọng hình túi và vận chuyển túi này đến một trung tâm tái tạo bên trong tế bào.

Ngược lại, đột biến gen tự thực có thể gây nhiều bệnh, trong đó có các căn bệnh nguy hiểm như ung thư và các bệnh Alzheimer, Parkinson, v.v…

Trước đây, khoa học chỉ biết tớigiới hạn cuối cùng của tế bào là khả năng tự hoại tử và biến mất. Bệnh lý xuất hiện khi tế bào bị “nhiễm bẩn” dẫn tới tình trạng viêm. Phải mất nhiều thời gian khoa học mới chứng minh được rằngtế bào có thể chết đi trong một cơ thể sống, với quá trình tự thực.

Tế bào chết đi hay ở một dạng thức nào khác, được cho là đã lập trình sẵn trong các gen của chúng ta.. Theo tiêu chí của giải Nobel Y học, các công trình nghiên cứu đoạt giải phải có tầm quan trọng đặc biệt trong y học và khoa học đời sống, thay đổi các khuôn mẫu khoa học vốn dĩ và đem lại lợi ích lớn cho con người

Quá trình tự thực trên một tế bào

Qua quá trình nghiên cứu, Giáo sư Nhật bản Ohsumi xác định được 15 gen đóng vai trò quan trọng trong quá trình tự thực.Trước đó, từ những năm 90 của thế kỷ trước, Giáo sư Nhật Bản Ohsumi đã sử dụng men nở làm bánh để xác định các gen điều khiển quá trình "tự thực" và sau đó chứng minh rằng cơ chế này cũng hoạt động tương tự ở người.

Đây là một quá trình có ý nghĩa quan trọng đối với việc ngăn sự phát triển ung thư và chống lại các bệnh như tiểu đường. Giới thiệu về những ứng dụng của công trình được vinh danh năm nay, Hội đồng Giải thưởng Nobel nhấn mạnh: “Những đột biến trong gen tự thực có thể gây ra bệnh tật và quá trình tự thực có liên quan đến một số tình trạng như ung thư, bệnh thần kinh”.

Đây cũng là lý do khiến ông được Viện Hàn lâm Khoa học Tụy Điển quyết định trao giải Nobel Y học 2016 cho Giáo sư japonais Ohsumi. “Kết quả này không quá ngạc nhiên vì nó cho phép phát hiện nhiều điều bí ẩn trong cơ thể người», thành viên viện Hàn lâm Khoa học Thụy điển-người công bố giải Nobel Y học 2016 Thomas Perlmann nói.

Cũng theo Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển, phát hiện của nhà khoa học Nhật bản đã giúp con người hiểu thêm về quá trình sinh lý học, trao đổi chất của cơ thể như cách thích nghi với việc thiếu ăn hoặc ứng phó với những viêm nhiễm.

Giáo sư Yoshinori Ohsumi là ai ?


Giáo sư Yoshinori Ohsumi, sinh năm 1945 tại Fukuoka , Nhật Bản. Ông lấy bằng tiến sĩ năm 1964 ở Đại học Tokyo. Sau ba năm học tập tại ĐH Rockefeller New York (Mỹ), ông trở về Tokyo làm việc. Từ năm 2009 đến nay, ông trở thành giáo sư Viện Công nghệ tại Tokyo.

Giáo sư Yoshinori Ohsumi cũng là người đã đoạt giải thưởng danh giá của Canada « Gairdner 2015 ».  Giáo sư Ohsumi là nhà khoa học thứ sáu sinh ra tại Nhật Bản đã đoạt giải Nobel Y học và là nhà khoa học Nhật Bản thứ 23 đoạt các giải Nobel danh tiếng.

Năm nay có 273 nhà khoa học được đề cử cho giải Nobel Y học 2016 và Giáo sư Yoshinori Ohsumi la người được vinh danh.

Giải Nobel Y học 2016 là giải Nobel đầu tiên được công bố hàng năm. Tiếp đó, sau giải Noben Y học, các giải về Vật lý sẽ được công bố vào ngày 4-10, Hóa học vào ngày 5-10 và Hòa bình vào ngày 7-10. Các giải Kinh tế và Văn học sẽ công bố vào tuần tới.|

Nobel y học 2015 được chia sẻ giữa ba người Mỹ, Nhật và Trung Quốc với một công trình y khoa gíúp xác định sớm bệnh ung thư và các loại bệnh hiểm nghèo. Phát biểu khi được tin mình nhận được giải, Giáo sư Yoshinori Ohsumi cho biết ông « rất vui mừng » vì kết quả này.

Nguồn SKĐS