Nước Anh và EU: Cuối cùng cho một ‘tình yêu’

Lê Trí

Loại bỏ thành viên khó chịu nhất của mình (Anh), EU có thể dễ dàng hướng tới một "liên minh chặt chẽ hơn bao giờ hết", đồng euro có thể được ổn định một cách dễ dàng hơn và Eurozone có thể trở thành cốt lõi, mở đường cho một liên minh chính trị và kinh tế thực thụ.
Bài 1: Khó cho EU

Có vẻ như Anh đã quyết 'dứt áo ra đi'

Theo trang "Quan hệ Quốc tế và An ninh”, với sự ra đi của Anh, EU sẽ phải đối phó với 3 nhóm thách thức.

Trước hết, đó là các vấn đề ngắn hạn liên quan đến việc thương lượng về sự ra đi của Anh. Mặc dù các hiệp ước của EU có điều khoản quy định việc rút khỏi tổ chức này, người ta vẫn không rõ phạm vi để đàm phán về sự ra đi của bất kỳ quốc gia thành viên nào, đặc biệt là Anh, quốc gia chiếm tới 12,5% dân số và 15% kinh tế của EU.

Việc ký kết một hiệp định từ bỏ tư cách thành viên đòi hỏi sự chấp thuận của Anh, Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu, trong đó Nghị viện châu Âu phải bỏ phiếu xem hiệp định đó có thể chấp nhận được với EU hay không. Điều này không có nghĩa là EU có quyền phủ quyết đối với quyết định ra đi của Anh mà chỉ là với điều kiện nào thì cơ quan này sẽ đảm bảo để có được một hiệp định, và đặc biệt là EU và Anh sẽ quan hệ với nhau thế nào khi Anh không còn là thành viên.    

Thứ hai, vào đúng vào thời điểm đàm phán với Anh, EU cũng sẽ phải bắt đầu thảo luận nội khối về cách thức thay đổi thể chế, ngân sách và vấn đề biểu quyết do sự biến mất của một trong những thành viên lớn nhất của mình. Những thay đổi như vậy, hiếm khi được nhất trí một cách dễ dàng, có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trong nội bộ EU, đồng thời thay đổi tính chất và đường lối của tổ chức này.

Các quốc gia như Thụy Điển và Hà Lan lo sợ sự thiếu vắng của môt nước lớn về tự do kinh tế sẽ khiến EU hướng mạnh hơn vào bên trong và quan tâm nhiều hơn đến chủ nghĩa bảo hộ. Các chính phủ của các nước lớn thì lo ngại sự biến mất của một thành viên lớn sẽ khiến các nước nhỏ có được tiếng nói trọng lượng hơn.   

Trục Pháp-Đức có thể sẽ lung lay, để lại một nước Đức ngày càng chiếm ưu thế vượt trội. Đối với các quốc gia miền Bắc và miền Tây châu Âu, sự ra đi của Anh có thể làm dịch chuyển EU về phía Nam và phía Đông, gây lo ngại cho các quốc gia phía Bắc và phía Tây, đồng thời đặt dấu chấm hết cho khả năng mở rộng để kết nạp các quốc gia khác, như Thổ Nhĩ Kỳ chẳng hạn.  

Tuy nhiên, với việc loại bỏ thành viên khó chịu nhất của mình, EU có thể dễ dàng tiến lên phía trước, hướng tới một "liên minh chặt chẽ hơn bao giờ hết". Một khi không còn quyền phủ quyết của Anh, đồng euro có thể được ổn định một cách dễ dàng hơn. Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) có thể trở thành cốt lõi không thể tranh cãi của EU, mở đường cho một liên minh chính trị và kinh tế. Mô hình xã hội của châu Âu có thể sẽ được giải thoát khỏi những nỗ lực của Anh nhằm pha loãng nó. Quan hệ hợp tác về đối ngoại, an ninh và quốc phòng tuy bị suy yếu do thiếu Anh nhưng đồng thời lại được giải phóng khỏi những cản trở từ phía Anh để phát triển.    

Cuối cùng, EU sẽ cần phải giải quyết những hệ quả từ sự ra đi của Anh. Sự nhất trí giữa EU và Anh ngoài EU sẽ là vấn đề hết sức quan trọng. Nó có thể dẫn đến sự thay đổi đối với Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA).    

Sự ra đi của Anh sẽ khiến cho nội bộ EU trở nên bất ổn hơn nữa.

Nếu Anh phát triển mạnh sau khi rời khỏi EU và đồng euro tiếp tục chật vật thì vị thế của Anh có thể khiến các nước thành viên khác đặt câu hỏi về tư cách thành viên của họ, gây nguy cơ làm đổ vỡ mô hình liên kết hiện nay của châu Âu. Còn nếu sau khi rời khỏi EU, Anh gặp phải khó khăn trong khi EU và khu vực Eurozone phát triển ổn định thì Anh có thể sẽ lâm vào thế cô lập, với phần còn lại của thế giới tiếp tục quan hệ với một châu Âu thống nhất hơn, nơi vị thế của Anh lúc này sẽ trở nên thấp bé.

Trong khi đó, Mỹ và các siêu cường khác có thể sẽ nhìn nhận sự rút lui của Anh như một dấu hiệu về sự chia rẽ và suy yếu của châu Âu. Sự hợp tác về quốc phòng của châu Âu có thể sẽ trở nên khó khăn hơn, dù trong khuôn khổ NATO hay trong khuôn khổ EU. EU cũng sẽ phải đối mặt với một nước Anh tuy là một cường quốc suy yếu nhưng vẫn đủ mạnh để có thể tìm kiếm ảnh hưởng đối với sự phát triển của khối này.

Nhưng câu chuyện không đơn giản chỉ là một chiều như thế. Rất nhiều chuyên gia tài chính cho rằng, Anh sẽ không dám rút lui khỏi EU bởi đó là một hành động “tự sát” khiến London lập tức đánh mất vị thế là trung tâm tài chính của thế giới và nước Anh sẽ mất đi ít nhất 10% GDP hàng năm và khoảng 2,5 ngàn tỷ USD đầu tư. Nói một cách khác, hành động rút khỏi EU của Anh là kiểu “đường quang không đi lại quàng bụi rậm”.

Bài 2: Anh sẽ “quàng bụi rậm”?

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet