Trước gia đình của nạn nhân các vụ thảm sát do súng, ông Obama đã bật khóc và phát biểu rằng ông đã ban hành lệnh thắt chặt kiểm soát sở hữu súng nhằm giảm bớt tình trạng bạo lực ở Mỹ.

Vào ngày 5/1, ông Obama tuyên bố ban hành mệnh lệnh hành pháp về việc giới hạn buôn bán súng. Trong suốt 7 năm tại vị của Tổng thống Mỹ, mọi nỗ lực nhằm kiểm soát sử dụng súng ở Mỹ đã thất bại, và bước đi đơn phương này của ông được cho là nhằm giải quyết thế bế tắc này.

Tổng thống Mỹ Barack Obama phát biểu kêu gọi giới hạn cung cấp súng vào ngày 5/1.

Tổng thống Obama đã ra hơn 20 sắc lệnh mở rộng hệ thống kiểm tra lý lịch. Mục đích của kế hoạch này để thu hẹp số lượng nhà cung cấp súng được cấp phép buôn bán, đồng thời kiểm tra tung tích của người mua. “Đây không phải là nhằm tước đi quyền sử dụng súng của toàn bộ người dân. Đơn giản là nếu một người vượt qua được bài kiểm tra lý lịch, người đó được phép mua súng”, ông Obama cho biết.

Chính quyền Obama cũng đang tìm cách áp dụng những thủ tục mới trong việc thông báo các loại súng bị mất hoặc bị lấy trộm, đồng thời cho phép các bác sĩ báo cáo những ghi nhận về các triệu chứng tâm thần của những người sử dụng súng mà không gặp phải trở ngại pháp lý nào. Ngoài ra, Nhà Trắng cũng hi vọng có thể đưa vào sử dụng công nghệ chốt an toàn mới của súng và thuê hơn 230 đặc vụ FBI để kiểm tra lý lịch người bán và sử dụng súng.

Cuối bài diễn văn, ông Obama đã bật khóc và ngừng lại nhiều lần để gạt nước mắt. Ông nói rằng quyền mưu cầu hạnh phúc và hòa bình của công dân Mỹ đã bị các vụ xả súng đẫm máu tước mất. Ông kêu gọi người bỏ phiếu hãy ủng hộ các đạo luật mới nhằm giới hạn sử dụng súng và nhớ đến những người đã đưa ra chính sách cải tổ về quyền sở hữu súng.

Ông liệt kê một loạt các vụ xả súng đã xảy ra trong những năm vừa qua, bao gồm các vụ Fort Hood, Aurora, San Bernardino, v.v… và nói rằng “quá nhiều vụ việc như vậy đã xảy ra”. “Lý do Quốc hội không thông qua những đạo luật trên là bởi họ muốn thắng cử”, ông Obama phát biểu. “Tôi xin hứa rằng, nếu các công dân Mỹ gây khó khăn cho họ khi họ không thông qua luật kiểm soát súng, chắc chắn họ sẽ phải thay đổi”.

Nhân thân của một nạn nhân trong vụ xả súng ở rạp chiếu phim ở Aurora, bang Colorado (Mỹ), diễn ra vào năm 2012.

Nhân thân của 13 nạn nhân đã chết vì các vụ xả súng đã có mặt ở phía sau Tổng thống Obama khi ông đọc bài phát biểu, cùng Phó Tổng thống Joe Biden ở bên cạnh. Ông Obama bày tỏ sự giận dữ khi nói rằng người Mỹ đã trở nên “thờ ơ” trước các vụ việc đẫm máu xảy ra trong những năm gần đây. Ông lập luận rằng Mỹ là quốc gia phát triển duy nhất phải trải qua những vụ xả súng liên tục như vậy.

Bên cạnh đó, Tổng thống Obama tiếp tục kêu gọi Quốc hội Mỹ đưa ra các chính sách mới. “Những người ủng hộ sử dụng súng có thể đang khiến Quốc hội Mỹ run sợ, nhưng họ không bao giờ có thể khiến nước Mỹ chùn bước”, ông nói. “Những vụ tàn sát này không phải là cái giá của sự tự do mà chúng ta đang được hưởng”.

Một số nghị sĩ Quốc hội đã nhanh chóng đáp lại. Lãnh tụ Đảng thiểu số trong Hạ viện Mỹ là bà Nancy Pelosi cho biết, “giờ đây Quốc hội phải làm điều đúng đắn”. Tuy nhiên Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan cho biết ông Obama “sẽ phải trả lời trước tòa án” và lệnh của ông “có thể được Tổng thống kế nhiệm thuộc đảng Cộng hòa rút lại”. Ông chỉ trích Tổng thống Mỹ vì không tôn trọng quyền của công dân Mỹ.

Nhiều ứng cử viên Tổng thống Mỹ thuộc đảng Cộng hòa, trong đó gồm tỉ phú Donald Trump, Thượng nghị sĩ Ted Cruz và Marco Rubio cho biết nếu được bầu, họ sẽ rút lại các mệnh lệnh hành pháp của Tổng thống Obama ngay khi nhậm chức.

Trong khi đó, ứng cử viên thuộc đảng Dân chủ Hillary Clinton tuyên bố bà sẽ tiếp nối những bước đi của Tổng thống Obama nếu được bầu vào Nhà Trắng. Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, một ứng cử viên khác trong đảng, cũng tuyên bố ủng hộ lệnh của ông Obama.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo nguồn tin từ Newsweek, tạp chí tin tức hàng tuần của Mỹ và được phân phối trên toàn quốc và trên quốc tế với 12 ngôn ngữ khác nhau. Newsweek là tạp chí tin tức hàng tuần lớn thứ hai tại Mỹ, chỉ đứng sau Tạp chí Time về số lượng phát hành và thu nhập từ quảng cáo.

Anh Tuấn (lược dịch)