Khi Mỹ cố gắng ngăn chặn tham vọng của Trung Quốc ở Biển Đông và tìm kiếm vai trò lớn hơn ở châu Á, Tổng thống Barack Obama hôm thứ Bảy (21/11) đã đề nghị nhiều nước ASEAN hơn tham gia TPP.

Tiếp xúc với nhiều doanh nhân trong khu vực ở chuyến thăm lần thứ 2 tới thủ đô Malaysia, ông Obama cho biết các nền kinh tế Đông Nam Á, trong đó phụ thuộc rất nhiều vào thương mại, có thể để mất cơ hội nếu họ không tham gia Hiệp định thương mại đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Tổng thống Mỹ Barack Obama. Ảnh: Reuters.

“Nếu một quốc gia – bao gồm cả các nước (Đông Nam Á) khác – chuẩn bị cho việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao, đó là một cuộc trò chuyện có giá trị”, ông Obama đề cập đến TPP, được xem là một thỏa thuận thương mại tự do toàn diện.

Các nhà lập pháp ở 12 quốc gia thành viên TPP chỉ đang bắt đầu nghiên cứu các văn bản của thỏa thuận gần đây mới được thông qua. Hiệp ước này đã mất 6 năm để đi đến ký kết, cơ quan lập pháp của các nước thành viên có thể bắt đầu phê chuẩn vào đầu năm tới. Các quốc gia ASEAN tham gia vào khối 12 quốc gia này bao gồm Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam. Gần đây, Indonesia và Philippines bày tỏ sự quan tâm tới TPP, trong khi Thái Lan đang xem xét nó.

Ông Obama khẳng định, TPP đặt tiêu ra tiêu chuẩn cao như vậy, và khi các nước thành viên có thể tham gia vào đàm phán thương mại trong tương lai, họ sẽ có tiếng nói lớn hơn trong việc định hình nền kinh tế toàn cầu.

“Các quốc gia sẽ có một sự lựa chọn: cải cách và hiện đại hóa, hoặc có nguy cơ bị bỏ lại phía sau”, Tổng thống Mỹ nói.

Khi Mỹ tìm cách tăng cường quan hệ đối tác với các nước trong khu vực thông qua TPP, nước này cũng sẽ tìm cách “duy trì tự do hàng hải” và đảm bảo các tranh chấp được giải quyết một cách hòa bình.

Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam đều có tuyên bố chủ quyền các vùng biển thuộc Biển Đông, nơi Trung Quốc đã và đang cố tình cải tạo các hòn đảo có tranh chấp. Căng thẳng đang tăng cao, và gần đây Mỹ đã gửi một tàu hải quân trong vòng 12 hải lý quanh những rặng san hô nhân tạo.

Obama cho biết TPP cũng sẽ mang lại "lợi ích chiến lược và địa chính trị quan trọng" cho các thành viên. Bởi với việc thu hút các nước Đông Nam Á khác chưa có trong thỏa thuận này, Mỹ đang tìm thêm đồng minh đứng về phía mình trong khi Trung Quốc cố gắng mở rộng ảnh hưởng của họ trong khu vực.

Obama đã có mặt tại Hội nghị thượng đỉnh các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 27 diễn ra tại Kuala Lumpur, Malaysia. Ông cũng sẽ tham dự lễ ra mắt Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) và lễ bế mạc hội nghị vào Chủ nhật, ngày 22/11.

Lãnh đạo thành viên của khối ASEAN sẽ công bố thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Dự kiến cộng đồng này sẽ trở thành một thị trường duy nhất, trong đó sẽ thống nhất hàng hóa, đầu tư và tài năng con người hiện đang bị cản trở bởi biên giới, thuế quan và các rào cản khác.

Bên cạnh Mỹ, bảy chương trình đối thoại đối tác ASEAN mở rộng khác cũng diễn ra song song, bao gồm cả Trung Quốc và Ấn Độ.

Minh Anh (lược dịch)