Đối với thị trường bất động sản, giao dịch đa số đều thanh toán bằng tiền mặt. Hơn nữa, với những kẻ hở trong pháp luật về thị trường bất động sản, kiểm soát thu nhập cá nhân đang là điều kiện để bọn tội phạm lợi dụng tiến hành hoạt động tẩy rửa tiền
Giao dịch bất động sản thường có giá trị lớn, nhưng thanh toán bằng tiền mặt là mảnh đất màu mỡ để tội phạm rửa tiền dòm ngó

Trong khi đó, hầu hết hoạt động điều tra, phân tích các giao dịch này chưa được thực hiện.

Những năm gần đây, thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán Việt Nam là hai thị trường có tốc độ phát triển rất khó dự đoán, dễ đi từ trạng thái phát triển nóng chuyển sang đóng băng. Chỉ số VN-Index của thị trường chứng khoán đã liên tục tăng cao trong năm 2007 và đầu năm 2008. 

Tương tự, thị trường bất động sản cũng tăng cao trong nửa cuối năm 2007. Điều này cho thấy, có một nguồn tiền rất lớn đang đổ vào thị trường này nhưng việc kiểm tra nguồn gốc vẫn không được quan tâm đúng mức.

Giao dịch mua bán nhà, bất động sản thường là những giao dịch có giá trị lớn, lại thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt, chính vì thế các giao dịch này thường dễ rơi vào “tầm ngắm” của tội phạm rửa tiền. Có thể nói, không ai có thể chắc chắn rằng, trong các khu chung cư, biệt thư cao cấp hiện đại ở các thành phố lớn có bao nhiêu ngôi nhà được mua bằng những đồng tiền hợp pháp.

Ngoài trách nhiệm của các cơ quan chức năng, câu hỏi đặt ra là, liệu các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực bất động sản có trách nhiệm gì trong công tác phòng, chống rửa tiền ở lĩnh vực này hay không?

Căn cứ theo Nghị định 74 của Chính phủ ban hành về Phòng, chống rửa tiền, ngoài các định chế tài chính thì doanh nghiệp kinh doanh bất động sản là tổ chức, là một trong những cá nhân, tổ chức khác có trách nhiệm phòng, chống rửa tiền.

Cụ thể, Nghị định quy định doanh nghiệp kinh doanh bất động sản có đăng ký kinh doanh phải xây dựng quy trình tìm hiểu, cập nhật thông tin và thủ tục nhận biết khách hàng theo quy định tại Điều 8 như, nhận biết khách hàng trong các trường hợp: Khi khách hàng mở tài khoản lần đầu; Khi xuất hiện giao dịch tiền mặt đến ngưỡng phải báo cáo; Khi các giao dịch có dấu hiệu đáng ngờ; Bất kỳ một giao dịch nào có quy mô và tính chất mà các tổ chức, cá nhân thấy cần phải nhận biết.

Các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản cũng phải lưu giữ, cập nhật số liệu và báo cáo các giao dịch theo quy định tại Điều 12. Cụ thể, qua hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phải lưu giữ số liệu và báo cáo cho Cục Phòng, chống rửa tiền các giao dịch gồm: Giao dịch vượt ngưỡng: gửi, rút tiền mặt từ 200 triệu đồng trở lên, giao dịch tiền gửi tiết kiệm từ 500 triệu đồng trở lên; Giao dịch đáng ngờ.

Ngoài ra, các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản kịp thời thực hiện các yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và phối hợp với các cá nhân, cơ quan, tổ chức khác trong việc phòng, chống rửa tiền; Đào tạo nhân viên để nâng cao trách nhiệm của nhân viên trong việc phòng, chống rửa tiền;

Trong trường hợp phát hiện có hoạt động liên quan đến rửa tiền thì doanh nghiệp kinh doanh bất động sản phải chủ động áp dụng theo thẩm quyền các biện pháp tạm thời quy định tại Điều 11 Nghị định. Các biện pháp tạm thời được áp dụng trong phòng, chống rửa tiền như: Không thực hiện giao dịch; Phong toả tài khoản; Niêm phong hoặc tạm giữ tài sản; Tạm giữ người vi phạm và các biện pháp ngăn chặn khác theo quy định của pháp luật

Trên thực tế, công ty kinh doanh bất động sản thường là nơi đối tượng rửa tiền chú ý lợi dụng, pháp luật cũng đã quy định rõ về trách nhiệm trong phòng, chống rửa tiền của các công ty này. Do vậy, doanh nghiệp phải hiểu rõ và có trách nhiệm trong công tác phòng, chống rửa tiền.


Nguyễn Hải