Đó là ý kiến phát biểu của Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, Đoàn ĐBQH TP.HCM khi thảo luận về dự án Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Chiều ngày 23/3, Quốc hội đã xem xét, thảo luận về dự án Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi).

Báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Thanh thiếu niên và nhi đồng Đào Trọng Thi cho biết, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận, đóng góp ý kiến về dự thảo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi).

Tuy nhiên, hiện nay còn một số ý kiến cho rằng, việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em lên thành dưới 18 tuổi (Điều 1) không thống nhất với quy định về độ tuổi trong các luật liên quan, như: Bộ luật hình sự, Bộ luật lao động, Luật xử lý vi phạm hành chính, Luật nghĩa vụ quân sự, Luật thanh niên và sẽ làm tăng chi ngân sách Nhà nước.

Về vấn đề này, ông Đào Trong Thi cho biết, Ủy ban TVQH cho rằng, việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em lên thành dưới 18 tuổi nhằm thống nhất việc sử dụng thuật ngữ “người chưa thành niên” mà không ảnh hưởng đến chính sách áp dụng đối với người chưa thành niên hoặc từng nhóm trẻ em cụ thể và không mâu thuẫn với các luật hiện hành hoặc cản trở việc thực hiện quyền, trách nhiệm của người dưới 18 tuổi quy định trong các luật khác.

Theo ông Thi, trên thực tế, không phải tất cả trẻ em đều được áp dụng đồng thời các chính sách và quy định pháp luật như nhau mà được chia theo độ tuổi và chia theo các nhóm đối tượng cụ thể để áp dụng cho phù hợp. Các chính sách hiện hành đang áp dụng cho người chưa thành niên về cơ bản sẽ không có sự thay đổi vì các chính sách đó không phụ thuộc vào việc những người này có được xem là trẻ em hay không.

Hơn nữa, Công ước Quốc tế về quyền trẻ em quy định “Trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ khi luật pháp quốc gia công nhận tuổi thành niên sớm hơn”.

Ông Đào Trọng Thi trình bày báo cáo giải trình trước Quốc hội

Theo đó, tuổi trẻ em gắn với tuổi chưa thành niên do luật pháp các quốc gia quy định. Hiến pháp và các bộ luật liên quan của nước ta đều quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên mới tự thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân. Như vậy, hệ thống pháp luật nước ta đã thống nhất quy định người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên và độ tuổi này được xác định là ranh giới để phân biệt giữa người chưa trưởng thành đầy đủ với người trưởng thành đầy đủ.

Ông Đào Trọng Thi cho rằng, về mặt khoa học, người từ 16 đến dưới 18 tuổi là người chưa hoàn thiện và chưa phát triển đầy đủ về não bộ, về thể chất, tinh thần, về nhận thức xã hội, về ý thức pháp luật, chưa đủ các điều kiện cần thiết để trở thành người lớn (người thành niên) nên cần phải được gia đình, cộng đồng, Nhà nước quan tâm, chăm sóc, bảo vệ, hướng dẫn về mặt pháp lý và ứng xử xã hội để các em được chăm sóc, phát triển, được bảo vệ khỏi các hành vi gây tổn hại, trong đó đáng quan tâm là  nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt từ 16 đến dưới 18 tuổi.

“Việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em lên thành dưới 18 tuổi cũng không gây ảnh hưởng tới quy định của Luật thanh niên và Điều lệ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, không xung đột với độ tuổi đoàn viên thanh niên của tổ chức này, vì “trẻ em” - “người lớn” và “thanh niên” - “thiếu niên” - “nhi đồng” là hai hệ thống khái niệm độc lập”, ông Đào Trong Thi cho biết.

Đề cập đến sự lo ngại việc tăng tuổi trẻ em sẽ làm tăng chi ngân sách Nhà nước, ông Thi cho biết, theo số liệu của Tổng cục thống kê, hiện nay số người trong độ tuổi từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi là 4.384.472 người. Khi điều chỉnh độ tuổi, số người này sẽ được xem là trẻ em và vẫn được hưởng đầy đủ các chính sách hiện hành được quy định tại Luật thanh niên và chi phí chỉ phát sinh khi áp dụng các chính sách chi cho các trường hợp cần chăm sóc, bảo vệ đặc biệt (khoảng 250.000 người) và chi phí cho công tác phòng ngừa, can thiệp sớm, tái hòa nhập cộng đồng cho nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt thuộc độ tuổi này.

Tăng tuổi trẻ em lên dưới 18 là quay ngược bánh xe lịch sử?

Trước giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thảo luận tại hội trường, ĐB Trương Trọng Nghĩa, TP.HCM cho rằng, nếu chúng ta quy định trẻ em dưới 16 tuổi thì không hề vi phạm Công ước Trẻ em đã ra đời cách đây hơn 26 năm về trước. Ông Nghĩa đặt câu hỏi: Vì lý do gì, mục đích gì, vào thế kỷ 21 chúng ta lại đem áp trẻ em dưới 18 tuổi?

Vị ĐBQH đoàn TP.HCM cho rằng, việc nâng tuổi trẻ em lên 18 tuổi là chúng ta đang đi ngược lại xu thế chung của các nước và gây xung đột với các quy định pháp luật hiện hành khác.  

“Bản thân tôi thấy không cần thiết quay lùi bánh xe lịch sử lại 26 năm về trước. Không có việc gì chúng ta bắt thanh thiếu niên từ 16-18 quay lại trẻ em. Còn chúng ta muốn chăm sóc cho trẻ em ở độ tuổi từ 16-18 thì chúng ta cần chăm sóc cái gì thì chăm sóc cái đó, chứ không có gì phải quay lại bánh xe lịch sử như vậy”, ông Nghĩa nói.

Đồng tình quan điểm trên, bà Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM) cho rằng, thay đổi với tuổi trẻ em chúng ta không hạ thì thôi, lại tăng lên.

ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan (Ảnh: Vietnamnet)

Theo bà Lan, việc tăng tuổi trẻ em sẽ dẫn đến việc không tương thích với luật khác, các quy định pháp luật khác tạo ra nhiều vấn đề cho xã hội và  ảnh hưởng đến ngân sách.

Dẫn giải cho việc nếu tăng tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi sẽ không tương thích với các luật, bà Lan lấy ví dụ như nạn tảo hôn. Theo phong tục vùng miền, ở vùng núi phía Bắc 16 tuổi đã xảy ra tảo hôn. Vì vậy, nếu nâng lên 18 tuổi sẽ dẫn đến tình trạng tảo hôn trái pháp luật tràn lan.

Mặt khác, bà Lan cho rằng, nếu quy định trẻ em dưới 18 tuổi, khi đất nước có xâm lược thì không lẽ chúng ta tổng động viên cả trẻ em. Hơn nữa, nếu quy định trẻ em dưới 18 tuổi thì trẻ em yêu nhau, xâm phạm lẫn nhau cũng phạm luật.

“Tôi thường nói nếu quy định trẻ em dưới 18 tuổi thì phải xây thêm khoa sản trong Bệnh viện Nhi. Thậm chí, nếu hỏi các em từ 16-18 tuổi có em nào muốn trở thành trẻ em không thì chắc chắn là không”, bà Lan nói.

Xuân Tùng