Viêm mủ màng phổi là bệnh lý hoàn toàn có thể điều trị khỏi. Tuy nhiên, nhiều trẻ nhập viện trong tình trạng dịch mủ đã tạo thành các khoang vách, buộc phải phẫu thuật mở ngực. Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ…

90% trường hợp mắc, viêm mủ màng phổi khởi đầu bằng biểu hiện ho và sốt, giống như trong các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp thông thường (ảnh minh họa)

Uống kháng sinh không khỏi

Bác sĩ nội trú Thanh Huyền, khoa hô hấp, Bệnh viện Nhi TW cho biết: Mỗi năm Bệnh viện tiếp nhận hàng trăm trường hợp trẻ em các độ tuổi khác nhau mắc viêm mủ màng phổi. Đáng ngại là hầu hết trong số này đều rơi vào trẻ nhỏ. Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2015 đã có hơn 40 trẻ nhỏ mắc viêm mủ màng phổi điều trị tại Khoa Hô hấp của bệnh viện. Đa phần các cháu đến viện ở giai đoạn muộn nên buộc phải phẫu thuật.

Cháu Đào Duy Kh. (11 tháng tuổi, tỉnh Hòa Bình) là một trong số các trường hợp này. Thấy con có biểu hiện ho, sốt và phát ban kéo dài 5 ngày, gia đình đưa cháu vào bệnh viện đa khoa tỉnh. Sau 5 ngày điều trị bằng kháng sinh nhưng bệnh tình không thuyên giảm, bé K. được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Tại đây trẻ được chẩn đoán viêm mủ màng phổi. Các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật làm sạch mủ trong khoang màng phổi kết hợp với dùng kháng sinh.

BS Thanh Huyền cho biết, viêm mủ màng phổi là tình trạng bệnh lý gây nên bởi quá trình viêm kèm theo tích mủ trong khoang màng phổi do các vi khuẩn sinh mủ. Bệnh thường xuất hiện sau viêm phổi. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, mủ trong khoang màng phổi sẽ tạo thành các khoang vách, để lại hậu quả lâu dài, ảnh hưởng đến khả năng giãn nở của phổi và chức năng hô hấp của trẻ.

Khởi phát giống các bệnh hô hấp thông thường

Các chuyên gia hô hấp cũng cho rằng, viêm mủ màng phổi là một bệnh phức tạp, đa dạng và có thể gây nguy hiểm cho người bệnh nói chung và trẻ em nói riêng. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời viêm mủ màng phổi có thể gây ra nhiều biến chứng nặng, nguy hiểm đến tính mạng và gây khó khăn cho việc điều trị.

Màng phổi gồm 2 lá: lá thành và lá tạng, giữa hai lá là khoang màng phổi. Bình thường, trong khoang màng phổi cũng có một ít dịch và rất ổn định (dịch sinh lý bình thường, khoảng 3ml) để cho màng phổi hoạt động dễ dàng, nhịp nhàng, trơn tru và là sự cân bằng các áp lực. Khoang màng phổi bình thường cũng là một khoang có áp lực âm. Khi bị viêm mủ màng phổi thì có thể là do bị viêm ngay tại khoang màng phổi (viêm thứ phát). Ổ viêm này nếu không phát hiện sớm và điều trị ngay thì nó sẽ phát triển lan ra các vị trí khác của màng phổi và gây mưng mủ.

Hầu hết viêm mủ màng phổi là do nguyên nhân thứ phát, tức là sau áp-xe phổi hoặc viêm phổi, giãn phế quản, dị vật phổi, tắc mạch phổi bội nhiễm hoặc do ung thư phổi. Các quá trình viêm này xảy ra liên tục càng ngày càng tiến triển (nếu không được điều trị) rồi chúng lan vào hệ thống máu và bạch huyết (gây nhiễm khuẩn máu) đi đến màng phổi tạo nên các ổ viêm và tiến triển thành mủ. 

Một số bệnh ở thành ngực (vết thương lồng ngực do chấn thương, viêm xương sườn, áp-xe vú...) hoặc bệnh ở trung thất (rò rỉ khí phế quản, áp-xe hạch trung thất, rò thực quản) hoặc do tổn thương bộ phận nào đó dưới cơ hoành (áp-xe dưới cơ hoành, áp-xe gan, áp-xe quanh thận...) cũng có thể dẫn đến viêm mủ màng phổi.

Bs Thanh Huyền cho hay, trong 90% trường hợp mắc, viêm mủ màng phổi khởi đầu bằng biểu hiện ho và sốt, giống như trong các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp thông thường.

“Những triệu chứng không điển hình này khiến việc chẩn đoán bệnh ở giai đoạn đầu trở nên khó khăn. Nhiều gia đình chỉ đưa con đến khám bác sĩ khi khoang màng phổi đã có rất nhiều mủ, gây khó khăn cho quá trình điều trị”- BS Thanh Huyền nhấn mạnh.

Viêm mủ màng phổi là bệnh lý hoàn toàn có thể điều trị khỏi. Nếu trẻ đến viện sớm, việc điều trị có thể bao gồm dùng kháng sinh hoặc kết hợp kháng sinh với chọc hút dịch mủ bằng kim hoặc dẫn lưu mủ khoang màng phổi.

Trường hợp trẻ đến viện muộn, khi dịch mủ đã tạo thành các khoang vách, thì chọc hút hay dẫn lưu sẽ không kết quả. Lúc này trẻ cần được phẫu thuật để làm sạch mủ trong khoang màng phổi, phá bỏ các vách ngăn, tạo điều kiện cho phổi dãn nở. 

Tuy nhiên, phẫu thuật mở ngực ở trẻ nhỏ tiềm ẩn nhiều nguy cơ và về lâu dài vẫn ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của trẻ. Ngoài ra, trẻ còn có nguy cơ bị dày dính màng phổi sau này. Vì thế, đề phòng tình trạng này, khi trẻ có biểu hiện sốt, ho và khó thở, gia đình nên đưa bé đi khám bác sĩ để có chẩn đoán chính xác và kịp thời.

N. Huyền