"Việc Trung Quốc xả nước là động thái tích cực trong việc sử dụng nước. Sau Trung Quốc, Lào cũng xả nguồn nước ở các đập thủy điện trên các dòng sông nhánh của sông Mê Kong. Như vậy, lượng nước được tăng lên..." - Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nói.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đã có cuộc trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội sáng 28/3.

Thưa Phó Thủ tướng (PTT), Liên Hiệp quốc (LHQ) ngỏ ý sẽ đứng ra phát động kêu gọi toàn cầu hỗ trợ các nước bị ảnh hưởng bởi El Nino, trong đó sẽ đưa Việt Nam vào diện được hỗ trợ. Quan điểm của Phó Thủ tướng về vấn đề này ra sao?

Bây giờ mới đang vận động! Muốn làm được điều đó, LHQ phải đứng ra, có hỗ trợ cho các nước bị hạn hán và xâm nhập mặn.

Vừa qua, trước tình hình hạn hán, xâm nhập mặn, chúng ta phải yêu cầu các nước trên dòng sông Mê Kong sử dụng bền vững nguồn nước sông Mê Kong. Việc Trung Quốc xả nước là động thái tích cực trong việc sử dụng nước.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh trả lời phỏng vấn báo chí bên hành lang Quốc hội sáng 28/3

Sau Trung Quốc, Lào cũng xả nguồn nước ở các đập thủy điện trên các dòng sông nhánh của sông Mê Kong. Như vậy, lượng nước được tăng lên. Hy vọng, không chỉ năm nay, mà rất nhiều năm sau cần phải sử dụng hiệu quả nguồn nước sông Mê Kong.

Hiện nay, chúng ta đã có cơ chế hợp tác quốc tế trong việc sử dụng nguồn nước sông Mê Kong (Ủy ban Liên hợp Ủy hội sông Mê Kong gồm 4 nước thành viên Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam – PV) và hợp tác  Mekong - Lan Thương (ngoài 4 nước trên, có thêm Trung Quốc và Myanmar - PV).

Vậy Việt Nam sẽ kiến nghị hỗ trợ như thế nào khi LHQ đứng ra vận động?

Đây mới là dự kiến. Thời gian tới, LHQ sẽ có đợt vận động hỗ trợ các nước bị hạn hán. Năm nay, do biến đổi khí hậu, El Nino, hạn hán xảy ra ở rất nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là khu vực của chúng ta và Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng. Nhưng hiện mới là dự kiến nên chúng ta chưa nói được như thế nào.

Tại hội nghị Mê Kong- Lan Thương, phía Trung Quốc cam kết như thế nào trong việc sử dụng nguồn nước sông Mê Kong, thưa PTT?

Đây là cơ chế mới trên sông Mê Kong. Sông Lan Thương thực ra cũng là sông Mê Kong. Ủy hội sông Mê Kong thành lập năm 1995, có 4 nước tham gia và có 1 cơ chế rất quan trọng là sử dụng bền vững nguồn nước sông Mê Kong, vì sông Mê Kong có tác động trực tiếp đến tất cả các nước. Trung Quốc và Myanmar chưa là thành viên của Hiệp hội sông Mê Kong quốc tế.

Với việc thành lập 1 cơ chế mới này, cơ chế hợp tác Lan Thương – Mê Kong, trên thực tế là có 6 nước sông Me Kong hợp tác. Trong đó, có 5 lĩnh vực ưu tiên như phát triển cơ sở hạ tầng, xóa đói giảm nghèo, quản lý bền vững nguồn nước.  Hiện các nước đang đưa ra các dự án cụ thể cho sự hợp tác của cơ chế mới này.

Về phía Việt Nam, chúng ta đề nghị rất tích cực cần phải có quản lý sử dụng bền vững nguồn nước Mê Kong vì đây là vấn đề quan trọng, tác động đến toàn bộ nguồn nước sông Mê Kong.

Phía Trung Quốc đón nhận cơ chế mới này như thế nào?

Đây là sáng kiến chung giữa Trung Quốc với các nước sông Mê Kong. Phía Trung Quốc bước đầu cũng có một số cơ chế, cam kết cụ thể, như dành một số nguồn tài trợ trong một số quỹ.

Trên cơ sở nguồn hỗ trợ đó, các nước trao đổi với nhau, chứ không phải là tài trợ cho không mà phải lập quỹ. Và quỹ thì có cơ chế hợp tác làm sao phục vụ tốt cho việc phát triển 5 mục tiêu hợp tác.

Trung Quốc đã xây nhiều đập ở thượng nguồn sông Mê Kong, khi đã cam kết thực hiện cơ chế mới mà Trung Quốc vẫn xây dựng thì hướng xử lý sẽ như thế nào?

Như tôi nói là có Ủy hội sông Mê Kong và mới chỉ có 4 nước tham gia. Ủy hội này có quy định, khi phát triển các đập thủy điện, hoặc sử dụng nguồn nước trên dòng sông Mê Kong, các nước phải thông báo và có sự tôn trọng từ 4 nước sông Mê Kong.

Chúng ta không có một cơ chế như Ủy hội sông Mê Kong đối với Trung Quốc và Myanmar, do đó chưa có cơ chế kiểm soát các nước thượng nguồn phát triển thủy điện. Còn cơ chế hợp tác Lan Thương – Mê Kong mới trên cơ sở bước đầu, đưa ra phát triển bền vững về nguồn nước là có hàm ý đó.

Trung Quốc đã phát triển các đập thủy điện trên dòng sông Lan Thương rồi. Vấn đề làm sao quản lý, sử dụng nước, xả nước như thế nào.Tôi nhấn mạnh lại là không có một cơ chế trên thượng nguồn mà chỉ có cơ chế của 4 nước ở hạ nguồn.

Trường Giang (ghi)