Dù chỉ cách thành phố Hồ Chí Minh 45 phút đi máy bay nhưng Côn Sơn gần như là một thế giới khác hẳn, không nằm trong tuyến đường phổ biến của khách du lịch phương Tây. Nơi đây như một thiên đường chưa được khai phá, hoang sơ và đẹp bình dị.

Từ 5h đến 6h sáng, hệ thống loa phát thanh của chính quyền bắt đầu phát sóng những tin tức trên khắp nước Việt Nam. Đây là di sản để lại từ thời chưa có vô tuyến hay đài, được gọi là hệ thống phát thanh công cộng, dùng để thông báo tin tức, tuyên truyền và dự báo thời tiết. Cùng với sự phát triển của đất nước, những tiếng nói trên loa phát thanh ở nhiều nơi giờ đây đều trộn lẫn với tiếng động cơ xe máy, tiếng còi xe tải và tiếng từ những công trình xây dựng.

Côn Sơn như một thiên đường chưa được khai phá. Ảnh tác giả

Nhưng tại Côn Sơn này, tiếng loa phát thanh vẫn vang vọng một cách rõ ràng, mạch lạc xuyên suốt thị trấn vùng biển nhỏ bé với 5.000 cư dân, hai hệ thống đèn tín hiệu giao thông và một đường đi dạo ven biển. Tới thăm hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Côn Đảo này du khách như được quay ngược thời gian vậy.

Dù chỉ cách thành phố Hồ Chí Mính sầm uất 45 phút bay nhưng hòn đảo thiên đường Côn Sơn là một thế giới tách biệt khỏi những địa danh nổi tiếng với khách du lịch phương Tây của Việt Nam. Đây là khu vực nằm dưới tầm quan sát của radar, thoát khỏi những thành phố nghỉ dưỡng quá phát triển như Nha Trang hay thành phố của những bữa tiệc bãi biển ở Phú Quốc. Không có những người chào hàng, chỉ có những bãi biển hoang vắng, thanh bình và đến mùa cao điểm cũng chỉ có hơn chục du khách.

Hoa súng được bán trong phiên chợ sớm. Ảnh tác giả

Dù có thể tình trạng này sẽ không kéo dài mãi mãi. Khu resort đầu tiên của hòn đảo, Six Senses, đã khai trương tại vịnh Đất Dốc, bờ biển phía Đông Côn Sơn năm 2010 và thêm một khu nghỉ dưỡng lớn nữa đang được xây dựng ở phía Nam. Ngoài ra, chính quyền địa phương đang đàm phán với phía Italy để xây nên một khu điều dưỡng tinh thần và có nhiều tin đồn về việc mở rộng đường băng để có thể đón những máy bay lớn hơn.

Phiên chợ sáng tấp nập người mua bán. Ảnh tác giả

Nhưng hiện tại, hầu hết khách đến đây là người Việt Nam muốn tìm hiểu lại thời kỳ đau thương của chiến tranh. Được biết đến là hòn đảo quỷ dữ ở Đông Nam Á, Côn Sơn từng là nơi chứng kiến tội ác chiến tranh của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Quân đội Pháp đã lấy thi thể của 914 tù nhân Việt Nam làm thành đê chắn sóng còn binh lính Mỹ thì nhốt các tù nhân trong những khu “chuồng cọp”, nơi họ bị cùm chân xuống sàn bằng các thanh sắt nặng gắn vào bê tông. 

Bức tường của khu nhà tù chính vẫn đứng sừng sững trên đảo như một lời nhắc nhở đối với thế hệ sau và trở thành một điểm đến thăm quan, tưởng niệm hàng nghìn người Việt Nam bị tra tấn và qua đời trên đảo trong thời kỳ từ 1862 đến 1975.

Nước biển trong xanh tuyệt đẹp tại Côn Sơn. Ảnh tác giả

Với những ký ức lịch sử bi thương như vậy, cuộc sống hiện đại trên đảo đang từ từ tiếp cận mảnh đất này. Khu vực đất liền phủ đầu màu xanh ở Côn Sơn được bao quanh bởi nước biển màu xanh ngọc ấm áp và những rặng san hô tuyệt đẹp. Những cây hoa phượng và hoa giấy như tô điểm thêm màu sắc cho khu rừng trong khi hoa đại và mộc lan khoe sắc dọc theo đại lộ. 

Tuyến đường chính duy nhất chạy quanh nửa hòn đảo, nếu thuê một chiếc xe máy đi dọc đường bờ biển, du khách sẽ được ngắm các hồ hoa sen, những vách đá màu đỏ cam và những bãi biển cát trắng hoang sơ nối tiếp nhau. Bờ biển ở đây rất yên bình, sạch sẽ và hoàn hảo để tắm quanh năm.

Mặt trời lặn dần trên bãi biển. Ảnh tác giả

Hoạt động hàng ngày của hòn đảo bắt đầu từ một phiên chợ mua bán nhộn nhịp, nơi du khách và người dân địa phương có thể tìm thấy rất nhiều hải sản như cua, trai, mực ống cùng các loại hoa quả nhiệt đới như chôm chôm, chuối, xoài, thanh long và cả hoa sen ngay từ phía ngoài chợ. 

Đi sâu vào trong, là những nhân viên kiểm lâm đang ngồi trên những chiếc ghế nhựa thấp, thưởng thức bữa sáng bằng một tô bún riêu hay bún thịt nướng và mặt trời thì dần dần lên cao. Đến khoảng 9h, thức ăn đã được bán gần hết và đến trưa phiên chợ đã được dọn dẹp sạch sẽ.

Sau đó cho đến 2h chiều ở trên đảo gần như không có hoạt động gì cho đến tận chiều muộn nhưng gánh hàng rong bắt đầu xuất hiện, bán bánh mỳ, nước hoa quả và các món cuốn. Trong hai tiếng, những người bán hàng cũng đi về nhà và phiên chợ chiều lại trống không, hòn đảo dần chìm vào hoàng hôn, mặt trời khuất dần sau làn nước trong xanh của biển cả. 

Không có gì nhiều để  làm ở đây ngoại trừ thoải mái bơi lội ở những bãi biển tuyệt đẹp, dù bạn có chọn địa điểm nào thì cũng không phải lo tranh giành với ai, toàn bộ bãi biển đều thuộc về bạn.

Kết thúc một ngày khám phá thiên đường Côn Sơn. Ảnh tác giả

Nếu như đây là đất liền, du khách có thể tìm được những chuyến tàu rời cảng hàng giờ. Nhưng nếu bạn muốn ngắm nhìn các bãi đá từ Côn Đảo, bạn cần phải hỏi từ buổi tối và một ngư dân sẽ cho bạn đi nhờ vào sáng hôm sau. Khi thuyền chầm chậm rời cảng, người ngư dân sẽ đưa bạn tới thẳng vịnh và dãy đá ngầm bên ngoài đảo. Chỉ với một vài dụng cụ lặn biển đơn giản là có thể ngắm nhìn thỏa thích những sinh vật biển như loài rùa. Lặn biển được cho là một trong những dịch vụ tốt nhất ở Việt Nam.

Và khi cái nóng của ban ngày trôi qua, rất nhiều khách du lịch sẽ lựa chọn khám phá hòn đảo bằng xe máy. Tại vịnh An Hải, cách thị trấn Côn Sơn khoảng 1km, những người mò ngọc trai và ngư dân bỏ neo tàu, thay bằng những chiếc thuyền thúng tre đi xuyên các đồng ruộng. Đến 6km tiếp theo, du khách có thể trèo lên đồi dọc vịnh cho đến khi tới phần đỉnh phía Nam để ngắm toàn cảnh hòn đảo từ mọi hướng: bãi đá ở phía Đông, bến cảng và thị trấn Côn Sơn ở phía Bắc và khu vực đồi đá ở phía Tây. Hãy ở lại cho đến khi trời chạng vạng tối để ngắm khung cảnh khi ánh sáng hoàng hôn hòa vào ánh sáng từ những con tàu trở hàng qua lại trên vùng Biển Đông bận rộn.

Buối tối có thể đi dạo ở thị trấn Côn Sơn để tới trung tâm giải trí của hòn đảo. Bầu trời lúc nào đã chuyển sang màu hồng và những chiếc xe bán đồ nướng bắt đầu xuất hiện tấp nập với đầy đồ ăn như bắp rang bơ, thịt gà và thịt lợn nướng. Nhiều du khách, chủ yếu là người Việt Nam, sau một ngày dài khám phá và bơi lội trên đảo, bắt đầu tụ tập quanh những chiếc xe bán đồ ăn, tạo nên một  khung cảnh náo nhiệt hẳn lên.

Dọc theo con đường từ bãi biển, nhiều biệt thự Pháp cổ đã được trưng dụng với nhiều mục đích khác nhau. Nhà soạn nhạc người Pháp Camille Saint-Saens từng ở đây khi ông hoàn thành vở opera Brunhilda năm 1895 và ngày nay, tòa nhà mà ông dùng đã trở thành quán cà phê nổi tiếng ở Côn Sơn, chuyên phục vụ bia, kem và cà phê Việt Nam.

Đến đêm, còn có một phiên chợ khách trên đường Trần Huy Liệu. Một nửa con phố được bày ghế và bàn sắt, các quán phục vụ bia và đồ nhắm biển như tôm, cua, sò, hến và một ngày dần dần khép lại. Đây quả là một cách tốt để kết thúc một ngày trải nghiệm đầy thú vị tại một thiên đường hoang sơ như Côn Sơn.

Bài viết được dịch từ bản gốc của tác giả Tom Westbrook đăng trên BBC. Nội dung được thực hiện qua tham khảo hãng tin BBC của Anh. BBC được thành lập năm 1922. BBC có các chương trình thông tin trên TV, trên đài phát thanh và trên Internet.

Tuệ Minh (lược dịch)