Phương Tây thờ ơ, Trung Quốc ngày càng lún sâu vào Syria như thế nào?

Minh Thu (lược dịch)

Trung Quốc đang ngày càng lấn sâu vào Syria nhưng không phải trong lĩnh vực quân sự mà là kinh tế. Đối với Bắc Kinh, vùng chiến sự Syria đang là cơ hội vàng để thu lợi. Còn đối với Damascus, thịnh vượng đồng nghĩa với hòa bình.

Chia sẻ với RT, nhà báo Finian Cunningham, người đã viết nhiều bài phân tích vấn đề quốc tế cho các tờ báo lớn như Mirror, Irish Times và Independent cho hay, trong các cuộc thảo luận gần đây, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị và người đồng cấp Syria Walid Muallem nhận định, cả Bắc Kinh và Damascus đang có chung quan điểm tái thiết Syria thông qua mối quan hệ đối tác.

Cùng với Iran, Nga, Trung Quốc đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong tiến trình thiết lập hòa bình ở Syria. 

Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với các cuộc đối thoại hòa bình do Nga đứng đầu được tổ chức ở thành phố Sochi và Astana. Do đó, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin kêu gọi có những nỗ lực ngoại giao nhằm ổn định tình hình ở Syria và Trung Đông, Bắc Kinh đã ngay lập tức hồi đáp thông qua các kế hoạch tái thiết cơ sở hạ tầng đầy tham vọng.

Cụ thể, hàng loạt công ty Trung Quốc được cho đã giành được những bản hợp đồng tái thiết các thị trấn, làng mạc, đường xá, cầu cống, bệnh viện, trường học và cả hệ thống thông tin liên lạc vốn bị tàn phá suốt 7 năm nội chiến ở Syria. Theo Liên Hợp Quốc, ước tính Syria cần ít nhất 250 tỷ USD để tái thiết hệ thống cơ sở hạ tầng quốc gia.

Nói cách khác, trong khi, Nga và Iran là lực lượng quân sự nòng cốt giúp quân đội của Tổng thống Bashar Assad giành chiến thắng trên chiến trường, thì Trung Quốc chính là yếu tố then chốt giúp Syria giành được hòa bình.

“Các quốc gia phương Tây đang tỏ ra thờ ơ trong việc giúp Syria phục hồi kinh tế thời hậu chiến. Bởi họ cho rằng, bên không đáng giành chiến thắng lại có được phần thắng”, Bloomberg nhận định.

Còn theo nhà báo Cunningham, khả năng các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ đang cố tình kiềm nén việc giải ngân để gia tăng áp lực “chuyển giao quyền lực” ở Syria. Bởi trong 7 năm qua, các nước phương Tây đã hậu thuẫn cho phe chống đối nhằm lật đổ Tổng thống Assad. Song tham vọng này lại hoàn toàn sụp đổ. Do không thể giành phần thắng bằng chiến sự, các nước phương đã dùng sức ép kinh tế để quyết đạt được mục tiêu của mình.

Trong khi đó, xét theo đúng luật pháp quốc tế, Mỹ và các nước đồng minh tham chiến ở Syria sẽ phải trả phí bồi thường chiến tranh do lực lượng này không hề nhận được sự đồng thuận từ phía chính quyền Damascus và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Còn theo đại sứ Nga tại Syria là ông Alexander Lavrentiev, việc các nước phương Tây tham gia vào chương trình tái thiết Syria không còn quan trọng bởi đã có nhiều nguồn lực đầu tư thay thế trong đó chủ yếu đến từ Trung Quốc.

Việc Trung Quốc tiến bước vào Syria hoàn toàn phù hợp với tiêu chí mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu vốn nằm trong chiến lược hội nhập kinh tế “Vành đai, Con đường” được ông Tập khởi xướng.

Về mặt lịch sử, Syria từng là nút thắt chiến lược trong hàng thế kỷ của con đường Tơ lụa cổ xưa, trải dài từ Trung Quốc, suốt dọc châu Á cho tới châu Âu và châu Phi. Ngày nay, vị trí nằm trên các tuyến đường chiến lược giữa châu Á, châu Âu và châu Phi của Syria vẫn không mất đi. Bắc Kinh cũng thừa hiểu rằng, tầm nhìn “Vành đai, Con đường” phụ thuộc vào sự ổn định của nền chính trị và an ninh ở Syria. 

Trong tuần này, Trung Quốc đã chủ trì một cuộc họp ở Bắc Kinh với sự tham gia của các quan chức hội đồng an ninh trực thuộc Tổ chức Hợp tác Thượng Hải. Trong cuộc họp này, ông Tập cùng với quan chức an ninh hàng đầu của Nga là ông Nikolai Patrushev cũng đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác và an ninh trong tiến trình phát triển kinh tế khu vực Á – Âu cũng như trên thế giới.

Đây chính là lý do, Trung Quốc xem Syria là điểm ưu tiên chiến lược. Nếu như không có an ninh và ổn định ở Levant, các kế hoạch toàn cầu của Trung Quốc trong việc tái thiết con đường Tơ lụa sẽ trở nên bất thành.

Bộ trưởng Ngoại giao Syria - Trung Quốc gặp mặt. 

Hồi đầu tháng này, đại sứ Trung Quốc tại Syria Xie Xiaoyan đã chia sẻ với giới truyền thông Syria rằng, cả Nga và Trung Quốc đang phối hợp chặt chẽ để “thúc đẩy tiến trình hòa bình cũng như quá trình khôi phục sau chiến tranh của Syria”.

Ngoài yếu tố lợi nhuận kinh tế, Trung Quốc còn có mối quan hệ thân thiết lâu đời với Syria. Trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, cùng với Nga, Trung Quốc vẫn giữ mối quan hệ đồng minh thân thiết với cha của Tổng thống Syria Assad đương nhiệm là ông Hafez. Mối quan hệ gắn bó này vẫn được duy trì cho tới nay.

Về phần mình, Tổng thống Assad cũng đã công khai tuyên bố các quốc gia phương Tây cũng như các nước đồng minh trong khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Xê-út sẽ không có bất cứ cơ hội nào hưởng lợi từ tương lai của Syria. Nói cách khác, ông Assad đang hướng về phía Đông để tái thiết đất nước.

Nền hòa bình của Syria cũng sẽ giúp Nga và Trung Quốc tránh được mối quan ngại an ninh khi hàng ngàn tay súng phiến quân trở về nước để thực hiện các hành vi khủng bố. Cụ thể, ước tính có khoảng 5.000 tay súng người Duy Ngô Nhĩ đang chiến đấu ở Syria trong các lực lượng được phương Tây hậu thuẫn nhằm chống lại chính quyền Damascus.

Nếu như nền an ninh và hòa bình ở Syria rơi vào thế bấp bênh, quốc gia này sẽ trở thành cái nôi hoạt động của lực lượng khủng bố ở toàn khu vực Á – Âu cũng như đẩy các kế hoạch kinh tế đầy tham vọng rơi vào cảnh chết yểu.

Ông Cunningham cũng nhấn mạnh, bên cạnh việc áp đặt lệnh trừng phạt lên Syria cũng như né tránh đầu tư để tái thiết quốc gia Trung Đông này, nhiều dấu hiệu cho thấy Mỹ, Pháp cùng các đồng minh trong khối NATO đang cố tình mở rộng áp lực quân sự ở Syria. Cụ thể, một số hãng tin cho biết Pháp đang điều thêm binh sĩ tham gia cùng lực lượng quân sự Mỹ ở phía bắc Syria.

Có thể nói, nếu Syria quay trở lại với nền hòa bình và ổn định, Trung Quốc, Nga, Iran và toàn khu vực Á – Âu sẽ là những người giành được chiến thắng lớn. Ngoài ra, chiến lược hội nhập kinh tế ở Syria cũng sẽ khiến vị thế cường quốc của Mỹ bị lung lay, ông Cunningham kết luận.

cùng chuyên mục
Kéo xuống để xem tiếp nội dung
Xem thêm trên infonet