Với nhan đề “Tham vọng của Poroshenko có ngăn được Ukraine tan rã”, báo Độc lập có bài bình luận của Tiến sỹ chính trị Sergei Zhiltsov và cho rằng hiện Kiev vẫn còn là "trọng tài chính" trong việc giải quyết tất cả các vấn đề của đất nước.
Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko

Mở đầu bài viết, tác giả cho rằng Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đang nỗ lực tìm cách chiếm giữ những vị trí quan trọng trên ‘đấu trường’ chính trị nước này; tất cả các tổng thống cũ của Ukraine cũng đều đã làm như vậy, khi họ luôn đi những nước cờ tương tự nhằm thâu tóm, mở rộng quyền hạn của mình thông qua Quốc hội và Chính phủ.

Đáng chú ý là Tổng thống đương nhiệm Ukraine đã đạt được tiến bộ đáng kể trong vấn đề này. Trong khi ông kiềm chế được sự chỉ trích của các doanh nghiệp lớn, thu xếp ổn thỏa xung đột giữa giới tinh hoa ở các khu vực, ông vẫn có thể ảnh hưởng đến hoạt động của nội các và kiềm chế được người đứng đầu Chính phủ- Thủ tướng Arseniy Yatsenyuk, người vốn có chỉ số tín nhiệm thấp nhất từ trước tới nay trong số các đời Thủ tướng, nên buộc phải tuân theo chỉ đạo cũng như các chính sách của Tổng thống.

Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn, song Tổng thống Poroshenko vẫn giữ được khả năng kiểm soát hoạt động của Quốc hội và giành được sự ủng hộ của các nghị sĩ đối với những chủ trương chính sách mà ông đưa ra.

Trong quá trình chuẩn bị cho các cuộc bầu cử địa phương, Tổng thống Petro Poroshenko vẫn giữ được vị thế và vai trò của mình đối với các lực lượng chính trị ở khu vực phía Tây Ukraine, không cho phép các lực lượng cực đoan/cấp tiến liên kết với nhau, và gây được áp lực đối với các đảng phái còn lại.

Tại các khu vực phía Đông của Ukraine, cũng diễn ra một loạt cơ cấu, cải cách các lực lượng chính trị. Lực lượng đòi độc lập trong "Khối đối lập" và những người Cộng sản cũ, đã bị phân chia nhỏ lẻ, riêng biệt và rải rác ở các khu vực miền Đông Nam đất nước, mặc dù chiếm tỷ lệ đáng kể trong số các cử tri phản đối nằm ở khu vực này, song có thể thấy rõ phe đối lập không có nhiều cơ hội để phục thù trong các cuộc bầu cử địa phương vào tháng 10 tới.

Dường như họ chỉ có một phương cách phản đối đó là không tham gia hoặc trì hoãn đi bỏ phiếu. Nhìn chung, nếu Tổng thống Ukraine không thể kiểm soát được các vùng lãnh thổ phía Đông Nam đất nước, thì ông vẫn có những cơ hội tốt để tăng cường, củng cố ảnh hưởng của mình, nhờ vào kết quả các cuộc bầu cử địa phương.

Tiến sỹ Sergei Zhiltsov cho rằng: Ảnh hưởng ngày càng tăng của Tổng thống trong các vấn đề chính trị không chỉ vì lợi ích cá nhân của Poroshenko mà còn đóng vai trò giúp bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine.

Lịch sử hiện đại nhà nước Ukraine cho thấy chỉ có một chính quyền mạnh tại Kiev mới đảm bảo sự ổn định chính trị một cách tương đối, cũng như giúp giải quyết các vấn đề trong nền kinh tế và kiềm chế giới tài phiệt, kinh doanh và giới tinh hoa lãnh đạo các khu vực lớn.

Cựu Tổng thống Ukraine, Leonid Kuchma đã từng phải lựa giữa các lực lượng chính trị khác nhau, làm "trọng tài" giải quyết những mâu thuẫn giữa các phe phái, bên cạnh đó lại phải chú trọng cân bằng trong chính sách đối ngoại với các nước Mỹ, Nga và châu Âu.

Tuy nhiên, ông đã không thể ngăn chặn sự gia tăng mâu thuẫn giữa giới tinh hoa các khu vực, những người đang cạnh tranh nhau để giành sự ưu ái từ chính quyền trung ương Kiev, trong khi đáng lẽ ông Kuchma có thể kiểm soát sự mâu thuẫn đó bằng các công cụ trong quản lý kinh tế và chính trị.

Việc chuyển đổi chế độ nhà nước sang hình thức Nghị viện-Tổng thống diễn ra trong cuộc Cách mạng Cam, theo đó tăng cường quyền hạn của Quốc hội. Tuy nhiên, những thay đổi này không góp phần giải quyết những vấn đề lớn của nhà nước Ukraine, trong khi mâu thuẫn giữa Tổng thống, Chính phủ và Quốc hội ngày một tăng.

Dưới thời cựu Tổng thống Viktor Yanukovych, có nhiều cách khác nhau để đánh giá sự điều hành nhà nước của ông, bao gồm cả những hành động của ông nhằm thâu tóm những quyền hạn rộng lớn. Tuy nhiên, các quy tắc của ông đã góp phần giữ không để các cuộc xung đột giữa các khu vực phát triển thành nguy cơ đe dọa làm tan rã đất nước, cũng như duy trì sự ổn định tương đối trong nền kinh tế.

Bằng cách tạo ra sức mạnh dọc từ chính quyền trung ương đến các địa phương, Tổng thống Poroshenko hiện cũng đang đi theo đường hướng giống người tiền nhiệm của mình.

Tuy nhiên, chính sách này được áp dụng trong các điều kiện xã hội- chính trị khác nhau căn bản. Đáng kể là tình hình chính trị đất nước đổi khác hoàn toàn, với một xã hội Ukraine hiện nay đã tạo được điểm nhấn mới trong quan hệ với các đối tác nước ngoài quan trọng.

Nga đã cắt hoàn toàn sự hỗ trợ tài chính dành cho Ukraine, cùng với tình hình chiến sự tiếp diễn ở miền Đông đất nước. Ngoài ra, Tổng thống Ukraine hiện cũng phải đối mặt với các lực lượng đòi độc lập, với khả năng quân sự và vị thế chính trị gia tăng đáng kể, lại chủ trương cách tiếp cận cứng rắn. Không làm suy yếu được những nỗ lực của giới tinh hoa nhằm giảm ảnh hưởng của Kiev….Những yếu tố này đang cản trở thực hiện kế hoạch đầy tham vọng của Tổng thống Poroshenko – mở rộng ảnh hưởng và quyền hạn của mình….

Vì thế, ông Poroshenko cần hết sức khôn khéo mới có thể chèo lái con thuyền đất nước khỏi bị sóng đánh  tan rã.

Nội dung được thực hiện qua tham khảo bài viết của Tiến sỹ chính trị Sergei Zhiltsov, đăng trên tờ báo Độc lâp, một trong những tờ báo điện tử có lượng truy cập nhiều nhất tại Nga.

Đức Dũng (lược dịch)